I SA/Wr 1480/02

Dnia 8 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Cisek Sędzia NSA - Halina Betta Asesor WSA - Marta Semiczek /sprawozdawca/ Protokolant - Anna Szokalska-Kruś po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A sp. z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej we W., Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienia Zaskarżonym postanowieniem Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o uznaniu za bezzasadne zarzutów wniesionych od tytułów wykonawczych doręczonych spółce z o.o. A w dniu [...]. We wniesionych zarzutach skarżący wymienia tytuły wykonawcze, zarzucając przede wszystkim niedoręczenie upomnień. Ponadto zarzucił, że z powodu braku dostępu do akt nie był w stanie ocenić czy należności określone w tytułach nie zostały opłacone. Zarzucił także, że na poczet tych należności powinien być zarachowany zwrot podatku VAT. Postanowieniem z dnia [...] /nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. uznał zarzuty za bezzasadne. W wyniku odwołania, postanowieniem z dnia [...] /nr [...]/ Izba Skarbowa uchyliła postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzając, że nie odpowiada one wymaganiom formalnym a organ egzekucyjny nie rozpatrzył złożonych zarzutów do poszczególnych tytułów wykonawczych i nie przeanalizował podstawy ich wystawienia. W wydanym ponownie postanowieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w. W. opisał jakich zaległości dotyczą poszczególne tytuły wykonawcze i jaka była podstawa ich wystawienia oraz wskazał datę doręczenia upomnienia - w wypadku tytułów opartych na deklaracji, lub numer decyzji - w wypadku tytułów opartych na decyzji. Wskazał także, że wymieniony przez dłużnika tytuł o numerze [...] dotyczył zaległości, która w dacie doręczenie odpisu tytułu nie była wymagalna, gdyż w wyniku złożenia deklaracji korygującej na tą samą należność został wystawiony tytuł o numerze [...]. Wskazał również, że tytuły dotyczące zaległości w podatku VAT za styczeń, marzec, wrzesień, październik 1996 r., kwiecień, czerwiec, sierpień 1997 r. oraz zobowiązania dodatkowego w podatku VAT za lipiec 1995 r. zostały wystawione na podstawie decyzji o wygaszeniu rat na jakie były rozłożone te zaległości. W odwołaniu dłużnik zarzucał, że co do zaległości określonych czterema tytułami o numerach [...], [...], [...] to zaległość ta była egzekwowana w 1997 r. i egzekucja została umorzona. Wywodził także, że w wyniku zmiany decyzji określającej dodatkowe zobowiązanie w podatku VAT z kwoty [...] na kwotę [...] - w związku z dokonanymi wcześniej potrąceniami i egzekucją występuje nadpłata w kwocie [...]. Zarzucał także, że objęte wystawionymi tytułami zaległości w podatku VAT za styczeń, marzec, wrzesień i październik 1996 r. były w dacie wystawienia tytułów zapłacone, a wcześniej prowadzona egzekucja tych należności została umorzona. Izba Skarbowa po rozpoznaniu odwołania w postanowieniu z dnia [...] nr [...] wskazała, że tytuły wykonawcze o numerach wskazanych przez dłużnika noszą w istocie numery [...], [...], [...] i [...], przy czym rozbieżność numeracji wynikła z prowadzenia egzekucji przez Urząd Skarbowy w G. i pozostaje bez znaczenia w sprawie. Wskazała także, iż mimo zmiany decyzji w zakresie sankcji VAT za lipiec 1995 r. nadpłata nie powstała, gdyż dłużnik nigdy nie wpłacił kwoty [...], wynikającej z pierwotnej decyzji. Izba Skarbowa wskazała przy tym, iż - w wyniku zmiany decyzji kwota [...] nie była nigdy od dłużnika dochodzona. Ponadto Izba Skarbowa stwierdziła, że do chwili doręczenia tytułów wykonawczych spółka A nie dokonała wpłat na poczet zaległości w podatku VAT za 1996 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie dłużnik ponawia zarzut braku wezwań do zapłaty poprzedzających wystawienie tytułów wykonawczych oraz zarzut częściowego wygaśnięcia zobowiązań na skutek zapłaty. Zarzuca także, iż w toku postępowania uniemożliwiono mu wgląd w akta organu egzekucyjnego i zniszczono część dowodów wpłaty. Ponadto w skardze dłużnik wnosił o stwierdzenie nieważności zaświadczenia Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] oraz innych wskazanych w dalszych pismach tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała dotychczasową argumentację, a dodatkowo wyjaśniła, że Urząd Skarbowy wydając decyzję o rozłożeniu na raty zaległości w podatku VAT uwzględnił wpłaty dokonane przez spółkę na poczet należności za wrzesień i październik 1996 r. Ponieważ zaś tytuły wykonawcze wystawiono na kwoty poszczególnych rat, zarzut strony jest, zdaniem Izby, bezzasadny. Odnosząc się natomiast do kwestii upomnień Izba Skarbowa wskazała, iż materia ta została szczegółowo wyjaśniona w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jednocześnie Izba Skarbowa wskazała, że nie jest właściwa w sprawie powołanych w skardze tytułów wykonawczych realizowanych przez Urząd Skarbowy w G., zaś powołane przez skarżącego zaświadczenie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W dalszych pismach skarżący opisuje ogólny tok wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec niego i wywodzi: że sprawy te pozostają ze sobą w związku, wobec czego domaga się ich łącznego rozpoznania. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego -zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 poz. 1271/, sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Organy egzekucyjne nie dopełniły obowiązków wynikających z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 36 poz. 36 z 199Ir./ w tym w szczególności nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie zapewniły stronie czynnego udziału w sprawie, w tym nie zapewniły możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zaś uzasadnienie postanowień organów obu instancji jest niepełne i wskazuje na fakt, że nie wszystkie zarzuty dłużnika zostały rozpatrzone. "... Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy." /NSA w Warszawie z dnia 9.04.200Ir. sygn. akt V SA 1611/00 LEX nr 80635/. W aktach administracyjnym brak jest dowodów, iż przed wydaniem postanowień umożliwiono dłużnikowi zapoznanie się z materiałami w sprawie, co - wobec podnoszonych przez niego zarzutów w tym zakresie -rodzi istotne wątpliwości czy zachowana została wynikająca z art. 10 Kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. "... Organ odwoławczy obowiązany jest wyznaczyć stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się na temat materiału dowodowego, chociażby nawet sam nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego. Celem przepisu art. 200 § 1 o.p. nie jest bowiem umożliwienie wypowiedzenia się stronie jedynie co do dowodów, które przeprowadził, lecz do ostatecznego wypowiedzenia się bezpośrednio przed rozstrzygnięciem sprawy odnoście do całości zebranego w toku całego postępowania celnego materiału dowodowego." /Wyrok NSA C/Z w Poznaniu z dnia 11.07.2002r. sygn. I SA/Po 788/00 Biul. Skarb. 2002/6/25/ Na skutek tego zaniechania i nie wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do zakresu żądań dłużnika organy egzekucyjne nie ustosunkowały się do treści zarzutów, zaś ustalenia zawarte w postanowieniach nie są należycie uzasadnione i pozostają w częściowej sprzeczności z sentencjami rozstrzygnięcia i z informacjami złożonymi w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W szczególności organ I instancji ograniczył się wyłącznie do rozpoznania zarzutu braku upomnień, nie odnosząc się w ogóle do pozostałych zarzutów - w tym wygaśnięcia zobowiązań na skutek dokonanych wpłat. Ponadto jakkolwiek w sentencji postanowienia nie wymieniono tytułu wykonawczego o numerze [...], wymienionego w treści sprzeciwu - to z uzasadnienia wynika, iż należność objęta tym tytułem nie była wymagalna, co oznaczać powinno uznanie zastrzeżeń w tym zakresie za uzasadnione. Również Izba Skarbowa pomija w sentencji swojego postanowienia tytuł wykonawczy [...] i nie bada w tym zakresie zarzutów dłużnika ani prawidłowości orzeczeń I instancji. Izba Skarbowa nie ustosunkowała się w zadem sposób do poniesionych przez dłużnika zarzutów, iż należności objęte poszczególnymi tytułami były wcześniej przedmiotem postępowania egzekucyjnego i postępowanie to zostało umorzone. Ponieważ także akta administracyjne nie zawierają materiałów dotyczących tej okoliczności, uznać należy, że nie była ona w ogóle przedmiotem badania i rozważań organu II instancji. Również zawarte w uzasadnieniu postanowienia stwierdzenie, iż dłużnik nie dokonywał żadnych wpłat na poczet podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1996 r. pozostaje w sprzeczności z wyjaśnieniami, zawartymi w odpowiedzi na skargę i piśmie procesowym z dnia 31 marca 2004 r. o sposobie uwzględnienia takich wpłat przy wystawianiu tytułów wykonawczych. Wskazuje to na fakt, iż okoliczność ta nie była należycie wyjaśniona w postępowaniu odwoławczym, lub — co najmniej - ustalenia w tej kwestii nie znalazły należytego odzwierciedlenia w uzasadnieniu postanowienia, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co mogło mieć wpływ na jej wynik. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Nie było natomiast możliwe uwzględnienie w postępowaniu sądowym dalej idących wniosków skarżącego, a w szczególności dotyczących analizy innych postępowań egzekucyjnych oraz stwierdzenia nieważności zaświadczenia. Kontroli sądów administracyjnych podlegają - zgodnie z art. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - decyzje, określone w prawie postanowienia oraz akty administracji w zakresie ich legalności. Oznacza to, że kontrola sądowa objęta jest wyłącznie zgodnością z prawem poszczególnych orzeczeń wydawanych w postępowaniu nie zaś "postępowanie administracji jako całość", jako że sądy administracyjne sprawują kontrolę jedynie w zakresie legalności działania administracji publicznej. W niniejszej sprawie skarżący sam określił granice kontroli sądowej wnosząc zarzuty tylko do wymienionych tytułów wykonawczych — czyli domagając się wydania aktu administracyjnego /postanowienia/ w oznaczonym zakresie. Kontroli sądowej podlegają tylko orzeczenia wydane po wyczerpaniu prawidłowego toku postępowania administracyjnego. Art. 33 i 34 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje w jakim trybie może być podważana prawidłowość działania organów egzekucyjnych. Z przepisów tych wynika, iż nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów w postępowaniu sądowym bez wcześniejszego wyczerpania przewidzianego trybu postępowania. Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.