I SA/Wr 1758/02

I SA/Wr 1758/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 8 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Betta Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant: Anna Szokalska-Kruś po rozpoznaniu w 8 września 2004 roku sprawy ze skargi "A sp. z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienia. Zaskarżonymi postanowieniami Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...]ustalające koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Postanowienia te zostały wydane w wyniku ponownego rozparzenia wniosku dłużnika z dnia [...]. Wydane na skutek tego wniosku postanowienia Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] oraz utrzymujące je w mocy postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...] ( o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) zostały uchylone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.08.2000 r. ( sygn. akt I SA/Wr 280/98, I SA/Wr 288/98, I SA/Wr 279/98, I SA/Wr 276/98, I SA/Wr 275/98, I SA/Wr 270/98, I SA/Wr 98/98, I SA/Wr 287/98). W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: - co do postanowień o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...], - że obciążenie Spółki kosztami zajęcia wierzytelności, której Spółka nie posiadała stanowiło naruszenie prawa; - co do postanowienia o numerze [...]- że organ I instancji naruszył art. 107 § 1 Kpa adresując postanowienie do zobowiązanej spółki i obciążając jednocześnie kosztami T. K.; - co do postanowienia o numerze [...]- że nieprawidłowe było obciążanie zobowiązanego kosztami wyceny zleconej po dniu [...], to jest po wydaniu postanowienia Sądu Rejonowego W.- K. o wyznaczeniu do łącznego prowadzenia egzekucji Komornika Sądowego Rewiru [...]. Wobec uchylenia postanowień organów obu instancji Urząd Skarbowy rozpatrzył ponownie wniosek Spółki z dnia [...], wydając w dniu [...]postanowienia ustalające koszty egzekucyjne do w poszczególnych postępowaniach, na które Spółka wniosła zażalenie. Postanowieniami z dnia [...]Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. uchyliła postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając, iż w uchylonych postanowieniach organ I instancji nie wskazał wszystkich składników kosztów, bowiem kwoty wynikające z tych postanowień był niższe niż wynikające z postanowień o umorzeniu kosztów oraz z informacji o pobranych kwotach. Postanowieniami z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. ponownie ustalił koszty egzekucyjne w poszczególnych postępowaniach i stwierdził, iż nie ciążą one na spółce z powodu ich pobrania lub umorzenia. Dyrektor Izby Skarbowej we W. na skutek zażalenia Spółki z o.o. A z dnia [...]utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że koszty te zostały naliczone przy zastosowaniu odpowiednich stawek i w prawidłowej wysokości. Zaskarżając postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego A Sp. z o.o. w W. wniosła o stwierdzenie nieważności tych postanowień, wykonanie wyroków Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 3.08.2000 r. przez zasądzenie na rzecz "A" kwoty [...] jako łącznej sumy kosztów egzekucyjnych ustalonych zaskarżonymi postanowieniami i stwierdzenie, że ich bezprawne wyłączenie z obrotu w działalności Spółki miało proporcjonalny wpływ na pogorszenie sytuacji Spółki do ewentualnego określenia przez biegłego sądowego przy roszczeniach odszkodowawczych. W uzasadnieniu skargi podniesione zostały zarzuty: - rozpoznania spraw bez wiedzy i udziału Spółki, nieprawidłowego ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, nieprawidłowego oznaczenia strony postępowania i bezprawnego wszczęcia ponownego postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę, odnosząc się do zarzutu ponownego wydania rozstrzygnięć w sprawie uprzednio rozstrzygniętej, w której Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów egzekucyjnych, Izba Skarbowa wywodziła, że wydanie tych postanowień nastąpiło wniosek strony z dnia [...]. Zgodnie z art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku, organ egzekucyjny wydaje na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Skoro, zatem Spółka jako zobowiązany złożyła taki żądanie, organ egzekucyjny I instancji wydał postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. W postępowaniu zakreślonym żądaniem wniosku organ ten wskazał zarówno merytoryczne, jak i formalne podstawy rozstrzygnięcia, wskazując m.in. źródła tych kosztów, ich wielkość, podstawę ich naliczenia, jak również, że zostały one umorzone, w związku, z czym na Spółce nie ciąży już obowiązek ich poniesienia. Ponowne określenie kosztów egzekucyjnych nie nosi- zdaniem Izby Skarbowej- znamion działania bezprawnego, stanowi bowiem załatwienie wniosku "A z dnia [...]. Jednocześnie Izba Skarbowa przyznała, że sentencjach zaskarżonych postanowień Dyrektor Izby Skarbowej we W. faktycznie nie właściwie oznaczył siedzibę strony jako G., podczas gdy Spółka ma siedzibę w W. Tym niemniej- zdaniem Izby- fakt ten nie stanowi wypaczenia stanu faktycznego sprawy i nie rzutuje na wydane rozstrzygnięcie, bowiem wszystkie pozostałe elementy zaskarżonego postanowienia, w szczególności oznaczenie sprawy, jej przedmiot, daty rozstrzygnięć i pism procesowych strony pozwalają na zidentyfikowanie strony postępowania w sposób jednoznaczny. Właściwe wskazanie siedziby strony postępowania zażaleniowego w końcowej części wydanego postanowieni doręczonego na adres siedziby Spółki, jak też fakt zaskarżenia te postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczy o tym, że tytułu tej pomyłki organu odwoławczego Spółka nie poniosła negatywnych konsekwencji procesowych. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego- zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Wydając zaskarżone postanowienia organ odwoławczy i organ pierwszej instancji naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa). Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa. Podstawą działania organów egzekucyjnych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. ( t.j. Dz.U. z 1991r nr 36 poz. 161 ). Zgodnie z Art. 18. tej ustawy "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego" Oznacza to, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowania mają także zasady ogólne wynikające z rozdziału 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. ( t.j. Dz.U. z 2000 r nr 98 poz. 1071 ). Wśród tych zasad w art. 10 kpa została określona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Przepis ten w § 1 stanowi, że "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". "...Załatwienie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa..."( wyrok NSA w Warszawie z 5.04.2001 sygn.akt II SA 1095/00 LEX nr 53441). Strona ma bowiem prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa (patrz Dawidowicz Postępowanie administracyjne 94 r.). Również na tle podobnie sformułowanego przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej ukształtował się pogląd, iż "...Nie można pozbawić strony prawa wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, nawet w takich przypadkach, w których wynik rozstrzygnięcia zdaje się być oczywisty, chyba że istnieje wyraźna ku temu podstawa prawna (art. 200 § 2 ordynacji podatkowej)..." (2001.10.11 wyrok NSA O/Z w Katowicach z 11.10.2001 sygn. akt I SA/Ka 1547/00 Prz.Podat. 2002/9/63). Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji publicznej naruszyły omówione wyżej ogólne zasady postępowania administracyjnego. W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu administracyjnym. Ponadto w aktach brak jest dowodów świadczących o tym, że skarżący był zapoznany z zebranym materiałem dowodowym stosownie do art. 81 kpa. W ten sposób uniemożliwiono mu wzięcie czynnego udziału w postępowaniu. "...Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie..." (wyrok NSA w Warszawie z 6.10.2000 sygn. akt V SA 316/00 LEX nr 50116). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem tego rodzaju uchybienie procesowe- stanowiące naruszenie odstawowych zasad postępowania istotą wadę procedury. "... Do istotnych wad postępowania należy zaliczyć nie dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), co narusza podstawową zasadę procedury podatkowej zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym studium postępowania..."( uchwała 5 sędziów NSA z 24.11.2003 r sygn. akt FPK 5/03 ONSA 2004/2/46). Pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu może także prowadzić do nienależytego wyjaśnienia jej stanowiska i nie zebrania całości materiału w sprawie, a więc mieć wpływ na wynik sprawy. Reasumując, na naruszenia przepisów o postępowaniu organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1pkt c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.