I SA/Łd 1902/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Janicki (spr.), Sędziowie NSA T. Porczyńska, B. Klimowicz, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. odmówił skarżącemu p. W. T. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 w kwocie 1710,10 zł. Powyższa decyzja wydana została po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 11 czerwca 2003r. oraz w wyniku ustalenia, że skarżący w zeznaniu podatkowym PIT 30 złożonym za rok 1998 wykazał m.in. dochód z innych źródeł w kwocie 9.000,00 zł. Stwierdzono, że w dniu 20 czerwca 1998 r. została zawarta umowa pomiędzy skarżącym a jego synem – Z. T., w której p. Z. T. zobowiązał się do wypłacenia skarżącemu w dwóch ratach kwoty 9.000,00 po 4.500 zł każda z nich. Od osiągniętego dochodu skarżący odprowadził zaliczkowo podatek dochodowy. W sprawie o sygn akt. I SA/Łd 1731/01 Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi orzekł, że przedmiotowa umowa nie stanowiła trwałego ciężaru opartego na tytule prawnym w rozumieniu art. 903 Kodeksu Cywilnego. Tym samym nie podlegała odliczeniu od dochodu uzyskanego przez p. Z. T. Przedmiotowa umowa nie została zarejestrowana w Dziale Podatków od Spadków i Darowizn. Organ podatkowy I instancji w następstwie powyższych ustaleń uznał, że wypłacane skarżącemu świadczenie miało charakter dobrej woli wypłacającego, a uzyskane w ten sposób przychody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc, że w rocznym rozliczeniu za rok 1998 uwzględnił dochód z tytułu udzielonej przez Z. T. renty w kwocie 9.000 zł., taki dochód podlega bowiem opodatkowaniu. Ze względu na to, że NSA w wyroku o sygn akt. 1731/01 stwierdził, że nie była to umowa renty, to otrzymane kwoty nie podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych. Wskazał także, że w sprawie występuje podwójne opodatkowanie, gdyż podatek zapłacił zarówno syn skarżącego, jak i skarżący. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że nie uznanie przez NSA w wyroku o sygn akt. I SA/Łd 1731/01 umowy zawartej pomiędzy skarżącym a jego synem za umowę renty nie oznacza, że nastąpiła zmiana kwalifikacji na umowę darowizny co skutkowałoby zwolnieniem podatkowym po stronie obdarowanego. Umowa zawarta pomiędzy skarżącym a jego synem, była zdaniem organu odwoławczego umową nienazwaną, na podstawie której dokonano przysporzenia na rzecz świadczeniobiorcy – skarżącego w kwocie 9.000 zł. Czynność ta spowodował, że po stronie beneficjenta wystąpił przychód w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tzw. "innych źródeł". Zatem zdaniem organu odwoławczego zasadne było opodatkowanie osiągniętego w ten sposób dochodu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz zobowiązanie Izby Skarbowej do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998. Podniósł, że skoro przedmiotowa umowa nie była umową renty, to otrzymane od syna kwoty nie podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych. Ponadto wskazał, że podatek zapłacił uważając, że otrzymane kwoty są rentą oraz że w zaistniałej sytuacji ma miejsce podwójne opodatkowanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Punktem wyjścia rozważań poczynionych w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe było stwierdzenie, że świadczenie, w związku z którym skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie miało charakteru świadczenia rentowego. Tę zasadniczą okoliczność jednoznacznie wskazał NSA w wyroku z dnia 4 października 2002r. sygn. akt I S.A./Łd 1731/01 stwierdzając w uzasadnieniu cytowanego orzeczenia, że zawarta przez skarżącego z synem Z. T. umowa, w wyniku której doszło do przedmiotowego świadczenia, nie spełnia wymogów niezbędnych do uznania jej za umowę renty. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje zarówno przedstawione wyżej stanowisko jak i prowadzącą do niego argumentację prawną zawartą we wskazanym orzeczeniu. Tego rodzaju sytuacja procesowa nie zdejmowała jednak z organów podatkowych obowiązku ustalenia w toku postępowania w niniejszej sprawie tego, jaki charakter miał przychód osiągnięty przez skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu tym podatkiem podlega dochód ze wszystkich źródeł przychodu. Dochód jest zaś nadwyżką przychodów z danego źródła nad kosztami ich uzyskania w roku podatkowym. Jednocześnie zaś wypada zauważyć, że źródła przychodów stanowiące, jak wyżej wskazano, podstawę do obliczenia dochodu podlegającemu opodatkowaniu zostały zdefiniowane w art. 10 cytowanej ustawy. Katalog źródeł przychodów ma charakter otwarty na co wskazuje sformułowanie zawarte w punkcie 9 cytowanego przepisu, w którym stwierdzono że poza wymienionymi wyżej źródłami przychodu są także inne źródła. Nie oznacza to jednak nieograniczonego charakteru tych źródeł. W myśl art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, lecz, co oczywiste tylko te środki otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika, które mieszczą się w katalogu źródeł przychodu określonym w art. 10 ust. 1 ustawy. Zatem uprawniony staje się wniosek, że warunkiem niezbędnym do uznania danych środków otrzymanych lub postawionych do dyspozycji podatnika za przychód jest stwierdzenie przez organy podatkowe, że stanowią jedno ze źródeł przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1. Brak tego rodzaju ustaleń powoduje niemożność opodatkowania tego rodzaju wartości podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jeśli zaś organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie na wstępie swych rozważań przyjęły za NSA, iż otrzymane przez skarżącego świadczenie nie ma charakteru należności wynikającej z umowy renty, oznaczało to konieczność poczynienia stosownych ustaleń co do istoty otrzymanego przez skarżącego przysporzenia. Przy tym nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie ustalenie o charakterze negatywnym sprowadzające się stwierdzenia, że nie jest to umowa darowizny gdyż tak jej nie nazwał sąd. W polu rozważań sądu rozpoznającego sprawę I S.A/Łd 1731/01 pozostawała kwestia legalności decyzji podatkowej w myśl której umowa między stronami nie stanowiła renty. Sąd zaś nie miał obowiązku i potrzeby zajmowania się tym, czy umowa ta spełnia przesłanki darowizny, gdyż wykraczałoby to poza jego ustawowe uprawnienia. Nie jest także zasadne definiowanie przedmiotowego kontraktu jako umowy nienazwanej, gdyż nazwa ta nie definiuje jego istoty i stąd nie daje odpowiedzi, czy świadczenie z niego wynikające mieści się w katalogu źródeł przychodu zawartym w art. 10 ust. 1 ustawy. W tej sytuacji zatem organy podatkowe winny w szczególności rozważyć treść art. 65 par. 2 kc nakazującego badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Nieporozumieniem jest zaś wskazywanie jako argumentu dla oceny umowy brak jej rejestracji jako renty w komórce powołanej dla podatku od spadku i darowizn (k. 96 akt administracyjnych; s. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Na obecnym etapie postępowania, jak wyżej wskazano, przesądzone jest jedynie to, ze sporna umowa nie stanowi umowy renty. Organy zaś muszą w toku ponowionego postępowania, bacząc przy tym na treść powołanego wyżej art. 65 kc, muszą ustalić rzeczywisty charakter umowy, nie wykluczając a priori darowizny. Ta właśnie interpretacja spowodowałaby, co oczywiste, wyłącznie umowy spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i rozważenie przesłanek objęcia jej podatkiem od spadków i darowizn. Powyższy (bynajmniej nie hipoteczny) przykład doskonale wskazuje niemożność zaakceptowania zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem, nie wiadomo, jaki charakter ma czynność, na skutek której następuje świadczenie, to staje się oczywiste, że brak jest podstaw do oceny podatkowych skutków dla jej beneficjenta. Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 litera a w związku z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.