II SA/Wr 2643/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Mściwojów z dnia 23 września 2003 r. Nr X/51/03 w przedmiocie wyboru ławników na kadencję 2004-2007 I. stwierdza nieważność § 1 ust. 3 zaskarżonej uchwały; II. orzeka, iż § 1 ust. 3 zaskarżonej uchwały nie może być wykonany. Uchwałą Nr X/51/03 z dnia 23 września 2003 r. w sprawie wyboru ławników na kadencję 2004-2007 Rada Gminy Mściwojów, powołując się na art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 160 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.), wybrała ławnika do Sądu Okręgowego w Legnicy oraz ławników do Sądu Rejonowego w Jaworze, w tym w § 1 ust. 3 wybrała trzech ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w Sądzie Rejonowym w Jaworze. Osoby wybrane na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w Sądzie Rejonowym w Jaworze zostały zgłoszone przez mieszkańców gminy. W dniu 24 listopada 2003 r. Prezes Sądu Rejonowego w Jaworze poinformował Wojewodę Dolnośląskiego, że osoby wybrane na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w Sądzie Rejonowym w Jaworze nie zostały zgłoszone przez uprawnione podmioty, co stanowi naruszenie art. 162 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Na wyżej wymienioną uchwałę Wojewoda Dolnośląski, powołując się na art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 3 tej uchwały. Powołując się na art. 160, art. 162 i art. 164 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych Wojewoda wywodził, że ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Rada może wybrać tylko spośród kandydatów zgłoszonych przez uprawnione podmioty, to jest przez organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców. Dokonanie wyboru bez zachowania wymogów określonych w art. 162 Prawa o ustroju sądów powszechnych stanowi – zdaniem Wojewody – istotne naruszenie prawa i musi skutkować wyeliminowaniem uchwały z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Mściwojów przyznał, że kandydat na ławnika do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w Sądzie Rejonowym w Jaworze zgłoszony przez Wojewodę Dolnośląskiego nie uzyskał wymaganej dla wyboru większości głosów, wybrano natomiast kandydatów na tychże ławników zgłoszonych przez mieszkańców gminy, a więc nie przez podmioty, o których mowa w art. 162 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest działalność uchwałodawcza organu samorządu terytorialnego jaką jest Rada Gminy Mściwojów, a konkretnie zgodność z prawem jej uchwały z dnia 23 września 2003 r. Nr X/51/03 w sprawie wyboru ławników na kadencję 2004-2007. Zdaniem Wojewody Dolnośląskiego § 1 ust. 3 powyższej uchwały został podjęty z istotnym naruszeniem art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Przepis art. 162 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych stanowi, iż kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zgłaszają w równej liczbie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców. Dokonanie wyboru ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych z zachowaniem powyższych wymogów stanowi warunek sine qua non prawidłowości i ważności podjęcia przedmiotowej uchwały. Niezachowanie zaś tych wymogów stanowi istotne naruszenie prawa i przesądza o nieważności tak podjętej uchwały, a w tej konkretnej sprawie – § 1 ust. 3 uchwały będącej przedmiotem skargi. Dodać przy tym należy, że ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) wyróżnia dwie kategorie wad uchwał organów gminy, to jest istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. Nie wylicza rodzaju wad uchwał, które należą do istotnego naruszenia prawa. Stanowi jednak, że należy odpowiednio stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy ustalaniu zatem zakresu pojęcia "istotnego naruszenia prawa" należy oprzeć się na rozwiązaniach przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że "istotne naruszenie prawa", powodujące nieważność uchwały organu gminy czy też rozstrzygnięcia nadzorczego, nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 kpa (por. wyroki NSA z dnia 18 września 1990 r. sygn. akt SA/Wr 849/90 – ONSA 1990/4/2, z dnia 12 listopada 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1516/98 – OSP 1999/9/165, z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt II SA/Wr 157/99). Z tezą tych wyroków należy się zgodzić, uwzględniając, że na podstawie konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych można wskazać rodzaje naruszeń przepisów prawa, które trzeba zaliczyć do istotnych naruszeń prawa, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy czy rozstrzygnięcia nadzorczego. Do nich należy zaliczyć naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania tych aktów, podstawy prawnej ich podejmowania, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania tych aktów (por. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt II SA/Wr 949/96, z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt II SA/Wr 157/99). W rozpatrywanej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów regulujących procedurę wyłaniania kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a zatem stwierdzone naruszenie prawa uznać trzeba za istotne. W tym stanie rzeczy istniały uzasadnione podstawy do uwzględnienia skargi, a zatem zgodnie z art. 147 § 1 i art. 152 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzekając stosownie do art. 152 cytowanej ustawy, iż § 1 ust. 3 przedmiotowej uchwały nie może być wykonany, wzięto pod uwagę, że jego wykonanie mogłoby doprowadzić do tego, iż Sąd Rejonowy w Jaworze orzekałby w składzie, w którym udział brałaby osoba nieuprawniona, co mogłoby skutkować nieważnością postępowania.