I SA/Wr 2135/02

Dnia 17 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Cisek - sprawozdawca Sędziowie: Sędzia NSA Halina Betta Asesor WSA Marta Semiczek Protokolantka Anna Szokalska-Kruś po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i A. R. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...]Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] (Nr [...]); II. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu. Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 UZASADNIENIE W dniu [...]Państwo J. i A. R. złożyli zeznanie podatkowe za 2000 r. (PIT-36), w którym do obliczonego według odpowiedniej skali podatku w kwocie [...]doliczyli kwoty odliczone w latach poprzednich w związku z gromadzeniem środków w kasie mieszkaniowej, w wysokości [...]. W piśmie z dnia [...]podatnicy wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 r. wykazując jako zwrot wcześniej doliczoną do podatku kwotę [...]z tytułu skorzystania uprzednio z odliczenia w ramach gromadzenia środków w kasie mieszkaniowej w okresie od, jak wynika z akt, daty zawarcia umowy [...]do zakończenia umowy w grudniu 1999 r. W wyniku prowadzonego na tę okoliczność postępowania w trybie art. 79 § 2 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...]Nr [...]Urząd Skarbowy W.-F. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za wyżej wymieniony okres. W odwołaniu z dnia [...]podatnicy zarzucili otrzymanej decyzji w szczególności nietrafną interpretacją ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych {Di. U. nr 14, art. 27a ust. 13 pkt 4). Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Izba Skarbowa we W. podzieliła stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji i decyzją z dnia [...]Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze J. i A. R. zarzucają decyzjom organów podatkowych obu instancji odmawiających stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 rok:. * nietrafną interpretacją ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - art. 27a ust. 13 pkt 4, * naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 KPA, 2 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących, zgromadzone przez nich trzyletnie oszczędności w kasie mieszkaniowej w dalszym ciągu spełniają cel mieszkaniowy ponieważ są zabezpieczeniem przyznanego im kredytu budowlanego zgodnie z zawartą umową o kredy kontraktowy nr [...] z dnia [...]. Podatnicy wskazali, iż wycofane przez nich oszczędności z kasy mieszkaniowej w dniu [...]oraz kredyt o który wystąpili do banku w dniu [...]miały stanowić podstawowy fundusz kupna działki i budowy domu. Przedłużająca się procedura z uzyskaniem w sądzie ustanowienia hipoteki na nieruchomości spowodowała konieczność złożenia w dniu [...]w kasie mieszkaniowej blokady finansowej z pieniędzy wycofanych wcześniej z kasy mieszkaniowej, czyli, według skarżących, oszczędzane pieniądze były dalej w dyspozycji kasy mieszkaniowej i zabezpieczały cel systematycznego oszczędzania. Ustanowienie hipoteki w dniu [...]przez Sąd Rejonowy pozwala, zdaniem skarżących, na pełna swobodę dysponowania zgromadzonymi oszczędnościami w kasie mieszkaniowej i przyznanym kredytem. Skarżący wskazują iż z art. 7 i 77 KPA, wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który ciąży na prowadzącym postępowanie. Dlatego ich zdaniem jest szczególnie niezrozumiałym, że Urząd i Izba Skarbowa odrzucają uznanie blokady środków zgromadzonych w kasie mieszkaniowej i przeniesionych na rachunek terminowy skarżącej, jako zabezpieczenia przejściowego, przyznanego im kredytu, który stanowi cel systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wskazała, że w złożonej skardze J. i A. R. nie przedstawili nowych istotnych dla sprawy okoliczności, tylko podtrzymali swoje dotychczasowe argumenty. Zdaniem Izby Skarbowej we W. zarzuty skarżących nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Nieuzasadniony jest zarzut nietrafnej według skarżących, interpretacji, przez organy podatkowe, przepisu art. 27a ust. 13 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz.176 ze zm.). 3 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 Stosownie bowiem do postanowień przepisu art. 27 ust. 13 pkt 4 cytowanej ustawy, jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu (przychodu) lub podatku z tytułu wydatków poniesionych tytułem systematycznego gromadzenia oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasą mieszkaniową, według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) a następnie: - wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę. Do dochodu (przychodu) lub podatku należnego za rok, w którym zaistniały te okoliczności dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tego tytułu. Zatem jak wskazuje treść przytoczonego przepisu zarówno wycofanie jak i doliczenie dotyczy tego samego roku podatkowego. Dlatego też jedynie w sytuacji, gdy wycofane oszczędności po upływie okresu systematycznego oszczędzania określonego w umowie o kredyt kontraktowy, zostaną przez podatnika wydatkowane zgodnie z celami mieszkaniowymi, określonymi w art. 8 ust.1 ustawy o niektórych formach poopierania budownictwa mieszkaniowego, do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło ich wycofanie, podatnik nie traci prawa do przedmiotowej ulgi. W świetle art. 8 ust.2 cytowanej ustawy z dnia 26 października 1995 r. a także § 8 umowy o kredyt kontraktowy nr [...]celami mieszkaniowymi, o których mowa w ust.1, są służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy: 1) nabycie, budowa, przebudowa, rozbudowa lub nadbudowa domu albo lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, 2) uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, 3) remont domu albo lokalu, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania, 4) spłata kredytu bankowego zaciągniętego na cele wymienione w pkt 1 - 3, 4 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 5) nabycie działki budowlanej lub jej części pod budową domu jednorodzinnego lub budynku mieszkalnego, w którym jest lub ma być położony lokal mieszkalny kredytobiorcy. Powyższe oznacza, iż skoro podatnicy w dniu [...]wycofali oszczędności zgromadzone na rachunku oszczędnościowym kasy mieszkaniowej i następnie w dniu [...]złożyli jak twierdzą w kasie mieszkaniowej, jako blokadę przyznanego im kredytu, a nie wydatkowali zgodnie z celami mieszkaniowym, w tym stanie sprawy miał zastosowanie przytoczony wyżej przepis art. 27a ust.13 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidujący doliczenie do podatku kwoty poprzednio odliczonej z tego tytułu. Podkreślić należy, iż stanowisko Izby Skarbowej, jest zgodne ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, które uznało, iż w sytuacji, gdy wycofane oszczędności po upływie okresu systematycznego oszczędzania określonego w umowie o kredyt kontraktowy, nie zostaną przez podatnika wydatkowane zgodnie z celami mieszkaniowymi, określonymi w art. 8 ust.1 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło ich wycofanie, następuje utrata prawa do ulgi podatkowej, o której mowa w art.27a ust.13 pkt 4 i 5 ustawy (w konsekwencji obowiązek doliczenia - pismo Ministerstwa Finansów z dnia 30 lipca 2002 r. Nr PB5/MC-033-163-1-265/02). Nieuzasadniony jest również, zdaniem Izby Skarbowej zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisów mających zdaniem skarżących istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 KPA, obecnie odpowiednio art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, tj. nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także nie zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie całość materiału dowodowego stanowiącego podstawą rozstrzygnięcia przedłożona została przez skarżących i w ocenie zarówno Urzędu Skarbowego jak i Izby Skarbowej nie wymagała w toku prowadzonego postępowania zebrania dodatkowych materiałów dowodowych, ani też podjęcia działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Oceny w zakresie utraty ulgi podatkowej dokonano na podstawie wyżej wymienionych przepisów. 5 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...]do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępnie należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd zważył, iż zgodnie z postanowieniami przepisu art. 27 ust. 13 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu (przychodu) lub podatku z tytułu wydatków poniesionych tytułem systematycznego gromadzenia oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasą mieszkaniową, według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego: wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę. Do dochodu (przychodu) lub podatku należnego za rok, w 6 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 którym zaistniały te okoliczności dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tego tytułu. W świetle art. 8 ust.2 cytowanej ustawy z dnia 26 października 1995 r. a także § 8 umowy o kredyt kontraktowy nr [...]celami mieszkaniowymi, o których mowa w ust.1, są służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy: 1) nabycie, budowa, przebudowa, rozbudowa lub nadbudowa domu albo lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, 2) uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, 2) remont domu albo lokalu, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania, 4) spłata kredytu bankowego zaciągniętego na cele wymienione w pkt 1 - 3, 5) nabycie działki budowlanej lub jej części pod budową domu jednorodzinnego lub budynku mieszkalnego, w którym jest lub ma być położony lokal mieszkalny kredytobiorcy Należy uznać, iż wskazana w przytaczanym przepisie konieczność wykorzystania zgromadzonych w toku systematycznego oszczędzania na cele określone w ustawie winno być traktowane szeroko. Następnie zauważyć należy, iż skarżący spełnili wymagania ustawy, gdyż gromadzili środki w kasie mieszkaniowej przez ustawowo określony czas. Wycofanie środków a następnie ich zablokowanie na rachunku terminowym nastąpiło w tym, samym roku kalendarzowym, co oznacza spełnienie kolejnego warunku, a mianowicie, że owo wydatkowanie środków miało nastąpić w tym samym roku podatkowym. Zgromadzone środki umożliwiły stronie skarżącej uzyskanie wspomnianego kredytu kontraktowego, gdyż stanowiły jego zabezpieczenie. Uzyskany dzięki wspomnianemu zabezpieczeniu kredyt kontraktowy umożliwiał zrealizowanie celów mieszkaniowych, wymienionych w ustawie. W konkluzji Sąd uważa, iż pełnienie przez środki zgromadzone w kasie mieszkaniowej funkcji przejściowego zabezpieczenia dla uzyskania kredytu kontraktowego, nie powinno być uznana za przekroczenie celu wynikającego z przytaczanej wyżej ustawy, aczkolwiek cel ten realizowany jest pośrednio. 7 Sygnatura akt I S.A./Wr 2135/02 Pozbawienie takiej możliwości skarżących, w przypadku, gdy warunkiem udzielenia kredytu kontraktowego jest ustanowienie zabezpieczenia, a skarżący nie dysponują innymi środkami materialnymi dla ewentualnego zabezpieczenia, czyniłaby efekty systematycznego oszczędzania iluzorycznymi. Nie dosyć, że nie uzyskaliby oni kredytu bankowego (kontraktowego), ale nadto efekt ich oszczędzania podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Podzielając zarzut skarżących w przedmiocie naruszenia art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej przez organy podatkowe, Sąd wskazuje, że powinny one jednak wyjaśnić, co się stało z kwotą systematycznego oszczędzania po zaprzestaniu pełnienia przez nią funkcji zabezpieczających. Kwota ta winna bowiem również być wydatkowana na wskazane wyżej cele mieszkaniowe, o ile korzystać ma ze wskazanej ulgi podatkowej, gdyż inne jej przeznaczenie nie uprawniałoby do ulgi. Z tych względów zaskarżone decyzje podlegały uchyleniu, albowiem Sąd, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obligowany był do wyeliminowania powyższych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Sąd orzekł o tym, iż zakwestionowane decyzje nie podlegają wykonaniu na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji. 8