III SA/Po 391/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Protokolant: ref. staż. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej w S. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia diet dla radnych: I. Uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze II. Zasądza od Wojewody na rzecz Rady Miejskiej w S. kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. Stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane /-/ T. M. Geremek /-/B. Koś /-/ M. Lorych – Olszanowska Rada Miejska w S. wystąpiła ze skargą na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z [...] 2004r. Nr [...] orzekające o nieważności Uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z [...] 2004r. w sprawie ustalenia diet dla radnych będących członkami oraz biorących udział w posiedzeniach Społecznej Komisji Mieszkaniowej. W uzasadnieniu opisanego wyżej rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z § 39 Statutu Gminy S., Rada Miejska Gminy S. może ze swego grona powoływać stałe i doraźne komisje do określonych spraw. Jednocześnie wskazany Statut w sposób wyczerpujący wymienia stałe Komisje Rady Miejskiej w S., przy czym nie wymienia wśród nich Komisji Mieszkaniowej. Zatem, w ocenie organu nadzoru, Komisja ta jest Komisją doraźną o szczególnym charakterze, bo wykonującą swoje obowiązki społecznie. Powołanie jej nie wynika z bezwzględnie obowiązujących ustaw, w szczególności zaś ustawy z 21 czerwca 2001r o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zarządzie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. 01.71733 ze zm.). Powołując przedmiotową Komisję i nadając jej społeczny charakter organ gminy przesądził o jej statusie, a w konsekwencji o nieistnieniu jakichkolwiek gratyfikacji za udział w jej pracach czy posiedzeniach. Wojewoda zaznaczył też, że z uzasadnienia Uchwały powołującej omawianą Komisję wynika, że radni Komisji Mieszkaniowej angażując się w jej pracę wykonują wszystkie czynności społecznie. Wchodzący w jej skład poszczególni radni za udział w pracach z zasady nie powinni otrzymywać diet. Ze skargą na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wystąpiła Rada Miejska w S. i wniosła o uchylenie tego aktu. W ocenie Rady rozstrzygnięcie to narusza art. 24 oraz art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżąca przytoczyła treść stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w Wyroku z 6 lipca 2001r. IIIRN 114/000SNP 2002/2/32, w myśl którego, "......wobec braku przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który uniemożliwiałby radzie gminy ustalenie diet za działalność stanowiącą wykonywanie mandatu radnego, inna niż praca w radzie gminy lub jej organach, ustalenie diet dla radnych, w Komisji powołanej przez Burmistrza należy uznać, za dopuszczalne." Stwierdziła też, że istnienie Społecznej Komisji Mieszkaniowej i desygnowanie do jej składu radnych, wynika z § 4 uchwały Rady Miejskiej, jaka zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001r o ochronie praw lokatorów, określa zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym w szczególności sposób poddawania tych spraw społecznej kontroli. Zdaniem Rady "Nazwa Komisji nie może prowadzić do wniosku, że członkowie jej wykonują obowiązki społecznie, czyli bezpłatnie. Nazwa ta świadczy o charakterze zasobu mieszkaniowego gminy oraz o społecznym elemencie procedury przyznawania mieszkań, jakim jest udział radnych oraz innych powołanych przez burmistrza osób w jej składzie. Pełnienie funkcji radnego ma bowiem w ogóle społeczny charakter, który jednak nie stoi na przeszkodzie wynikającej z ustawowej możliwości przyznania diet. W skład Komisji wchodzą również pracownicy Urzędu Miasta i Gminy, zajmujący się merytorycznie sprawami zasobu mieszkaniowego gminy, dla których udział w tej komisji jest jednym z obowiązków pracowniczych." W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Uzasadniając powyższe stanowisko organ nadzoru podkreślił, że Zarządzenie nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy S. w sprawie powołania składu osobowego Społecznej Komisji Mieszkaniowej na czas trwania IV Kadencji tj. 2002-2006 r. wydane zostało 14 stycznia 2003r. Natomiast 31 marca 2004r. podjęto Uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia diet dla radnych będących członkami oraz biorących udział w posiedzeniach Społecznej Komisji Mieszkaniowej. Wynika z tego, zd. Wojewody, że członkowie przedmiotowej Komisji w okresie od dnia jej powołania tj. 14.01.2003r. do dnia podjęcia zakwestionowanej uchwały tj. 31 marca 2004r. nie pobierali diet za udział w jej pracach. Organ nadzoru uznał też za chybiony argument, że "społeczność" przedmiotowej komisji wynika z zakresu spraw jakimi się zajmuje tj. stanowi społeczny element procedury przyznawania mieszkań. W piśmie uzupełniającym skargę z 7 września 2004r. Rada Miejska w S. uznała za niezasadny argument, że społeczny charakter Komisji stanowi o braku podstaw do wypłacenia diet. Stwierdziła, że praca radnych w każdej Komisji Rady Gminy i samej Radzie ma charakter społeczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wynika, że Wojewoda dopatrzył się istotnego naruszenia prawa w Uchwale nr [...] Rady Miejskiej w S. z 31 marca 2004r. w sprawie ustalenia diet dla radnych będących członkami oraz biorących udział w posiedzeniach Społecznej Komisji Mieszkaniowej uznając, że nadając społeczny charakter Komisji organ gminy przesądził o jej statusie a tym samym "o nieistnieniu jakichkolwiek gratyfikacji za udział w jej pracach czy posiedzeniach." Powyższe wskazuje, że organ nadzoru utożsamia pojęcie "społeczny" z pojęciem "praca społeczna". Słownik języka polskiego (Wyd. PWN W-wa 1981r. strona 296) definiuje słowo "społeczny" – jako "odnoszący się do społeczeństwa i powstający tworzący się w społeczeństwie; realizowany w społeczeństwie, związany ze społeczeństwem." a także m. in. "zorganizowany, przeznaczony dla społeczeństwa, do zaspokojenia jego potrzeb; będący przedstawicielem społeczeństwa...." W ramach tego pojęcia mieści się też pojęcie pracy społecznej odnoszące się do pracownika działacza, aktywisty społecznego, wykonującego "pracę dla dobra ogółu, wykonywaną honorowo, poza zajęciami zawodowymi;...." Przepis art. 24 ustawy z 28 marca 1990r o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) zobowiązuje radnego do udziału w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych do których został wybrany lub desygnowany. Społeczna Komisja Mieszkaniowa powołana została na podstawie § 4 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z [...] 2002r. podjętej z powołaniem się na art. 21 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001r o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2001r Nr 71 poz. 733). Wskazany § 4 uchwały stanowi, że "W celu poddania trybu rozpatrywania i załatwienia wniosków kontroli społecznej powołuje się Społeczną Komisję Mieszkaniową jako organ doradczy Zarządu. Komisję powołuje w formie uchwały Zarząd Gminy S. na czas kadencji Rady Miejskiej, a w jej skład winno wejść 2 przedstawicieli Rady Miejskiej. Zarząd określa również Kompetencje Komisji." Powyższe wskazuje, że udział radnych w Społecznej Komisji Mieszkaniowej wypełnia przesłanki cyt. art. 24 ustawy o samorządzie gminnym bowiem rodzaj działalności w tej komisji mieści się w ramach pojęcia "zorganizowany, przeznaczony dla społeczeństwa, do obsługiwania społeczeństwa, do zaspokojenia jego potrzeb...." Tak rozumiane pojęcie "społeczny" nie jest tożsame z pojęciem "praca społeczna". Przytoczony § 4 uchwały nie stanowi, że praca radnych w ramach Społecznej Komisji Mieszkaniowej ma charakter pracy społecznej. Skoro zaś praca radnych w omawianej Komisji mieści się w ramach obowiązków, które nakłada na nich przytoczony wyżej art. 24 ustawy o samorządzie gminnym to tym samym uprawnieni są oni do otrzymywania świadczeń przewidzianych w art. 24 ust. 4 tej ustawy. Nie zmienia powyższego charakteru pracy radnych fakt, że Społeczna Komisja Mieszkaniowa nie jest wymieniona w Statucie Gminy jako stała Komisja Rady Miejskiej w S. Nawet doraźny charakter komisji nie pozbawia bowiem radnych desygnowanych do niej świadczeń z art. 24 ust. 4 ustawy o samorządzie gminy (por. wyrok SN z 6.7.2001r III RN 114/00 OSNP 2002/2/32). Mając powyższe na uwadze należało uznać, że kwestionowana w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym uchwała Rady Miejskiej w S. podjęta została bez naruszenia prawa. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 148 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 ustawy o p. p. s. a. a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego orzeczono zgodnie z art. 152 tej ustawy. /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś /-/ M. Lorych – Olszanowska