III SA/Wa 1064/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Jan Rudowski (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu karty podatkowej oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 oraz art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania p. A. C. od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu karty podatkowej za lata 1996-1998 w łącznej kwocie 4.800 zł oraz odsetek od tej zaległości w kwocie 9.883, 50 zł (liczonych na dzień złożenia wniosku), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Urząd Skarbowy decyzją, po zasięgnięciu opinii Prezydenta [...]W. zawartej w postanowieniu z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], odmówił umorzenia zaległego, zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu karty podatkowej za lata 1996-1998 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Stwierdził, że zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przedmiotem postępowania umorzeniowego jest stwierdzenie czy w danej sprawie zachodzą przesłanki tj. ważny interes podatnika lub publiczny, które uzasadniają umorzenie zaległości podatkowych. Decyzja o umorzeniu lub odmowie umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięć. Organ odwoławczy zauważył, że wielkość zaległości wynika z braku uregulowania opłaty za kartę podatkową za lata 1996-1998 ustalonych decyzjami Urzędu Skarbowego, skutecznie doręczonymi stronie. Po otrzymaniu tych decyzji strona zaniechała wyjaśnienia tej kwestii i zapobieżenia narastania zaległości oraz odsetek za zwłokę. Poza tym dysponując od 1990 r. stałym zatrudnieniem nie wykazała chęci wywiązania się ze zobowiązań bądź zminimalizowania skutków powstałych zaległości w postaci dokonywania minimalnych wpłat lub występując o raty. Powyższy brak staranności zobowiązanego nie może stanowić przesłanki do udzielenia oczekiwanej ulgi w postaci umorzenia powstałych zaległości podatkowych. Ponadto z oświadczenia złożonego w dniu [...] maja 2003 r wynika, że źródłem utrzymania są dochody z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.000 zł strony oraz w kwocie 1.800 zł żony. Na utrzymaniu pozostaje jedno z dzieci, drugie natomiast osiąga własne dochody ok. 800 zł. Stałe miesięczne obciążenia finansowe to kwota 1.500 zł, poza tym strona spłaca kredyt w kwocie 950 zł. Organ II instancji uznał, że – wobec spłacania miesięcznych rat kredytu w kwocie 650 zł – strona nie wywiązując się z poprzednich zobowiązań zaciągała kolejne kredyty. Ocenił, że w świetle okoliczności sprawy sytuacja finansowa skarżącego, a tym samym jego poziom życia nie odbiega od poziomu osób utrzymujących się z dochodów uzyskiwanych ze stosunku pracy. Stwierdził, że zważywszy na okoliczności powstania zaległości podatkowych oraz na to, że obecna sytuacja nie zagraża egzystencji, w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek do zastosowania art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca stwierdziła, że w latach 1996-1998 nie prowadziła działalności gospodarczej. Złożyła pismo informujące o zakończeniu działalności, lecz nie otrzymała żadnego potwierdzenia. Oświadczyła, że w latach 1996-1998 nie posiadała samochodu, którym mogłaby prowadzić działalność gospodarczą, oraz nie posiadała zezwolenia na prowadzenie taksówki, a także nie figuruje w ewidencji taksówkarzy. Skarżący podkreślił, że nie posiadał wielu dokumentów potrzebnych do prowadzenia taksówki, a z Urzędu Skarbowego przysyłano mu postanowienia. Przychodził także komornik, który po otrzymaniu wyjaśnień od skarżącego twierdził, że zaszła na pewno pomyłka będąca skutkiem bałaganu w Urzędzie. W 2002 r. otrzymał zawiadomienie, że posiada zaległości podatkowe. Pan A. C. podniósł, że od 1990 pracuje w państwowej firmie i płaci regularnie podatki. Uważał, że zaszła pomyłka. Zaległości nie są tylko jego winą, gdyż złożył podanie o zakończeniu działalności, które zaginęło gdzieś w Urzędzie. Fakt jego złożenia nie jest potwierdzony, ale – zdaniem skarżącego – nie jest to jego winą. Skarżący uważa, że wobec przedłożenia tylu dokumentów, są podstawy do umorzenia płatności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. wydana w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Zaległości te są skutkiem wydania przez Urząd Skarbowy dwóch decyzji ustalających wysokość karty podatkowej. Kwestia ta jest istotna, ponieważ cała argumentacja skargi odnosi się do zagadnienia powstania owych zaległości. Należy zatem podkreślić, że Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie ma kompetencji, w ramach tego postępowania, do oceny okoliczności powstania zaległości podatkowych. Tym samym argumenty skarżącego odnoszące się do tego problemu nie mogą zostać uwzględnione jako wykraczające poza granice tej sprawy. Sąd zauważa, że strona powinna je podnosić z chwilą otrzymania decyzji podatkowych ustalających wysokość podatku, a nie w kilka lat później. W tym zakresie nie może mieć znaczenia jej przekonanie o pomyłce. Troska o swoje sprawy przejawiająca się w staranności ich prowadzenia powinna spowodować natychmiastową reakcję. Skarżący dopuścił do uprawomocnienia się tych decyzji, co oznacza, że nie kwestionował wysokości ustalonego w nich podatku. W obecnej sprawie nie może zatem powoływać się na fakt ich nieistnienia. Pogląd powyższy ma swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 sierpnia 1997 r. sygn. SA/Gd 3277/95, opublikowany w Prawo Gospodarcze 1998, nr 8, str. 25). Przechodząc do istoty sprawy Sąd, zauważa, że art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej regulując instytucję umorzenia zaległości podatkowej w drodze decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowany jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego (zob. B. Brzeziński, M. Kalinowski, Marian Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa – komentarz, wyd. Dom Organizatora, Toruń 2002, str. 252). Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: "ważny interes podatnika", oraz "interes publiczny" (B. Brzeziński, ..., dz. cyt., str. 252). Przepis ten podobnie jest rozumiany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 26 września 2002 r. sygn. akt III SA 659/01, opublikowany w ONSA 2003, Nr 3, poz. 105). W przedmiotowej sprawie istotnym jest ponadto, że podatek opłacany w formie karty podatkowej jest dochodem budżetu gmin. Urzędy Skarbowe mają kompetencje do jego poboru. W związku z tym umorzenie zaległości podatkowej uzależnione zostało od uzyskania zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 - 2003 – Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.). Sąd Najwyższy wypowiadając się w tym przedmiocie stwierdził, że Urząd Skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć, płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (wyrok SN z dnia 10 lipca 2002 r., sygn. akt III RN 135/01, publikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX (OMEGA) 38/2004, nr 78542). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela ten pogląd i stwierdza, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] Prezydent [...]W., na podstawie art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 – 2003, art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 67 § 1 i 209 Ordynacji podatkowej, nie wyraził zgody na umorzenie przez Urząd Skarbowy W. zaległego podatku dochodowego w formie karty podatkowej za lata 1996-1998. Stanowisko to – w świetle wyżej przedstawionych rozważań - jest wiążące dla organów podatkowych. Sąd mając na uwadze całokształt podniesionych wyżej okoliczności stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak na wstępie wskazano, argumentacja skargi nie może spowodować jej uwzględnienia, ponieważ odnosi się do okoliczności wykraczających poza jej granice. Brak zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego uniemożliwiał organom podatkowym pozytywne rozpatrzenie wniosku. Nie można im także zarzucić dowolności w ocenie sytuacji finansowej strony, przy oparciu jej m. in. na jej oświadczeniach. Sądy administracyjne sprawują, stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływa na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. a lub c ustawy p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd, jak wyżej wskazano, nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa. W tych warunkach na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 132 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.