SA/Sz 556/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr./. Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1grudnia 2004r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty dnia [...] Nr [...] II. orzeka iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]([...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] [...]Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] orzekająca o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przez T. S. za okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu powyższej decyzji przytoczono następujące okoliczności faktyczne i prawne: T. S. zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...]r., prawo do zasiłku uzyskał z dniem [...] r. - tj. po [...] dniach od dnia rejestracji z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Z dniem [...] r. utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu pobierania zasiłku W dniu [...] r. utracił status osoby bezrobotnej . W dniu kolejnej rejestracji ([...] r.) T. S. przedłożył świadectwo pracy z firmy "P. P. H." S. Oddział w Ł. potwierdzające okres zatrudnienia od [...] r. do dnia [...] r. w pełnym wymiarze czasu pracy .Zgodnie z wyrokami Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. oraz Sądu Okręgowego z dnia [...] r. T. S. został przywrócony do pracy na poprzednich warunkach; zasądzono również na jego rzecz, pod warunkiem podjęcia pracy w wyniku przywrócenia do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w wysokości wynagrodzenia za [...] miesiące. T. S. podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r., po uchyleniu uprzednio wydanych decyzji, odmówił uznania T.S. za osobę bezrobotną w dniu [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda stwierdził w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 i 158 Kpa nieważność powyższej decyzji i postanowienia, organ I instancji wskazując, iż zgodnie z wyrokiem NSA OZ z dnia [...] r. sygn. akt SA/Sz [...])., wyrok sądu pracy przywracający stronę do pracy winien stać się dla organu zatrudnienia podstawą do podjęcia postępowania zmierzającego do pozbawienia strony statusu osoby bezrobotnej w myśl art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514). Przywrócenie strony do pracy stanowi bowiem okoliczność, która zaistniała dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu pracy. Wydaną następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta Ł. orzekł o zwrocie przez T.S. zasiłku z okres od [...] r. do [...] r. - jako nienależnie pobranego. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik T.S. [...]. Z. M. podniósł, że wyrok sądu przywracający T. S. do pracy nie spowodował ustania jego prawa do zasiłku, gdyż nie otrzymał on zasiłku na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów ani też w inny sposób świadomie nie wprowadził w błąd powiatowego urzędu pracy. Nie zachodzi zatem żadna ze wskazanych w art. 28 ust.2 pkt 1-4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przesłanek do zwrotu zasiłku. Ponadto odwołujący się powołuje się na wyrok NSA z [...] r. sygn. akt II SA [...], zgodnie z którym konieczność pouczenia strony o okolicznościach, o których mowa wart. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowi warunek sine qua non uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie i w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu; strona zaś nie została pouczona o takim obowiązku. Organ odwoławczy nie podzielił argumentów odwołania. Jego zdaniem - zasiłek pobrany przez stronę w okresie od [...] r. do [...] r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne obowiązana jest do zwrotu kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast art. 28 ust. 2 pkt 5 stanowi, że za nienależne świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Odwołujący się przytoczył w odwołaniu niepełne brzmienie art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. punkty [...], podczas gdy w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy, stanowiący samoistną podstawę do orzeczenia obowiązku zwrotu świadczenia. Również zarzut, że strona nie została pouczona o okolicznościach ustania prawa do pobierania świadczeń, należy uznać za chybiony. Powyższe pouczenie jest istotnie warunkiem sine qua non uznania pobranego zasiłku za nienależnie pobrane świadczenie, ale wyłącznie w sytuacji, o której mowa w art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy. Mający zaś zastosowanie w sprawie przepis art. 28 ust. 2 pkt 5 nie wprowadza takiego wymogu. Ponadto strona nie poinformowała organu zatrudnienia o fakcie wniesienia pozwu do sądu pracy ani przywrócenia jej do pracy, zatem organ w żaden sposób nie mógł odnieść się do nieznanych mu okoliczności. Powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego [...]. Z. M. zaskarżył skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wywodzi, m.in., iż na skutek wydania zaskarżonej decyzji "powstała sytuacja, że wydana w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji rozstrzygała sprawę, którą wcześniej rozstrzygnięto inną decyzją ostateczną tegoż organu tj. decyzją Powiatowego Urzędu Pracy w S. Filia w Ł. ([...]) - nie stanowiąc przy tym ani o stwierdzeniu nieważności ( na podstawie art. 156 kpa.), ani o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie przepisu art.155 kodeksu postępowania administracyjnego, który w realiach tej sprawy nie mógłby być zastosowany. Ten stan daje podstawę do stwierdzenia nieważności obu decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W kolizji z decyzją, z mocy której skarżący nabył jednocześnie status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, której nieważności nigdy nie stwierdzono, jest decyzja Starosty Powiatu Ł.[...] o obowiązku zwrotu kwoty [...] zł. jako nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...]r. do [...]r. Wojewoda utrzymał ją w mocy zamiast wydać decyzję stwierdzającą jej nieważność z powodu określonego w art. 156 §1 pkt 3 kp.a. Uwzględniając kodeksową ochronę decyzji ostatecznych ewentualna decyzja Starosty jako organu I instancji mogłaby być podjęta jedynie w wypadku uprzedniego stwierdzenia nieważności decyzji, z mocy której skarżący nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Pełnomocnik skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji pozbawiającej skarżącego praw nabytych chronionych decyzją ostateczną /.../ jednoznacznie wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji. Organ I instancji uchylił się od orzekania w przedmiocie wniosku odwołującego się w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nie wydał decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ani tez nie wydał decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji. Ewentualnie podjęta decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji mogłaby być zaskarżana na zasadach ogólnych. Milczenie organu II instancji jest samo w sobie niezgodne z prawem. W orzecznictwie kontrowersyjne jest zagadnienie czy w rozpoznawanym stanie faktycznym organ II instancji powinien był wydać decyzje stwierdzającą nieważność decyzji, czy uchylić decyzję organu I instancji, nie orzekając przy tym reformatoryjnie". Z tej przyczyny skarżący prezentując pogląd, że powinno nastąpić stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Wojewoda [...] w odwiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko . Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art.97 § 1 w związku z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej: P.p.s.a./. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1229/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Analizując zawarte w skardze wywody prawne, stwierdzić należy iż są one nietrafne a miejscami niezrozumiałe. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zawiera samoistną podstawę do wydania decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Stanowi ją art. 28 a w przedmiotowej sprawie art. 28 ust.2 pkt 5. W takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba eliminowania z obrotu decyzji na mocy której przyznany jest status bezrobotnego i prawo do zasiłku. Spełnienie którejkolwiek z przesłanek tego przepisu, łącznie z warunkami które muszą im towarzyszyć, stanowi samoistną podstawę do wydania decyzji orzekającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Nietrafne jest więc powoływanie się przez organ odwoławczy na wyrok NSA OZ z dnia [...]r. sygn. SA/Sz [...] - wydany w innym stanie prawnym. Na tej konstrukcji błędnie opera też swój wywód skarżący . Wychodząc jednak z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. poza granice skargi, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja istotnie nie odpowiada regulującym kwestie zasiłku dla bezrobotnych przepisom prawa. Organ wprawdzie trafnie powołał się na art. 28 ust.2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jednakże nie wyciągnął z niego właściwych wniosków prawnych. Otóż zgodnie z brzmieniem tego przepisu za nienależne świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek wypłacany za okres , za który w związku z orzeczeniem sądu wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracą. Organ wprawdzie powołuje się na wyrok przywracający skarżącego do pracy, jednakże nie przytacza jego treści. Tymczasem treść tego wyroku i jego uzasadnienie wskazuje, iż na rzecz skarżącego zasądzono wynagrodzenie jedynie wynagrodzenie za okres [...] miesięcy pozostawania bez pracy. Zaskarżoną decyzją orzeczono zaś obowiązek zwrotu przez skarżącego całego zasiłku za okres od [...] do [...]r., co nie odpowiada dyspozycji art. 28 ust.2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Należy też mieć na uwadze, iż na skutek rozwiązania umowy o pracą w trybie art. 52 Kodeksu pracy, które zgodnie z wyrokiem Sądu Pracy okazało się niezgodne z prawem, skarżący nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych dopiero po [...] miesiącach od zarejestrowania się i otrzymania statusu osoby bezrobotnej. Zasiłek otrzymywał od [...]r. do [...]r. podczas gdy bezrobotnym był od [...]r. Do kwestii tych zaskarżona decyzja w ogóle się nie odniosła, co wskazuje naruszenie przez organ art. 7 kpa mające wpływ na treść decyzji W tej sytuacji zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c P.p.s.a. Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 162 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.