II SA/Gd 3185/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: NSA Jan Jędrkowiak (spr.) WSA Jolanta Górska Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia 3 lipca 2001 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał T. C. rozbiórkę domku letniskowego o konstrukcji murowanej wybudowanego samowolnie w 1970 r. na wygrodzonej części działki nr [...] w Ż. oraz uporządkowanie terenu działki po wykonanej rozbiórce. W uzasadnieniu organ wskazał, iż domek letniskowy został wybudowany bez prawem wymaganego pozwolenia na budowę według przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. oraz na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy S. obowiązującego w dacie rozstrzygania, stanowił grunty leśne i rolne, a nie przeznaczone pod zabudowę. Te dwie przesłanki uzasadniały rozbiórkę w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez przyjęcie, że rozbiórka uzasadniona była naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego w 1991 r., podczas, gdy warunkiem koniecznym do orzeczenia rozbiórki jest naruszenie postanowień planu obowiązującego w dacie budowy, tj. w 1970 r. Nadto, skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wskazaniu w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji dotyczącej tego samego obiektu, lecz skierowanej do K. S., różnych dat wybudowania wskazanego obiektu budowlanego. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie ponownie wskazał, że domek letniskowy został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a nadto na terenie, który według obowiązującego w dacie orzekania w pierwszej instancji planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., miał przeznaczenie jako teren rolny i leśny. Zatem lokalizacja wskazanego domku letniskowego jest nie zgodna z tym planem. Organ odwoławczy w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdził, iż przesłanki zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym bada się w stosunku do ustaleń planu obowiązującego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie w odniesieniu do okresu budowy obiektu. Zaznaczono również, iż na przedmiotowej działce znajduje się oprócz domku letniskowego należącego do skarżącego także domek letniskowy należący do K. S. A zatem, zaskarżona decyzja nie dotyczy tego samego obiektu. Skargę na powyższą decyzję złożył T. C. powtarzając zarzuty, wnioski i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono po raz kolejny, że nie można badać zgodności zbudowanego obiektu z planem obowiązującym w dacie orzekania w sprawie, ale z planem obowiązującym w dacie wznoszenia obiektu budowlanego. Wynika to z dyspozycji art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., który przewiduje obowiązek stosowania do obiektów, których budowa została zakończona przed jej wejściem w życie, przepisów dotychczasowych. Skarżący wskazał, iż wobec tego brak było podstaw do nakazania rozbiórki domku letniskowego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt Prawa budowlanego z 1974 r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W pierwszej kolejności wskazać należy na to, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły za bezsporny fakt wybudowania przez skarżącego domku letniskowego na działce nr [...] bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. Decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 20 marca 1974 r. była decyzją terminową, tj. z upływem 1984 r. utraciła swoją ważność, wobec czego fakt jej istnienia nie miał żadnego znaczenia faktycznego i prawnego w niniejszym postępowaniu dla wykazania istnienia przesłanek uzasadniających rozbiórkę. Organy dokonały zgodnej z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), znajdującej zastosowanie na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (teks jedn.: Dz.U. 2003, nr 207, poz. 2016 ze zm.), subsumcji ustalonego stanu faktycznego do zawartej w tym przepisie hipotezy i prawidłowo go zastosowały. W ocenie Sądu spełnione zostały bowiem przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Po pierwsze, skarżący wzniósł przedmiotowy domek letniskowy bez prawem wymaganego pozwolenia na budowę, a po drugie wzniósł go na gruncie, który zgodnie z powszechnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy S. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 30 września 1991 r. nr [...], miał przeznaczenie rolne i leśne, a nie był przeznaczony pod zabudowę letniskową. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zgodność istniejącego obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym badamy bowiem w odniesieniu do planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania w sprawie przez organ administracji, a nie w dacie wzniesienia budynku. Odmienna interpretacja prowadziłaby do ograniczenia w istotnej mierze możliwości zapewnienia ładu przestrzennego i właściwej ochrony środowiska, w tym gruntów rolnych i leśnych, a także walorów przyrodniczych i krajobrazowych terenu. Przy takiej wykładni każdy wypadek nielegalnej zabudowy zmuszałby organy nadzoru budowlanego do tolerowania samowoli budowlanych i utrwalenia stanów sprzecznych z prawem (wyrok SN z dnia 28 czerwca 1985 r., III ARN 11/85, OSNC 1986/3/40). Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu pięciu sędziów z dnia 29 maja 1991 r. (Wokanda 1992/3/11), Sąd Najwyższy wskazał, że zasadniczym założeniem, leżącym u podstaw polskiego prawa budowlanego jest założenie, iż obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na podstawie pozwoleń budowlanych udzielanych przez właściwe organy administracji w formie decyzji administracyjnych, zaś obiekty wzniesione bez uzyskania takich pozwoleń powinny ulec rozbiórce. O tym, jakie obiekty mogą być wznoszone na konkretnych terenach, decyduje plan zagospodarowania przestrzennego /art. 3 prawa budowlanego/, lecz przepis ten wcale nie uzasadnia wniosku, iż jeśli pewne tereny są takim planem nie objęte lub też taki plan w ogóle jeszcze nie istnieje, oznacza to dopuszczenie na tych terenach samowoli budowlanej. Dlatego też możliwe jest wydanie decyzji o rozbiórce obiektu, który został wzniesiony bez pozwolenia budowlanego nawet na terenie, dla którego w momencie budowy nie było jeszcze obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast plan taki obowiązywał już w momencie orzekania o rozbiórce. Decydujące jest bowiem przede wszystkim to, czy obiekt został wzniesiony bez uzyskania pozwolenia, co jest zasadniczą przesłanką do wydania decyzji przewidzianej art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zrealizowana samowolnie budowa na terenie nie przeznaczonym na ten cel w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, wypełnia dyspozycję art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Konstatacja tego faktu nie tylko upoważniała organy nadzoru budowlanego obu instancji do wydania nakazu rozbiórki, lecz wręcz je do tego obligowała. Norma prawna, zawarta w dyspozycji powołanego wyżej przepisu, określa bowiem, iż podejmowane na jej podstawie decyzje mają charakter związany. W świetle niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego niniejszej sprawy, w ocenie Sądu zaistniały przesłanki do tego, ażeby organ administracji I instancji orzekł o rozbiórce domku letniskowego, a organ II instancji utrzymał to orzeczenie w mocy. Okoliczności sprawy bowiem wypełniły hipotezę przepisu art. 37 ustawy, który stanowił, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozpatrując sprawę samowoli budowlanej organ odwoławczy zatem prawidłowo wydał decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji wyroku.