II SA/Gd 1328/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: WSA Alina Dominiak Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K., A. R. na uchwałę Rady Gminy z dnia 27 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie połączenia ośrodków kultury 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Rady Gminy na rzecz skarżących kwoty po 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana w całości. 3 II SA/Gd 1328/02 UZASADNIENIE Uchwałą z dnia 27 grudnia 2002 r. nr [...] Rada Gminy uznała za zasadne podjęcie czynności zmierzających do połączenia Ośrodka Kultury w B.i Wiejskiego Ośrodka Kultury w Ł.. Zaprzestanie działalności wymienionych Ośrodków Kultury miałby nastąpić z dniem 31 marca 2002r., zaś połączenie z dniem 1 kwietnia 2002r. Funkcję, majątek, zobowiązania i załogi przejąć powinien Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w B.z dniem 1 kwietnia 2002r. W skład Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w B.wejdą wg uchwały B. Ośrodek Kultury, Wiejski Ośrodek Kultury oraz wszystkie świetlice wiejskie z terenu gminy B.. Jako prawną podstawę uchwały przywołano przepisy art. 18 ust 2 pkt 9h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. 96.13.74 ze zm.) w związku z art. 18 u. 1 i 19 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej z dnia 25 października 1991r. (D.U. z 2001r. Nr 13 poz. 123). Skargę na powyższą uchwałę wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. R. i M. K., podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego i domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że naruszenie interesu prawnego mieszkańców gminy wskazaną uchwałą polega na naruszeniu przez organ stanowiący gminy, przepisów art. 18 ust 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wskutek nie zachowania wskazanego w niej trybu postępowania oraz art. 16 ust.2 i art. 61 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 18 ust 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wskazuje, że organizator jest obowiązany na trzy miesiące przed wydaniem aktu o połączeniu lub podziale instytucji podać do publicznej wiadomości informację o zamiarze i przyczynach takiej decyzji. Zaskarżona uchwała została wydana 27 grudnia 2001 r., a mieszkańcy zostali zawiadomieniu o jej podjęciu i o połączeniu Ośrodków Kultury dopiero 22 lutego 2002 r. na Zebraniu Wiejskim, już po jej uchwaleniu. Naruszenie prawa materialnego wywołało skutki prawne w sferze kompetencji wspólnoty samorządowej do organizowania i prowadzenia działalności kulturalnej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, samorząd terytorialny organizuje działalność kulturalną tworząc instytucje kultury, a prowadzenie działalności kulturalnej jest jego zadaniem własnym. Przewidziany w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej trzymiesięczny termin do podania do publicznej wiadomości o zamiarze połączenia lub podziale instytucji kultury, stanowi dla członków wspólnoty samorządowej gwarancję przewidzianego w art. 16 ust. 2 Konstytucji, prawa do uczestniczenia w sprawowaniu władzy publicznej. Gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego, uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej przez wykonywanie zadań publicznych służących zaspokajaniu potrzeb wspólnoty, we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Art.7 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (D. U. 01.142.1591 ze zmianami), do zadań własnych gminy zalicza sprawy kultury, w tym bibliotek gminnych i placówek upowszechniania kultury. Mieszkańcy gminy, jako członkowie wspólnoty samorządowej są więc bezpośrednio zainteresowani w wykonywaniu tych zadań. Naruszenie art. 18 ust.2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej naruszyło uprawnienie mieszkańców do wyrażenia woli w tak ważnej dla mieszkańców sprawie jaką jest kultura, w drodze referendum gminnego, przewidzianego w ustawie z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym (Dz. U. 96.84.386 ze zmianami). Art. 61 ust. 2 Konstytucji zapewnia obywatelom prawo do informacji, także na temat pracy organów pochodzących z wyborów powszechnych. Nie podanie do wiadomości publicznej, że odbędzie się głosowanie nad wskazaną uchwałą, pozbawiło mieszkańców gminy możliwości czynnego udziału w obradach Rady Gminy, dotyczących tej uchwały i wyrażenia swej woli dotyczącej przyszłości instytucji kultury, za pośrednictwem swoich przedstawicieli w organie stanowiącym gminy. Pismo procesowe datowane 15 listopada 2002r. złożył Wójt Gminy B.E. Ł., który stwierdził, że z powodu upływu kadencji Rady Gminy odpowiedź na skargę nie mogła był udzielona przez Przewodniczącą Rady Gminy. W skazał także, że ogłoszenie o zamiarze połączenia ośrodków kultury było wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B. od 14 września 200lr. Jest to miejsce ogólnie dostępne gdzie zwyczajowo wywiesza się różnego rodzaju ogłoszenia, zarządzenia i uchwały, a zatem wymóg formalny podania do publicznej wiadomości informacji o połączeniu ośrodków kultury został spełniony. Następnie wpłynęło pismo Wójta Gminy B. K. K. – P., która wniosła o uwzględnienie skargi, podnosząc że informacja o zamiarze połączenia ośrodków kultury nie była umieszczona na tablicach sołeckich ani w żadnym wydawnictwie ukazującym się na terenie gminy. Ponadto w ogłoszeniu umieszczonym w Urzędzie Gminy nie została podana przyczyna podjęcia decyzji o zamiarze połączenia ośrodków kultury. Te okoliczności uniemożliwiły mieszkańcom gminy podjęcie merytorycznej dyskusji z Zarządem Gminy w przedmiocie celowości połączenia ośrodków kultury. O rozprawie zawiadomiono Radę Gminy, która nie zajęła stanowiska w sprawie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 101 u. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (D.U. 01.142.1591 ze zmianami), stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była uchwała o połączeniu instytucji kultury, mająca charakter prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 u. 2 pkt 2 przywołanej wyżej ustawy. Nie budzi wątpliwości, że instytucje kultury, których dotyczy zaskarżona uchwałą stworzone zostały i działały dla zaspokojenia potrzeb kulturalnych członków wspólnoty gminy B.. Zatem skarżący będący członkami tej wspólnoty legitymowani byli do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę o połączeniu tych instytucji, jako naruszającej ich uprawnienie do korzystania z tych instytucji w dotychczasowym kształcie. Art. 18 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ( t.j. Dz. U. 01.13 .123 ze zmianami) umożliwiając organizatorowi połączenie lub podział instytucji kultury, nakłada na niego obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji o zamiarze i przyczynach połączenia lub podziału instytucji kultury - na 3 miesiące przed wydaniem aktu dokonującego takiego połączenia lub podziału. Niesporne było w sprawie to, że informacje o zamiarze połączenia Ośrodka Kultury w B.i Wiejskiego Ośrodka Kultury w Ł. umieszczono na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B.. Wbrew zarzutom skargi przyjąć należy, że w braku odmiennych wymogów zawartych w ustawie ta forma podania informacji do publicznej wiadomości może być uznana za wystarczającą. Należy zważyć, że wówczas, gdy ustawodawca przewiduje kwalifikowaną formę publicznego obwieszczenia określonej informacji precyzuje w przepisie formę tego obwieszczenia. Takie też szczególne formy podania do publicznej wiadomości przewidują m.in. przepisy art. 35, 103, 104, 114 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.04.261.2603 ze zm.), art. 53 u. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.03.60.535 ze zm.), art. 6 u. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz.U.03.57.507 ze zm.) . Skoro ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej takiej kwalifikowanej formy obwieszczenia nie przewiduje, to umieszczenie stosownej informacji na powszechnie dostępnej tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy, na terenie której instytucje kultury mają siedzibę odpowiada wymogom podania informacji do publicznej wiadomości. Podzielić należy jednak drugi z podnoszonych w skardze zarzutów, a mianowicie dotyczący braku informacji o przyczynach połączenia wymienionych instytucji kultury. W nadesłanym na żądanie Sądu tekście informacji podanej do publicznej wiadomości brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przyczynach zamierzonej czynności. Stwierdzić należy, że stanowi to rażące naruszenie procedury prowadzącej zgodnie z ustawą do połączenia instytucji kultury. Tego rodzaju zaniechanie uniemożliwia publiczny dyskurs na temat zamierzonej czynności przed jej dokonaniem i skutkuje nieważnością aktu wydanego w rezultacie takiej procedury. Niewątpliwie bowiem celem unormowania zawartego wart. 18 u. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej jest właśnie umożliwienie poddania publicznej dyskusji zamiaru likwidacji lub połączenia instytucji kultury, a warunkiem prowadzenia takiej dyskusji jest posiadanie przez zainteresowanych wiedzy na temat przyczyn takiego zamiaru. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, iż zaskarżona uchwała nie może być wykonana.