II SA/Lu 840/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi L. B. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I - uchyla zaskarżoną decyzję; II – zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz L. B. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek L.B.P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2004 r., Nr [...] o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że L.B.P. wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w okresie od 1 lipca 1943 r. do stycznia 1944 r. jako dziecko poczęte w obozie przejściowym w Z., załączając jako dowody oświadczenia świadków: J.O. i J.J. Organ nie kwestionując tej okoliczności stwierdził, że pobyt nienarodzonego dziecka w obozie nie może być potraktowana jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką w rozumieniu art. 1-4 ustawy o kombatantach, zaś uprawnienia określone w tej ustawie przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji. Organ administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 8 § 1 kc każdy człowiek ma zdolność prawną dopiero od chwili urodzenia, natomiast §2 tego przepisu, który przyznawał zdolność prawną dziecku poczętemu pod warunkiem, że urodzi się żywe, został uchylony na podstawie ustawy z dnia 4 stycznia 1997 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1996 r., Nr 139, poz.646). Na powyższą decyzją L.B.P. wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W skardze powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego podniósł, że w świetle wypowiedzi lekarzy specjalistów przeżycia matki w istotny sposób wpływają na rozwój płodu, a zatem nietrafny jest pogląd wyrażony przez organ administracyjny, iż pobyt dziecka poczętego w obozie hitlerowskim nie jest represją. Skarżący podkreślił, że ekstremalnie trudne warunki życia jego matki przebywającej w obozie przejściowym w Z. negatywnie odbiły się na jego zdrowiu. Skarżący urodził się bowiem jako dziecko wątłe, podatne na choroby, zalęknione i bardzo znerwicowane, co utrudniało mu naukę i wykonywanie pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Skarżący wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Z. jako dziecko poczęte. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), jak również ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01 z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 OSP 1994, z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106). Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest, przyjęta w zaskarżonej decyzji, zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270), orzekł jak w sentencji.