I SA/Wr 25/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 29 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 24 lipca 2002 r. zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w Ś. pełnomocnictwo z dnia 24 lipca 2002 r. dla doradcy podatkowego M. S., udzielone przez Prezesa Spółki A, J. F. do reprezentowania interesów Spółki i występowania w imieniu Spółki m. in. przed organami podatkowymi wszystkich instancji we wszystkich sprawach związanych z zobowiązaniami podatkowymi. Pismem z dnia 1 kwietnia 2003 r. Prezes Spółki poinformował Urząd Skarbowy, że zgodnie z pełnomocnictwem z dnia 24 lipca 2002 r. Spółkę w trakcie prowadzonej kontroli w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. reprezentuje ustanowiony w tym celu pełnomocnik doradca podatkowy M. S. Protokół z przeprowadzonej kontroli doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 10 kwietnia 2003 r. Natomiast pismem z dnia 22 sierpnia 2003 r. Prezes Spółki upoważnił do reprezentowania Spółki w trakcie kontroli w zakresie sprawdzenia płatności zobowiązań wynikających z faktur dokumentujących zakupy mające wpływ na wysokość zwrotu wykazanego w deklaracji VAT – 7 za miesiąc styczeń 2003 r. Główną Księgową Spółki I. M. W postanowieniu z dnia 25 lipca 2003 r. nr [...] o wszczęciu wobec Spółki postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. poinformowano Spółkę, że strona może ustanowić pełnomocnika do występowania w powyższej sprawie, a pełnomocnik zgłaszając swój udział w sprawie zobowiązany jest przedłożyć oryginał lub potwierdzony odpis pełnomocnictwa w sprawie. Decyzją z dnia 25 września 2003 r. nr [...] Urząd Skarbowy w Ś. określił Spółce A za styczeń 2003 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym podatkiem od towarów i usług w wysokości 755.290 zł ( w tym do zwrotu 197.664 zł, do przeniesienia na następny miesiąc 557.626 zł ) oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług w kwocie 161 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 29 września 2003 r. W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym za pośrednictwem doradcy podatkowego M. S. w dniu 15 października 2003 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, bądź jej uchylenie i przekazanie sprawy właściwemu organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 165 § 1 i 4 w związku z art. 137, art. 145 § 2, art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej. Urząd Skarbowy nie doręczył bowiem pełnomocnikowi strony postanowienia z dnia 25 lipca 2003 r. o wszczęciu postępowania podatkowego w stosunku do Spółki oraz decyzji z dnia 25 września 2003 r. W dniu 15 października 2003 r. przedstawiciel Spółki doręczył pełnomocnikowi decyzję, co spowodowało, że pełnomocnik z ostrożności procesowej złożył odwołanie. Ponadto w odwołaniu zarzucono naruszenie art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 32, art. 87, art. 217 Konstytucji RP w związku z art. 27 ust. 5, 6, 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, 6, 8 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 139 poz. 905 ) oraz naruszenie art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z art. 193 § 2 i art. 3 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, w związku z czym pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że pismem z dnia 5 grudnia 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej wezwał doradcę podatkowego M. S. do przedłożenia oryginału lub potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa do występowania w postępowaniu odwoławczym wraz z uiszczoną opłatą skarbową. W dniu 12 grudnia 2003 r. dostarczono do organu podatkowego kserokopię pełnomocnictwa z dnia 24 lipca 2002 r. wraz z uiszczoną opłatą skarbową, w związku z czym uznano, że odwołanie złożyła osoba uprawniona. Jednakże termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 października, natomiast odwołanie podpisane przez doradcę podatkowego M. S. zostało złożone w dniu 15 października 2003 r., tj. dwa dni po terminie. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że istnienia pełnomocnictwa nie można domniemywać i na pełnomocniku ciąży obowiązek dołączenia do akt konkretnej sprawy oryginału lub potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa. Fakt posiadania pełnomocnictwa ogólnego, umocowującego do występowania przed organami podatkowymi we wszystkich sprawach podatkowych mocodawcy, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku dołączenia do akt sprawy potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa do każdego wszczynanego postępowania podatkowego. Organy podatkowe nie są bowiem legitymowane do prowadzenia rejestru ustanowionych przez podatnika pełnomocników, upoważnionych przez niego do występowania przed organami podatkowymi w sprawach podatkowych. W skardze na powyższe postanowienie złożonej za pośrednictwem pełnomocnika M. S. strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 223 § 2, art. 145 § 2 w związku z art. 247 § 1 pkt 3, art. 7 i art. 219 Ordynacji podatkowej. W związku z umową stałej współpracy, podatnik udzielił doradcy podatkowemu M. S. pełnomocnictwo ogólne do występowania przed organami podatkowymi wszystkich instancji we wszystkich sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych i wyznaczył adres do doręczeń do kancelarii podatkowej. Pełnomocnik doręczył udzielone mu pełnomocnictwo do akt Urzędu Skarbowego w Ś. w dniu 24 lipca 2002 r. W oparciu o doręczone do Urzędu Skarbowego pełnomocnictwo ogólne, zapewniono pełnomocnikowi udział w kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. Natomiast Urząd Skarbowy nie doręczył pełnomocnikowi strony postanowienia z dnia 25 lipca 2003 r. o wszczęciu postępowania podatkowego w stosunku do Spółki oraz decyzji z dnia 25 września 2003 r. W dniu 15 października 2003 r. przedstawiciel Spółki doręczył pełnomocnikowi decyzję, co spowodowało, że pełnomocnik z ostrożności procesowej złożył odwołanie. Według skarżącego żaden przepis prawa podatkowego nie zabrania podatnikom udzielić i doręczyć pełnomocnictwo do organu podatkowego przed rozpoczęciem czynności sprawdzających, czynności kontrolnych czy postępowania podatkowego. Prowadzenie postępowania podatkowego bez doręczenia pełnomocnikowi postanowienia o jego wszczęciu powoduje, że wydano decyzję bez skutecznego wszczęcia postępowania i decyzja z mocy prawa jest nieważna. Strona skarżąca nie żąda, aby organy podatkowe domniemywały istnienia pełnomocnictwa, ale respektowały realnie udzielone pełnomocnictwa. Strona skarżąca nie żąda również prowadzenia przez organy podatkowe rejestrów udzielonych pełnomocnictw, ale domaga się przesyłania korespondencji na adres wskazany w pełnomocnictwie. Nie doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego pełnomocnikowi skutkuje nie rozpoczęciem biegu 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając że na pełnomocniku ciąży obowiązek dołączenia do akt konkretnej sprawy oryginału lub potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa. W przypadku złożenia pełnomocnictwa ogólnego, umocowującego do występowania przed organami podatkowymi we wszystkich sprawach podatkowych mocodawcy, każde następne wszczynane postępowanie podatkowe nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku dołączenia do akt sprawy potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa. Organy podatkowe nie są bowiem legitymowane do prowadzenia rejestru ustanowionych przez podatnika pełnomocników, upoważnionych przez niego do występowania przed organami podatkowymi w sprawach podatkowych. Jeżeli organ podatkowy wszczyna nowe postępowanie, to postanowienie o jego wszczęciu kieruje do podatnika, a od woli podatnika zależy, czy w konkretnej sprawie podejmie działania ustanowiony pełnomocnik. W postanowieniu o wszczęciu postępowania Urząd Skarbowy wskazał, że do występowania w sprawie strona może ustanowić pełnomocnika, jednak strona z tego uprawnienia nie skorzystała i nie przedłożono do akt sprawy oryginału lub potwierdzonego odpisu pełnomocnictwa. Strona nie wskazała też, że podtrzymuje pełnomocnictwo udzielone w lipcu 2002 r. Skoro decyzja została prawidłowo doręczona stronie, a odwołanie złożono po terminie przewidzianym przepisami prawa i bez wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to należało stwierdzić wniesienie odwołania z uchybieniem terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość dokonywania czynności w postępowaniu podatkowym przez pełnomocnika dopuszcza art. 136 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm. ), zgodnie z którym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie do art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Sposób udzielania pełnomocnictwa i tryb powiadamiania o udzieleniu pełnomocnictwa został uregulowany w ar. 137 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Umocowanie do działania w imieniu strony ( udzielenie pełnomocnictwa ) opiera się na jej oświadczeniu woli ( art. 96 k. c. ). Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną mocodawcy, a stanowiąc przejaw jego woli upoważnia pełnomocnika do dokonywania czynności prawnych w imieniu mocodawcy. W postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo musi być udzielone wprost i nie może być domniemane. Jeżeli pełnomocnictwo zostało udzielone przez stronę poza postępowaniem podatkowym, powinno być udzielone w formie dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego ( np. notarialnie ) odpisu. Pełnomocnictwo może być też uwierzytelnione przez organ prowadzący postępowanie. Pełnomocnicy fachowi zostali wyposażeni w uprawnienie do samodzielnego uwierzytelniania odpisu udzielonego im pełnomocnictwa. Momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa ( M. Szubiakowski, Pełnomocnicy w postępowaniu podatkowym, Przegląd Podatkowy, 1/2002 ). Istotne znaczenie ma przede wszystkim okoliczność, czy pełnomocnictwo w rzeczywistości zostało udzielone dla sprawy, do akt której zostało dołączone, i jaki jest jego zakres. ( NSA w wyroku z dnia 19 czerwca 1998 r. sygn. [...], WSA w wyroku z dnia 21 maja 2004 r. I [...] ). Z powyższego wynika, że pełnomocnik ma obowiązek dołączyć oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa każdorazowo do akt prowadzonej przez organ podatkowy sprawy. Organy podatkowe nie mają bowiem obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy podatnik udzielił ogólnego pełnomocnictwa do występowania we wszystkich sprawach dotyczących zobowiązań podatnika i czy pełnomocnictwo to zostało złożone, np. do akt prowadzonych w przeszłości przez organ podatkowy spraw wobec danego podatnika. Przepisy prawa podatkowego nie nakładają na organy podatkowe obowiązku ustalania, czy zawarta pomiędzy podatnikiem a doradcą podatkowym umowa stałej współpracy jest nadal aktualna oraz czy udzielone w przeszłości pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego nie zostało odwołane. Należy również wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej opłacie skarbowej podlegają dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy ( wypisy ). W przypadku ustanowienia pełnomocnika w aktach sprawy podatkowej powinien znajdować się oryginał pełnomocnictwa lub odpis opłaconego pełnomocnictwa. Na podstawie powyższego przepisu opłacie skarbowej podlegają każdorazowo odpisy udzielonego pełnomocnictwa, nie jest natomiast wystarczające opłacenie oryginału ogólnego pełnomocnictwa. W rozpatrywanej sprawie Urząd Skarbowy dopuścił pełnomocnika do reprezentowani kontrolowanego w trakcie prowadzonej kontroli zgodnie z pismem Prezesa Spólki z dnia 1 kwietnia 2003 r. informującym Urząd Skarbowy, że zgodnie z pełnomocnictwem z dnia 24 lipca 2002 r. Spółkę w trakcie prowadzonej kontroli w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. reprezentuje ustanowiony w tym celu pełnomocnik doradca podatkowy M. S. Protokół z przeprowadzonej kontroli doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 10 kwietnia 2003 r. Z powyższego pisma Prezesa Spółki wyraźnie wynika wola kontrolowanego do reprezentowania go przez doradcę podatkowego tylko w trakcie konkretnej kontroli. Natomiast pismem z dnia 22 sierpnia 2003 r. Prezes Spółki upoważnił do reprezentowania Spółki w trakcie kontroli w zakresie sprawdzenia płatności zobowiązań wynikających z faktur dokumentujących zakupy mające wpływ na wysokość zwrotu wykazanego w deklaracji VAT – 7 za miesiąc styczeń 2003 r. Główną Księgową Spółki I. M. W trakcie tej kontroli nie wyrażono woli odnośnie reprezentowania Spółki przez doradcę podatkowego. W związku z powyższym na podstawie faktu złożenia ogólnego pełnomocnictwa w dniu 24 lipca 2002 r. organ podatkowy nie mógł wyciągnąć wniosku, że podatnik wyraził zgodę na reprezentowanie go w postępowaniu podatkowym. Zasadnie postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało doręczone podatnikowi. Organ podatkowy mając na uwadze słuszny interes podatnika w celu wyjaśnienia sprawy w postanowieniu z dnia 25 lipca 2003 r. nr [...] o wszczęciu wobec Spółki postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń 2003 r. poinformował Spółkę, że strona może ustanowić pełnomocnika do występowania w powyższej sprawie, a pełnomocnik zgłaszając swój udział w sprawie zobowiązany jest przedłożyć oryginał lub potwierdzony odpis pełnomocnictwa w sprawie. Jednakże Spółka nie wyraziła woli reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym przez pełnomocnika. W pełni uprawniony był więc wniosek organu podatkowego odnośnie woli samodzielnego występowania podatnika w postępowaniu podatkowym. Zasadnie więc doręczono decyzję podatnikowi. Jeżeli więc decyzja została doręczona stronie w dniu 29 września 2003 r., to termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 października 2003 r. Organ odwoławczy słusznie uznał odwołanie złożone przez pełnomocnika w dniu 15 października 2003 r. za wniesione z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.