IV SA/Gl 145/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Ł.G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie o d d a l a s k a r g ę Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie przepisów art. 1 do 4 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), odmówił Ł.G. przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu wskazanej decyzji, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, iż uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny i są co do swej istoty bezpośrednio związane z uprawnieniami, które przysługiwałyby zmarłemu małżonkowi, a wobec faktu pozbawienia tych uprawnień zmarłego męża wnioskodawczyni, K.P. decyzją organu administracji z dnia [...] Nr [...], nie mogły one został przyznane wdowie, a to Ł.G. Czując się pokrzywdzoną stanowiskiem organu administracji zawartym w decyzji z dnia [...] Ł.G. zwróciła się do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, iż jej zmarły mąż zwerbowany do [...] nigdy nie zwalczał podziemia demokratycznego, lecz wyłącznie chronił porządku w mieście. Rozpoznając sprawę ponownie, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie uznając, iż dokonane zostały w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] prawidłowe ustalenia zarówno co do faktów jak i prawa. Powołując się na wypracowaną linię orzeczniczą organ administracji wskazał, iż uprawnienia wdów po kombatantach nie należą do uprawnień samoistnych i nie mogą zostać przyznane wdowie jeżeli zmarły mąż nie posiadał uprawnień kombatanckich. Ponad powyższe Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przytoczył okoliczności, które stanowiły przyczynę pozbawienia uprawnień kombatanckich zmarłego męża Ł.G. wskazując, iż analiza materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, aby K.P. mógł uzyskać uprawnienia kombatanckie z tytułu wskazanego w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), nie postawiono mu natomiast zarzutu, że podczas służby zwalczał podziemie demokratyczne. K.P. bowiem służył w [...], która nie została zaliczona do [...], a zatem jakiekolwiek działanie w jej strukturze nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Na powyższą decyzję Ł.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i przywrócenia jej uprawnień wdowy po kombatancie gdyż jej zdaniem ustawa pozbawiająca byłych [...] uprawnień kombatanckich jest dla niej bardzo krzywdząca, a mąż jej zwerbowany do [...] nigdy nie zwalczał demokratycznego podziemia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wskazując na tożsame co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy podnieść, że wedle treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania działania administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na wydawane przez ten organ akty prawa. W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. w przypadku wniesienia skargi sądy te badają czy kwestionowany akt prawny nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością wydanego rozstrzygnięcia. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji publicznej stanowił art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). Z brzmienia tego przepisu wynika, że uprawnienia, o których mowa w art. 20 ust. 2 wskazanej ustawy, przysługują również wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Regulacja – "pozostałym po kombatantach" świadczy o tym, że uprawnienia te należą do kategorii uprawnień pochodnych i uzależnione są od uprawnień pierwotnych przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Z istoty praw pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych – a ich zachowanie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2001 r. sygn. V SA 1625/00 publ. LEX 79349). Jak wynika z ustaleń organu administracji, zmarły małżonek skarżącej, przed swoją śmiercią, został pozbawiony uprawnień kombatanckich, a decyzja w tym zakresie stała się ostateczna. Co prawda można tu przywołać pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 1999 roku sygn. akt V SA 2297/98 publ. LEX nr 49281) z którego wynika, iż wdowa po byłym kombatancie pozbawionym uprawnień kombatanckich, dochodząc własnych uprawnień pochodnych przewidzianych w art. 20 ust. 3 ustawy kombatanckiej, władna byłaby dowodzić, że zaistniały warunki przywrócenia uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi, wykazując, iż spełnione zostały przesłanki do zachowania tych uprawnień, jednakże w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy działanie takie nie mogłoby odnieść skutku prawnego ze względu na przyczynę, a w konsekwencji podstawę prawną pozbawienia uprawnień kombatanckich K.P. Bezspornie pełnił on bowiem w latach [...] służbę w [...], która jak słusznie zauważone zostało przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w świetle treści art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) nie może zostać uznana za działalność kombatancką bez względu na rodzaj powierzonych i wykonywanych obowiązków. Należy zatem uznać, iż zaskarżona decyzja, a w ślad za nią poprzedzająca ją decyzja własna organu administracji nie naruszają powołanych jako ich podstawa prawna przepisów prawa materialnego. Subiektywne odczucie skarżącej, iż została ona nią pokrzywdzona, nie mogło zostać wzięte pod uwagę. Należy zwrócić uwagę, że uprawnienia wynikające z powoływanego wcześniej aktu prawnego nie mają charakteru praw podmiotowych, a są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Przyznanie uprawnień nie następuje w drodze decyzji o charakterze uznaniowym lecz musi mieć za podstawę albo działalność, z którą ustawa łączy te uprawnienia, bądź też cierpienia zadane ofiarom represji w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2001 r. sygn.akt V SA 214/01 publ. LEX 79620). Oceniając nadto działanie organu administracji w zakresie obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż zebrane w sprawie dowody zostały poprawnie ocenione i przyjęte za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Ten zaś organ administracji zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszną i prawidłowo umotywowaną decyzję, nie uchybiającą procedurze. W konsekwencji postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a. Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.