VI SA/Wa 264/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Grażyna Śliwińska, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a: - skargę odrzucić Skarżący, S. w W. pismem z dnia [...] lutego 2004 r. złożyło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2003 r., Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Pana I. C. za zajmowanie bez zezwolenia pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi. W skardze powyższej zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Od powyższego zarządzenia wniesiony został sprzeciw, postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Na niniejsze postanowienie S. w W. złożyło zażalenie, które Naczelny Sad Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia [...] września 2004 r., stwierdzając, iż "uzasadnienie wniosku, iż S. posiada środków bowiem nie pobiera składek członkowskich, czy nie prowadzi działalności gospodarczej, choć ma takie możliwości przyznane statutem, nie spełnia przesłanki wykazania niemożności poniesienia kosztów o której mowa w przepisie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)". W związku z uprawomocnieniem się postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd pismem z dnia [...] października 2004 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2004 r. W dniu [...] października 2004 r. S. w W. ponownie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy twierdząc, iż S. jest organizacją społeczną, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a władze S. uchwałą zwolniły swoich członków z uiszczania składek. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2005 r. S. w W. na powyższe postanowienie złożyło sprzeciw. W związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2004 r. utraciło moc, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] października 2004 r. został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2005 r. z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi na upływ terminu do wniesienia zażalenia postanowienie z dnia 1 lutego 2005 r. stało się prawomocne, a S. w W. pismem z dnia [...] marca 2005 r. ponownie wezwano do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu [...] marca 2005 r., zaś skarżący w dniu [...] marca 2005 r. po raz trzeci złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznacza, iż "władze s. uchwałą prawomocną zwolniły członków z uiszczania składek ze względu na ciężką sytuację materialną członków". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z kolei art. 220 § 3 ww. ustawy stanowi, iż skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Na gruncie kodeksu postępowania cywilnego za utrwalony w praktyce sądowej należy uznać pogląd Sądu Najwyższego, że złożenie w czasie biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powoduje przerwanie biegu tego terminu i w razie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych termin do uiszczenia opłaty sądowej biegnie na nowo od chwili doręczenia ponownego wezwania do jej uiszczenia. Przedstawiony pogląd odnosi się do sytuacji procesowych normalnych, typowych. Zwracano bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego uwagę, iż powyższe stanowisko umożliwia przewlekanie procesu przez stronę, wskutek stałego ponawiania wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych po każdym doręczeniu wezwania do uiszczenia opłaty (por. np.: orzeczenie SN z dnia 2 listopada 1962 r., sygn. akt II CZ 121/62, OSPiKA 1963, z. 11, poz. 284). Aby zapobiec tego rodzaju działaniom w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono trafny pogląd, że "z przymiotu prawomocności postanowienia w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu" ( postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29). Reasumując, należy przyjąć, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Dla wywołania przez ponownie złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej nie można przy tym uznać za wystarczające samo powołanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te rzeczywiście muszą wystąpić. Ustaleń w tym względzie dokonuje sąd rozpoznając wniosek o ponowne zwolnienie od kosztów sądowych. Konsekwencja oddalenia tego wniosku wobec ustalenia, że nie wystąpiły nowe okoliczności, jest stwierdzenie, iż wniosek ten nie przerwał terminu do uiszczenia opłaty sądowej (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153; postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196, postanowienie NSA z dnia 10 października 1994 r. sygn. akt III SA 811/94, nie publ.; postanowienie NSA z dnia 21 maja 1996r. sygn. akt 811/94, nie publ.). Mając na uwadze fakt, iż instytucja "przyznania prawa pomocy" zawarta w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wzorowana na instytucji "zwolnienia od kosztów sądowych" w postępowaniu cywilnym, zaś przepisy dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu oraz skutków jego nieziszczenia są jedynie zmodyfikowanym odpowiednikiem przepisów postępowania cywilnego (zawartych w ustawie z dnia 13 sierpnia 1967 r. o kosztach w sprawach cywilnych t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 88 ze zm.) zastosowanie w drodze analogi rozwiązań ukształtowanych w procedurze cywilnej do postępowania sądowoadministracyjnego jest w pełni uzasadnione. W sprawie niniejszej S. w W. po uprawomocnieniu się pierwszego postanowienia oddalającego wniosek po przyznanie prawa pomocy zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2004 r. Skarżący w dniu [...] października 2004 r. ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany i prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stwierdzić zatem należy, że wniosek skarżącego z dnia [...] października 2004 r. nie przerwał terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który upłynął w dniu [...] listopada 2004 r. Na marginesie powyższych rozważań stwierdzić należy, iż bez znaczenia jest to, że Sąd pismem z dnia [...] marca 2005 r. po raz kolejny wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi oraz, że skarżący w terminie jego uiszczenia złożył trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy (powołując się w nim na identyczne argumenty jak we wniosku z dnia [...] października 2004 r.), skoro jak zostało już podniesione termin do uiszczenia wpisu w sprawie niniejszej upłynął w dniu [...] listopada 2004 r. i skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Na potwierdzenie trafności powyższego rozumowania warto w tym miejscu zacytować fragment postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/1530) odnoszący się do podobnej sytuacji procesowej "(...) kasacja podlega odrzuceniu, takiej konsekwencji nieuiszczenia wpisu od kasacji w wyznaczonym terminie nie niweczą ani dalsze czynności powoda w postaci składania kolejnych wniosków o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od kasacji i, wreszcie, uiszczenia części tego wpisu w zakreślonym terminie, ani czynności Sadu Apelacyjnego polecające na rozpoznawaniu dalszych wniosków powoda o zwolnienie od obowiązku uiszczenia części wpisu od kasacji, częściowym uwzględnieniu ostatniego z tych wniosków oraz wzywaniu powoda do uiszczenia całości lub części wpisu od kasacji i zakreślenia mu terminu do dokonania tej czynności. Wymienione czynności powoda były nieskuteczne, a czynności Sądu Apelacyjnego zbędne ". Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd postanowił jak w sentencji.