II OZ 318/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 824/04 o przyznaniu skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2004 r. nr 378/04 (zn. [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a oddalić zażalenie W dniu 27 sierpnia 2004 r. M. Ś. wniosła skargę na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2004 r., nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2004 r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych inwestorom M.i M. K.. Pismem z dnia 29 września 2004 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. W dniu 18 października 2004 r. do Sądu wpłynął wniosek M. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. We wniosku tym skarżąca podała, iż jest osobą starszą, schorowaną i pobiera niską emeryturę w wysokości 1036 zł. Posiada dom o pow. 100 m² oraz mieszkanie spółdzielcze o pow. 63 m². Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który otrzymuje emeryturę w wysokości 890 zł. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 824/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał M. Ś. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy, a w związku ze stałym dochodem uzyskiwanym przez skarżącą nie można przyjąć, że nie ma ona jakichkolwiek możliwości poniesienia kosztów postępowania i wobec tego nie zachodzi potrzeba przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie, którego odpis doręczono skarżącej w dniu 31 stycznia 2005 r., M. Ś. wniosła w dniu 4 lutego 2005 r. zażalenie. W piśmie tym podniosła, że koszty utrzymania koniecznego wyliczone przez Sygn. akt II OZ 318/05 Sąd w uzasadnieniu postanowienia nie pokrywają się z rzeczywistymi wydatkami. Ponadto podkreśliła, że poniesienie kosztów sądowych w wysokości 250 zł. także przekracza jej możliwości finansowe i koszty te powinny zostać pokryte z budżetu państwa - "z moich podatków, które płacę od 56 lat". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego, osoba wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, jest zobowiązana do uiszczenia tych kosztów. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie prawa pomocy następuje więc w szczególnych wypadkach. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1, prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej; gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten odnosi się do osób, które nie są w stanie ponieść choćby ułamkowej części kosztów postępowania. W niniejszej sprawie przyznano skarżącej prawo pomocy ustanawiając radcę prawnego w sprawie oraz zwalniając skarżącą z połowy wpisu sądowego. M. Ś. wraz z mężem uzyskuje dochód w wysokości ponad 1900 zł. miesięcznie. Wykazane przez nią we wniosku koszty stałe uzasadniają Sygn. akt II OZ 318/05 przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można natomiast stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wobec czego brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca we wniesionym zażaleniu stwierdza jedynie, że Sąd niesprawiedliwie ocenił jej możliwości finansowe, nie podaje natomiast nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wszczynając postępowanie skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów tego postępowania w całości i poczynić stosowne oszczędności w wydatkach. Skarżąca wskazuje w swoich pismach na liczne wydatki, lecz nie podaje ich faktycznej wysokości i nie przedstawia na okoliczność ponoszenia kosztów koniecznych żadnych dokumentów. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, otrzymywana przez nią emerytura (1036 zł.) nie należy do najniższych i można z tego dochodu, w ciągu ponad pół roku od czasu wniesienia skargi, zaoszczędzić kwotę zmniejszonego wpisu. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby nieusprawiedliwione. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.