I FSK 937/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek Sędzia NSA del. Przemysław Dumana ( spr.) Protokolant Ewa Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2006r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt I SA/Łd 204/05 w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku obrotowym za 1993r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 240 zł ( słownie: dwieście czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. przyznaje adw. L.W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi koszty nieopłaconej pomocy prawnej adwokata z urzędu w kwocie 120 zł ( sto dwadzieścia złotych ). Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku obrotowego za 1993 rok. W powyższym postanowieniu organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie M. C. z dnia 10 września 2004 roku od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty z dnia [...] określającej należne zobowiązanie podatkowe w podatku obrotowym za 1993 rok zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Podkreślił także, że podatnik nie wykazał dostatecznie okoliczności świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku uznał, że skarga na przedmiotowe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż instytucja przywrócenia terminu jest uregulowana w art. 161 i następnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa. Stosownie do art. 162 § 1 tej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd podniósł, iż z powołanych wyżej przepisów wynika, że organ podatkowy może przywrócić termin, kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki : - uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; - wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; - dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W konkluzji uzasadnienia wyroku Sąd podkreślił, że z dołączonej do wyjaśnień dokumentacji medycznej wynika, iż skarżący był niezdolny do pracy między innymi w okresie od 30 listopada 1994 roku do 17 lipca 1995 roku, czyli w dacie wydania i otrzymania zaskarżonej decyzji. Po tej dacie podatnik nie uprawdopodobnił, że zachodziły przeszkody w złożeniu odwołania. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Odwołanie zostało złożone dopiero 9 lat po terminie. Nie sposób więc tego zachowania uznać za dołożenie należytej staranności przy podejmowaniu czynności. Podatnik zaś nie uprawdopodobnił, że przez okres dziewięciu lat bez swojej winy nie mógł wnieść odwołania. Również oświadczenie skarżącego złożone na rozprawie w dniu 11 maja 2005 roku potwierdza tezę, iż uchybienie terminu było przez niego zawinione. Przykładowo okoliczności takie jak konieczność przeprowadzki czy brak świadomości, co do możliwości zaskarżenia decyzji, nie mogą być uznane za wykazanie braku winy w uchybieniu terminowi. Mając to na uwadze Sąd Wojewódzki za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który odmówił M. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Łodzi - Bałutach z dnia [...] określającej należne zobowiązanie podatkowe w podatku obrotowym za 1993 rok w kwocie 3.314,00 złotych. W skardze kasacyjnej M. C., działając przez pełnomocnika z urzędu, będącego adwokatem, zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na przyjęciu wbrew wykładni językowej i celowościowej przedmiotowej normy, iż -warunkiem sine qua non do przywrócenia terminu jest istnienie przeszkody której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, podczas gdy prawidłowa wykładnia gramatyczna i celowościowa prowadzi do wniosku, że brak winy po stronie skarżącego należy oceniać w oparciu o zasady doświadczenia życiowego w kontekście wskazywanych przez M. C. okoliczności zarówno podmiotowych (stan zdrowia : depresja i inne współistniejące choroby) jak i przedmiotowych (realnych gróźb) implikujących niemożnością podjęcia decyzji o wniesieniu odwołania". Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu dotyczącym okoliczności zbadania przez Sąd jedynie legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, gdyż takie stanowisko zawęża krąg przyczyn uprawniających do przywrócenia terminu i podważa zasadę prawidłowego interpretowania reguł ustawowych, jak również pozostaje w sprzeczności z zasadami państwa prawa i racjonalności ustawodawcy. Wskazano także, że skarżący wielokrotnie podkreślał, iż obawy o zdrowie i życie jak również stan psychiczny uniemożliwiały mu złożenie odwołania w wymaganym terminie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wskazując, że zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej jest nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - zarzuciła naruszenie, jak określiła -prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie dyspozycji art. 162 § 1 ustawy z dnia 29.08. 1997 r. Ordynacja podatkowa". Zarzut naruszenia powyższego przepisu przez Sąd pierwszej instancji jest niezasadny, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Przede wszystkim należy stwierdzić, że podnosząc zarzut naruszenia wyżej wymienionego przepisu, bezpodstawne jest twierdzenie, iż jest to przepis prawa materialnego, bowiem przepis ten, jako wymieniony w dziale IV Ordynacji podatkowej -Postępowanie podatkowe" jest przepisem postępowania, określającym tryb i postępowanie organów podatkowych w razie uchybienia terminu procesowego i złożenia wniosku zainteresowanego o jego przywrócenie. Tymczasem zaskarżeniu skargą kasacyjną podlega wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, jako Sądu pierwszej instancji, co powoduje, że w skardze kasacyjnej od tego wyroku skutecznie można powoływać się tylko na naruszenie przepisów postępowania, regulujących postępowanie przed tym sądem, w ewentualnej korelacji z zarzutami naruszenia przepisów stosownej procedury administracyjnej, w oparciu o którą toczyło się postępowanie administracyjne (w tej sprawie Ordynacji podatkowej). Od 1 stycznia 2004 roku postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), a nie Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie mógł w swoim postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku w dniu 11 maja 2005 roku - dopuścić się naruszenia art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, bowiem w ramach swojego postępowania Sąd ten dokonywał jedynie oceny poprawności stosowania tego przepisu przez organy podatkowe, działając w oparciu o ustawowe przepisy regulujące zasady jego procedowania. W tej sytuacji pragnąc w sposób skuteczny sformułować zarzuty kasacyjne, należało w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać naruszenie obowiązujących Sąd pierwszej instancji ustawowych zasad dokonywania oceny poprawności wskazanego przepisu Ordynacji podatkowej, poprzez podniesienie stosownych zarzutów naruszenia przepisów tejże ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku. Ponieważ w złożonej skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, skarga ta nie mogła zostać uwzględniona. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarczyła uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 oraz art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - orzekł jak w sentencji wyroku. Podstawę określenia wysokości opłaty za czynności ustanowionego z urzędu pełnomocnika stanowi § 19 i 20 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).