I SA/Wa 754/04
WyrokWSA w Warszawie2005-06-13
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Monika Nowicka, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z 1982 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, wydana na podstawie przepisów dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, została wydana z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które mogłoby uzasadniać jej uchylenie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdzając, że organy administracji nie ustaliły w sposób należyty obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania decyzji z 1982 r. oraz nie rozważyły wszystkich zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Brak precyzyjnych ustaleń co do planu zagospodarowania przestrzennego i jego zapisów uniemożliwił ocenę, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela było zgodne z przeznaczeniem terenu, co stanowiło podstawę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., która ponownie odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r. Decyzja z 1982 r. odmawiała przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie, powołując się na niezgodność korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem terenu wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji lokalizacyjnej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak zebrania materiału dowodowego i błędną ocenę prawną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...], stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz E. K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz E. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. oznaczonego jako "Nieruchomość W. Nr [...], [...], [...], [...], [....]" - Nr hip. [...], działka nr [...], o powierzchni [...] m2 i jednocześnie stwierdzającej, iż wszystkie budynki położone na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Państwa.
Od tej decyzji organu II instancji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła współspadkobierczyni byłego właściciela E. K.
Po jej rozpatrzeniu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 1548/00, uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. wskazując, iż organy w prowadzonych przez siebie postępowaniach naruszyły przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie prawidłowego ustalenia wszystkich stron przeprowadzonych postępowań administracyjnych, zawiadomienia ich o wszczęciu postępowań oraz doręczenia wszystkim stronom decyzji wydanych w sprawach.
W tej sytuacji sprawa rozpatrzenia wniosku spadkobierców byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości o stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r., stała się ponownie przedmiotem postępowania organu I instancji.
Wojewoda [...], po uwzględnieniu wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu.
W uzasadnieniu podniósł, że kwestionowaną decyzją z dnia [...] marca 1982 r. Naczelnik Dzielnicy W., działając na podstawie art. 7 ust. 2 i 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy odmówił byłym właścicielom: Z. M., F. M., T. M., C. M., K. P., E. K i K. S. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] [...], oznaczonego "Nieruchomość W. Nr [...], [...], [...], [...], [...]" - Nr hip. [...] dz. nr [...] o pow. [...] m2 , twierdząc że korzystanie przez wnioskodawców z przedmiotowego gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem wynikającym z obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji "Perspektywicznego Planu Zagospodarowania Województwa W." zatwierdzonego w dniu [...] maja 1979 r. uchwałą nr [...] przez Prezydium Rady Narodowej W. Plan ten przewidywał bowiem dla tego terenu intensywne zainwestowanie miejskie zaś przedmiotowy teren przewidziany został pod inwestycję, zgodnie z lokalizacją z dnia [...] grudnia 1975 r. [...] i [...] nr [...] wydaną dla Zakładów [....] [...] - W. im. M. N. [...] W.
Ponadto Wojewoda [...] zauważył, że w dacie wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy W. obowiązywał art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. z 1974 r. Dz. U. Nr 10, poz. 64), który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 wyżej wspomnianego dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 tej ustawy.
Organ I instancji uznał, że decyzja Naczelnego Architekta W. o lokalizacji inwestycji z dnia [...] grudnia 1975 r. Nr [...] dotycząca rozbudowy Zakładów [...] im. M. N. nie stała w sprzeczności z ustaleniami obowiązującego w dacie jej wydania planu zagospodarowania przestrzennego, jak również nie utraciła ważności w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości do dnia wydania decyzji przez Naczelnika Dzielnicy W., czyli [...] marca 1982 r.
Mając na uwadze te okoliczności, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] ponownie stwierdził, że decyzja Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] marca 1982 r. nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wobec czego odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Od tej decyzji odwołanie wniosła E K. W jego uzasadnieniu zarzuciła Wojewodzie [...] obrazę art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, oraz art. 7, 77 § 1, 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w szczególności brak zebrania w sprawie materiału dowodowego, który uzasadniałby przekonanie, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela kolidowało z racjonalną odbudową i rozbudową stolicy, powołanie jako podstawy rozstrzygnięcia Perspektywicznego Planu Zagospodarowania Województwa W., który zdaniem wnioskodawczyni był planem regionalnym, a także pominięcie okoliczności mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. faktu utraty ważności przez decyzję lokalizacyjną z dnia [...] grudnia 1975 r. i posiadania do dnia 18 marca 1982 r. statusu użytku rolnego III klasy przez działkę nr [...]. Skarżąca zakwestionowała również pogląd prezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż podstawą odmowy przyznania użytkowania wieczystego mogły stanowić również przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Dnia 31 marca 2004 r. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania E. K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotowa nieruchomość w., stanowiąca własność E. S., została objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Zgodnie z poczynionymi ustaleniami, w dniu wydania kwestionowanej decyzji dekretowej, czyli [...] marca 1982 r., obowiązywał Perspektywiczny Plan Zagospodarowania Województwa W., który przewidywał dla tego terenu intensywne zainwestowanie miejskie, zaś odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego nastąpiła z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego terenu pod inwestycje dla Zakładów [...] [...]- W. im. M. N. W. [...] W.
Organ II instancji uznał, że podnoszony w odwołaniu zarzut skarżącej, iż przedmiotowa decyzja lokalizacyjna wygasła przed dniem wydania decyzji przez Naczelnika Dzielnicy W., nie znajduje uzasadnienia, bowiem z akt własnościowych tej nieruchomości wynika, że decyzją Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1983 r. nr [...] uchylono decyzję z dnia [...] września 1982 r. (tj. decyzję stwierdzającą nieważność decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] grudnia 1975 r.) w części dotyczącej terenu objętego granicami określonymi decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1981 r. l.dz. [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Tym samym dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że przedmiotowa decyzja lokalizacyjna nie utraciła swojej mocy prawnej. Zatem w ówczesnym stanie faktycznym i prawnym byli właściciele gruntu nie mogli z niego korzystać w sposób dotychczasowy. Tym samym organ II instancji uznał, że Wojewoda [...] zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r..
Dodatkowo Minister Infrastruktury stwierdził, że mimo, iż w badanej w trybie nadzoru decyzji nie powołano konkretnego planu zabudowania, na podstawie którego odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego, przez co naruszono przepisy postępowania administracyjnego, to naruszenie to nie ma charakteru rażącego, skoro plan zagospodarowania przestrzennego stanowi źródło prawa lokalnego i ma moc powszechnie obowiązującą. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem oczywistą sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją, przy czym cechą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.
Skargę na tę decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K.. Zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę art.7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wniosła o uchylenie względnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
W wyczerpującym uzasadnieniu skargi podniosła m. in., że wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej został złożony przez jej matkę J. S. w dniu 18 maja 1949 r., z zachowaniem przepisowego terminu. W aktach sprawy brak jest dowodów, że organy rozpoznając ten wniosek przeprowadziły postępowanie mające na celu ustalenie, jaki plan zagospodarowania przestrzennego mógł być podstawą wydania decyzji z dnia [...] marca 1982 r., a także czy spełniał on wszystkie wymogi stawiane przez ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym, pozwalające na uznanie takiego planu za obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca zakwestionowała również pogląd prezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż decyzja lokalizacyjna dotycząca rozbudowy Zakładów [...] [...] -W. była ważna w dacie wydawania decyzji odmawiającej ustanowienia na rzecz byłych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, a także, że mogła ona (a nie zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) być podstawą wydania decyzji odmawiającej ustanowienia takiego prawa. Zdaniem skarżącej organ nadzoru nie wyjaśnił i nie rozważył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego a także nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 kpa oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art.156 § 2 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nie jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. Kasacyjny charakter decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej powoduje ten skutek, że decyzja, której nieważność stwierdzono, przestaje istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym - ex tunc. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art.156 § 1 kpa, organ orzekający w tym zakresie bada zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności.
Przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym było wydane na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) orzeczenie administracyjne Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r. nr [...] , mocą którego nie przyznano dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonego w W. przy ul. [...] [...] oznaczonego jako "Nieruchomość W. Nr [...], [...], [...]. [...], [...]" - Nr hip. [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz orzeczono o przejściu na własność Skarbu Państwa budynków znajdujących się na tym gruncie. Z treści wymienionego wyżej orzeczenia administracyjnego wynika, że zostało ono wydane z uwagi na to, iż zdaniem orzekającego organu, korzystanie z przedmiotowego gruntu przez dotychczasowego właściciela nie dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, w którym został on przewidziany pod inwestycje zgodnie z lokalizacją z dnia [...] grudnia 1975 r. [...] i [...] nr [...] wydaną dla Zakładów [...] [...] -W. im. M. N. W. [...] W.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanego dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej.
Gmina zobowiązana była wniosek taki uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Do wydania decyzji przez organ gminy konieczne było uprzednie ustalenie przeznaczenia gruntu nieruchomości w. w planie zabudowania, zaś uwzględniając datę wydania decyzji w tej sprawie w postępowaniu zwykłym - w planie zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego korzystanie z gruntu dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w tym planie - ustanowienie prawa użytkowana wieczystego (dawniej własności czasowej) było obligatoryjne. Obowiązek poczynienia takich ustaleń spoczywał przede na organie wydającym orzeczenie na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu.
Wobec braku ustaleń w aktach administracyjnych postępowania zwykłego, rozpatrując wniosek E. K. o stwierdzenie nieważności, organ nadzoru winien sam poczynić takie ustalenia, niezbędne dla oceny prawidłowości weryfikowanej decyzji. Podane w orzeczeniu z dnia [...] marca 1982 r. powody odmowy ustanowienia prawa własności czasowej w postaci przeznaczenia terenu przedmiotowej nieruchomości pod rozbudowę Zakładów [...] [...]-W. bez powołania się na konkretne zapisy obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, obligowały organ nadzoru do wszechstronnego zbadania i oceny sprawy pod kątem przesłanek wynikających z norm prawa materialnego.
Z analizy zgromadzonego materiału wynika, że organ I instancji przyjął, iż w dniu wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy W. obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego był Perspektywiczny Plan Zagospodarowania Województwa W., zatwierdzony uchwałą nr [...] przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] maja 1978 r., który obejmował m.in. przedmiotową nieruchomość przy ul. [...] [...]. Organ uznał także, iż nieruchomość ta objęta była ważną decyzją lokalizacyjną dotyczącą planowanej rozbudowy Zakładów [...] [...]-W., oraz że spełnione były przesłanki z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), co potwierdzała decyzja lokalizacyjna z dnia [...] grudnia 1975 r.
Powyższą ocenę organu I instancji podzielił Minister Infrastruktury przyjmując, że w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Dzielnicy W., Perspektywiczny Plan Zagospodarowania Województwa W. obowiązywał i funkcjonował jako miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a na spornym gruncie plan ten przewidywał "intensywne zainwestowanie miejskie" planowane w postaci rozbudowy Zakładów [...] [...]-W., który to cel odpowiadał celom wskazanym w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., do którego to przepisu odsyłał art. 54, stanowiący, w opinii organu I instancji, odrębną podstawę do odmowy prawa własności czasowej do gruntu w.
Uznając decyzję Wojewody [...] za zgodną z prawem, organ II instancji pominął okoliczność, iż określenie przeznaczenia nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w ówczesnym porządku prawnym następowało w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego ustalane na podstawie dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109, z późn. zm.), a później w oparciu o ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (t.j. z 1975 Dz. U. Nr 11, poz. 67, z późn. zm.). Przepisy te określały zarówno zawartość planów, jak i sposób ich uchwalania i publikacji. W szczególności art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym stwierdzał, że "Plan szczegółowy określa szczegółowo przeznaczenie terenu na poszczególne cele, wyznacza linie rozgraniczające te tereny, ustala zasady uzbrojenia i urządzenia terenu, określa linię zabudowy oraz dopuszczalną wysokość zabudowy, a w miarę potrzeby również inne warunki i wytyczne kształtowania zabudowy." Art. 24 ust. 1 stanowił, że "Plany miejscowe uzyskują moc powszechnie obowiązującą z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej aktu prawnego o zatwierdzeniu lub uchwaleniu danego planu." Nie można zatem było uznać za zgodną z prawem odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 1982 r. jeżeli organ nadzoru nie ustalił, czy Perspektywiczny Plan Zagospodarowania Województwa W. był zgodnie z prawem uchwalony i obowiązywał w dacie wydania decyzji, czy obejmował przedmiotową nieruchomość oraz czy jego zapisy pozwalały jednoznacznie określić planowane przeznaczenie tej nieruchomości.
Zwrócić należy uwagę na fakt, że jak wynika z analizy akt sprawy, Wojewoda [...] ustalił, iż zapisy Perspektywicznego Planu Zagospodarowania Województwa W. przewidywały dla przedmiotowego terenu "intensywne zainwestowanie miejskie." Ze znajdujących się w aktach organu II instancji kolorowych fotokopii Ogólnego Planu Zabudowania W. pod nazwą "[...]" z 1975 r., uchwalonego przez Prezydium Rady Narodowej W. dnia [...] lipca 1969, wynika natomiast, że przedmiotowe grunty leżały w strefie oznaczonej symbolem [...] [...] (tereny rolne o przewadze upraw polowych) oraz [...] [...] (tereny upraw ogrodniczych i sadów – gospodarka intensywna) i przecinała je planowana przedłużona ulica P. Ze znajdującej się w aktach I instancji kopii z mapy planu zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego [...] grudnia 1982 r. wynika, że teren działki nr [...] znajduje się w obszarze [...] (tereny zadrzewień ochronnych i izolacyjnych) obok planowanej ówcześnie trasy ekspresowo-tranzytowej. W aktach sprawy nie ma kopii odpowiedniego fragmentu Perspektywicznego Planu Zagospodarowania Województwa W. Z tego zestawienia i analizy akt wynika, że prawidłowe ustalenie obowiązujących dla przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy zapisów planu zagospodarowania przestrzennego nie jest rzeczą prostą, ponieważ wymaga uzyskania dostępu do ówcześnie obowiązującego planu i prawidłowego zlokalizowania nieruchomości na mapie. Z akt sprawy nie wynika, aby organy orzekające w sprawie dochowały dostatecznej staranności w tym zakresie. Bez takiego ustalenia nie sposób ocenić, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z planem. Ponieważ skarżąca wskazywała na rolnicze wykorzystanie działki – nie jest bez znaczenia, czy obowiązujący plan przewidywał na jej obszarze uprawy rolne, zieleń ochronną, czy zabudowę mieszkaniową.
Nieuprawnionym było dokonywanie przez organ I instancji oceny legalności decyzji wydanych w trybie art. 7 ust. 2 dekretu w aspekcie istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa w oparciu o przepis art. 54 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, skoro pierwszy z powołanych przepisów nakazywał wydanie decyzji pozytywnej w przypadku spełnienia przesłanek w nim wymienionych, natomiast przepis art. 54 możliwość odmowy przyznania prawa własności czasowej pozostawiał uznaniu organu. Odmienność tych regulacji prawnych sprawia, iż różnić się będą postępowania zwykłe prowadzone w tych sprawach, jak również wydane decyzje i ich uzasadnienia. Ta ocena legalności decyzji, weryfikowanej w trybie art. 156 kpa pod kątem zgodności z normami prawa procesowego (kodeksu postępowania administracyjnego), zupełnie uszła uwadze organów I i II instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmowano, iż rażąco naruszają prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzje wydane bez przeprowadzenia postępowania lub z rażącym pogwałceniem zasad postępowania. Nie ulega wątpliwości, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1982 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego nie odwołuje się do przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ani w sentencji decyzji, ani w treści uzasadnienia. Jeśli więc nawet rozważać, czy planowana inwestycja, której dotyczyła decyzja lokalizacyjna z dnia [...] grudnia 1975 r., o której mowa w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Dzielnicy, spełniała przesłanki określone w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., należy mieć na uwadze, że w przypadku spełnienia tych przesłanek organ zgodnie z art. 54 tej ustawy mógł (a nie musiał) na tej podstawie odmówić prawa użytkowania wieczystego. W przedmiotowej sprawie jednak tego nie uczynił, odmowę swoją opierając wyłącznie na art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Jak wynika z akt, sprawa przedmiotowej nieruchomości była co prawda rozpatrywana w kontekście przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ale to postępowanie dotyczyło jedynie kwestii uzyskania odszkodowania i zakończyło się wydaniem przez Naczelnika Dzielnicy W. decyzji z dnia [...] kwietnia 1982 r. o ustaleniu odszkodowania, zmienionej następnie w trybie art. 155 kpa decyzją z dnia [...] stycznia 1983 r. Decyzja ta nie może mieć jednak wpływu na ocenę legalności decyzji z dnia [...] marca 1982 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego, a co najwyżej powinna być wzięta pod uwagę przy analizie skutków prawnych jakie wywarła decyzja z 1982 r., podobnie jak fakt późniejszego ustanowienia na przedmiotowym gruncie użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów [....] [...] W.
W tej sytuacji analiza, czy wydana [...] grudnia 1975 r. decyzja o lokalizacji inwestycji wygasła przed dniem [...] marca 1982 r. wydaje się przedwczesna, jako że samo istnienie takiej decyzji nie może przesądzać o przeznaczeniu gruntu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Należy jednak zwrócić uwagę, że poczynione przez organ II instancji ustalenia, iż w wyniku decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1982 r nr [...] i uchylającej ją w części decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1983 r. nr [...] decyzja o lokalizacji zachowała moc w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, nie są przekonujące, jako że nie wskazano, jak w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przebiegały granice terenu określone decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1981 r. l. dz. [...].
Nadto zwrócić trzeba uwagę na fakt, że w sentencji decyzji Ministra Infrastruktury podana jest błędna data utrzymywanej w mocy decyzji Wojewody [...] (z dnia [...] kwietnia 2003 r. zamiast z dnia [...] sierpnia 2003 r.).
Powyższe pozwala uznać, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji zostały naruszone zarówno omówione wcześniej przepisy prawa materialnego - art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, jak i wskazane w skardze przepisy prawa procesowego - art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien przede wszystkim ustalić bezspornie, który plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w dniu wydania podlegającej kontroli decyzji dekretowej oraz jakie zapisy tego konkretnego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązywały dla przedmiotowej nieruchomości. Dopiero na gruncie tych ustaleń powinna być dokonana dalsza ocena ewentualnego wystąpienia przesłanek z art. 156 kpa.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art.152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło