II SA/Rz 665/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej statusu bezrobotnego i prawo do zasiłku oraz odmawiającej przyznania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2004 r. [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 665/04 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].07.2004 r., Nr [...] utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu D. H. decyzję Starosty [...] z dnia [...].05.2004 r., Nr [...] uchylającą w postępowaniu wznowieniowym ostateczną decyzją tegoż Starosty z dnia [...].12.2003 r., Nr [...] uznającą D. H. za osobę bezrobotną od dnia 10.12.2003 r. i przyznającą jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18.12.2003 r. i orzekającą o odmowie uznania wymienionej za osobę bezrobotną od dnia 10.12.2003 r. i odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18.12.2003 r. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. nr 99, poz. 1001/. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda m. innymi przytoczył, że odwołująca się na podstawie decyzji Starosty z dnia [...].12.2003 r. uzyskała status osoby bezrobotnej i prawo zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18.12.2003 r. W dniu 4.05.2004 r. D. H. przedłożyła organowi I instancji wyrok Sądu Okręgowego w R. – Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.04.2004 r., sygn. akt [...] przywracający ją do pracy w Sądzie Rejonowym w Ł. na dotychczasowych warunkach pracy i płacy i zasądzający od w/w pracodawcy na jej rzecz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przez okres 1 miesiąca w kwocie 1405,56 zł. W takiej sytuacji Starosta postanowieniem z dnia [...].05.2004 r. wznowił z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie administracyjne zakończone powołaną już decyzją ostateczną z dnia [...].12.2003 r. po czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 z późn. zm./ wydał decyzję z dnia [...].05.2004 r. przytoczoną na wstępie uzasadnienia. W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia [...].05.2004 r., D. H. podała, że została zwolniona z pracy za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia trwającym od 1.07.2003 r. do 30.09.2003 r. W okresie wypowiedzenia zachorowała i pobierała zasiłek chorobowy do dnia 7.12.2003 r., zaś po jego zakończeniu zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy. Sąd Okręgowym w R. wyrokiem z dnia 22.04.2004 r. przywrócił ją do pracy i zasądził wynagrodzenie za jeden miesiąc pozostawania bez pracy. Podniosła, że w sytuacji kiedy faktycznie pozostawała bez pracy dłużej niż miesiąc powinna zostać uznana za osobę bezrobotną w okresie od 10.12.2003 r. do 1.04.2004 r. i w tym czasie powinna być uprawniona do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Wojewoda po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że została spełniona przesłanka wznowieniowa, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która nie była znana organowi w dniu wydania decyzji z dnia 31.12.2003 r. Tą nową okolicznością był fakt pozostawania D. H. w dniu rejestracji bezrobocia /10.12.2003 r./ w stosunku pracy, a dowodem na tą okoliczność jest wyrok Sądu Okręgowego w R. – Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.04.2004 r. Obowiązujący w dacie rejestracji bezrobocia /10.12.2003 r./ przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowił, iż bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej. Z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 22.04.2004 r. wynika, że D. H. w dniu rejestracji /10.12.2003 r./ posiadała status pracownika. Wskazany wyrok jest również wiążący dla organów administracji. Przywrócenie odwołującej się do pracy spowodowało, że wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy stało się bezskuteczne. Natomiast sam fakt, iż przez okres od dnia 1.10.2003 r. do 3.05.2004 r. D. H. faktycznie nie świadczyła pracy na rzecz pracodawcy nie ma znaczenia dla uznania, że w/w w istocie nie spełniała jako osoba pozostająca w stosunku pracy określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunku "niezatrudnienia". W dniu rejestracji wymieniona nie spełniała zatem kryteriów do nabycia statusu bezrobotnego i tym samym nie spełniała warunków do zasiłku dla bezrobotnych, bowiem zgodnie z art. 23 w/w ustawy prawo do zasiłku przysługiwało osobie bezrobotnej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem organu odwoławczego/, skarżąca D. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...].05.2004 r. i umorzenie postępowania w sprawie oraz obciążenie Wojewody kosztami postępowania. Wskazany wniosek opierała na zarzutach, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji naruszają prawo, bowiem błędna jest wykładnia Wojewody, że w dniu 10.12.2003 r. pozostawała w stosunku pracy. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem 30.09.2003 r., zaś późniejszy wyrok Sądu Okręgowego w R. przywracający ją do pracy nie jest prawomocny, bo Sąd Rejonowy w Ł. /jej pracodawca/ złożył kasację. W takiej sytuacji kwestionowane przez nią decyzje są co najmniej przedwczesne. Błędna jest również wykładnia przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bo wbrew twierdzeniom Wojewody w dniu rejestracji była bezrobotna, gdyż do dnia przywrócenia do pracy nie świadczyła pracy na rzecz Sądu i nie pobierała za ten czas żadnego wynagrodzenia. Brak wynagrodzenia świadczy o tym, że przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych. Sąd Okręgowy w R. przyznał jej wynagrodzenie za jeden miesiąc zgodnie z art. 47 K.p. Błędne jest w tej sytuacji przyjmowanie, że stosunek pracy trwał przez cały czas i przywrócenie do pracy daje podstawę do przyjęcia ciągłości zatrudnienia. Za sporny okres nie otrzymała żadnego wynagrodzenia i nie była w stosunku pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że pracownikowi który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Natomiast okresu pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia /art. 51 § 1 K.p./. Wobec powyższego należy stwierdzić, że na skutek orzeczenia sądowego D. H. pozostawała w stosunku pracy, przeto w dniu rejestracji /10.12.2003 r./ nie spełniała przesłanek niezbędnych do uznania za osobę bezrobotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji jest niesporny i przedstawia się następująco: Skarżąca D. H. była zatrudniona w Sądzie Rejonowym w Ł. /umowa o pracę/ jako woźna w wymiarze pełnego etatu, okresie 2.12.1985-30.09.2003 r. Umowa o pracę z nią została rozwiązana z dniem 30.09.2003 r. i zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenia dokonał zakład pracy. Podane fakty wynikają ze świadectwa pracy z dnia 30.09.2003 r., wystawionego przez Sąd Rejonowy w Ł. W okresie wypowiedzenia D. H. zachorowała i do dnia 7.12.2003 r. pobierała zasiłek chorobowy. W dniu 10.12.2003 r. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. /karta rejestracji bezrobocia/. Decyzją z dnia [...].12.2003 r., Nr [...], wydaną przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. /działającego z upoważnienia Starosty/ przyznano jej status osoby bezrobotnej od dnia 10.12.2003 r. oraz przyznano zasiłek dla bezrobotnych od dnia 18.12.2003 r. W dniu 4.05.2004 r. przedłożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w R. – Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] – przywracający D. H. do pracy w Sądzie Rejonowym w Ł. na dotychczasowych warunkach pracy i płacy i zasądzający od wskazanego pracodawcy na jej rzecz kwotę 1405,56 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy przez okres 1 miesiąca. Równocześnie w dniu 4.05.2004 r. oświadczyła, że w tym dniu podjęła pracę w Sądzie Rejonowym w Ł. Na rozprawie sądowej /14.09.2005 r./ oświadczyła, że w dniu rejestracji bezrobocia /10.12.2003 r./ toczyła się już przed Sądem Rejonowym – Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. sprawa o przywrócenie jej do pracy, ale nie pamięta czy o tym fakcie powiadomiła organ w dniu rejestracji bezrobocia. Wskazana okoliczność nie była ustalana i analizowana w sprawie wznowieniowej. Z uwagi na wyrok przywracający skarżącą do pracy Zastępca Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. /działający z upoważnienia Starosty/, postanowieniem z dnia [...].05.2004 r., Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...].12.2003 r. uznającą skarżącą za osobę bezrobotną i przyznającą zasiłek od dnia 18.12.2003 r. Wyjaśnił, że wyszły na jaw nowe nieznane organowi okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, bowiem D. H. w dniu 4.05.2004 r. przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego w R. przywracający ją do pracy. Jest to postanowienie o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a., ale tego przepisu nie wskazano w postanowieniu. Podano, że postępowanie wznawia się na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w rzeczywistości jest to tylko przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Postanowienie mogło być wznowione na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Poruszona kwestia nie ma jednak istotnego znaczenia w sprawie. Powołane postanowienie otworzyło organowi drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, czyli do zbadania, czy rzeczywiście zaistniały przyczyny wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a. W fazie merytorycznej organ I instancji przyjął, że wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 22.04.2004 r. przywracający skarżącą do pracy, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z tym orzekł jak w osnowie decyzji z dnia [...].05.2004 r., Nr [...]. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i dodatkowo wyjaśnił, że na skutek przywrócenia skarżącej do pracy i podjęcia przez nią pracy w wyniku przywrócenia, rozwiązanie umowy o pracę stało się bezskuteczne i tym samym skarżąca w dniu rejestracji bezrobocia /10.12.2003 r./ i w dniu wydania ostatecznej decyzji /[...].12.2003 r./ nie była osobą bezrobotną. Zaistniała zatem zdaniem tego organu nowa istotna okoliczność faktyczna, która nie była znana organowi I instancji w dniu wydania ostatecznej decyzji z dnia [...].12.2003 r., o której ten organ dowiedział się w dniu 4.05.2004 r. Sąd in merito nie podzielił stanowiska orzekających organów. Art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne, to takie, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, czyli mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.06.1985 r., sygn. akt I SA 198/85 – ONSA Nr 1/1985, poz. 35/. Abstrahując od omawianej sprawy można stwierdzić, że pozostawanie w stosunku pracy wyłącza możliwość uznania określonej osoby za bezrobotną i tym samym wyklucza możliwość przyznania zasiłku. Spójnik "lub" użyty w tekście omawianego przepisu wskazuje jednoznacznie, że nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody są przyczynami samoistnymi. Wedle tego przepisu nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć już w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz wówczas nie były one organowi znane, a zostały ujawnione dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. W dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...].12.2003 r. w sprawie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych, skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy, była osobą bezrobotną. Wyrok Sądu Okręgowego w R. w sprawie przywrócenia do pracy zapadł w dniu 22.04.2004 r., czyli po wydaniu ostatecznej decyzji przeto wyrok ten nie jest nowym dowodem w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył, że przedmiotowy wyrok przywracający skarżącą do pracy spowodował bezskuteczność rozwiązania umowy o pracę i skutek tego wyroku jest nową okolicznością istniejącą dniu rejestracji bezrobocia /10.12.2003 r./ i w dniu wydania ostatecznej decyzji /[...].12.2003 r./. Mówiąc inaczej chodzi o to, że na skutek tego wyroku skarżąca w dniu 31.12.2003 r. była pracownikiem, o czym organ w tym czasie nie wiedział. Jest to argumentacja nie trafiająca do przekonania, zmierzająca de facto do zastąpienia dowodu /wyroku/, który powstał po wydaniu ostatecznej decyzji, koncepcją nowej okoliczności będąca wynikiem wyroku i rzekomo istniejącą w dniu 31.12.2003 r. W odpowiedzi na skargę, organ rozszerzył argumentację o elementy wynikające z art. 51 § 1 K.p. W rzeczywistości przytoczona argumentacja organu odwoławczego opiera się na założeniu, że wyrok przywracający do pracy i podjęcie pracy w wyniku przywrócenia /art. 47 K.p./, czyni rozwiązanie umowy o pracę za niebyłe od samego początku /skutek ex tunc/. Sąd orzekający przyjął natomiast odmienne stanowisko zakładające, że prawomocny wyrok sądu pracy przywracający pracownika do pracy nie działa ex tunc, czyli nie unieważnia oświadczenia zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę z mocą wsteczną od momentu, w jakim oświadczenie to zostało złożone, lecz restytuuje stosunek pracy ex nunc od dnia, w którym ziścił się ustawowy warunek w postaci zgłoszenia przez pracownika gotowości do pracy w związku z prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, które ma charakter konstytutywny /por. Tadeusz Zieliński – Prawo pracy, PWN, Warszawa-Kraków 1986, cz. II, str. 89/. Za tym przemawia też art. 51 § 1 K.p., który stanowi że okres pozostawania bez pracy, za jaki nie przyznano wynagrodzenia, nie zalicza się do stażu pracy, a jedynie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia. Konkludując należy stwierdzić, że skoro omawiana okoliczność i dowód w postaci wyroku Sądu Pracy z dnia 22.04.2004 r. powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji z dnia [...].12.2003 r., przeto nie mogły stanowić podstawy uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy /art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a./. Skoro organy obu instancji naruszyły art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i miało to wpływ na wynik sprawy, zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...].05.2004 r. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Skarżąca z mocy prawa była zwolniona od kosztów sądowych, a innych kosztów nie zgłosiła, przeto są nie zamieścił w wyroku postanowienia o kosztach. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy rozważą czy zachodzą inne przyczyny wznowieniowe określone w art. 145 § 1 /za wyjątkiem pkt 4 i 5/ i ocenią okoliczność, że w dniu 31.12.2003 r. była zawisła sprawa przed sądem powszechnym o przywrócenie skarżącej do pracy. W zależności od wyników tego postępowania rozstrzygną sprawę merytorycznie lub umorzą postępowanie wznowieniowe.