I SA/Łd 380/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Cudak (spr.), Sędziowie NSA T. Porczyńska, W. Jarzębowski, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami opinii biegłych w sprawie ustalenia wysokości podatku od spadku 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 380/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...], nr [...], w sprawie obciążenia E. P. kosztami opinii biegłych w łącznej kwocie 638,80 złotych. W sprawie ustalono, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. obciążył E. P. kosztami opinii biegłych w łącznej kwocie 638,80 zł, poniesionymi w związku z ustaleniem wartości rynkowej działki gruntu, położonej w Ł. przy ul. A [...] (w kwocie 232,10) zł oraz w części roszczeń do zabudowań na nieruchomości, położonej w R. przy ul. B 5 (w kwocie 406,70 zł.). Opinie biegłych zostały sporządzone stosownie do przepisu art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz. U. z 2004 roku, nr 142, poz. 1514). Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o umorzenie tych kosztów bądź o wstrzymanie wykonania postanowienia. Po analizie materiału dowodowego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia i postanowieniem z dnia [...]utrzymał je w mocy. Organ II instancji wskazał, iż faktem bezspornym jest, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego skarżąca nie określiła wartości roszczeń dotyczących naniesień, znajdujących się na nieruchomości, położonej w R. przy ul. B 5, a wartość działki gruntu położonej w Ł. przy ul. A [...] zadeklarowała w kwocie 25.000 zł. - 30.000 zł. Pomimo wezwania organu podatkowego podatniczka nie określiła wartości wyżej wymienionych roszczeń. W związku z powyższym, stosownie do art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn koszty ustalenia wartości rynkowej nabytych roszczeń ponosi strona. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podniósł, iż skarżąca nie podwyższyła również wartości działki, położonej w Ł. przy ul. A [...], do proponowanej przez organ podatkowy kwoty 40.500,00 zł. Natomiast ustalona, w oparciu o opinię biegłych, wartość rynkowa przedmiotowej działki przekroczyła o 33 % wartość zadeklarowaną. W takim przypadku, zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem, koszty ustalenia wartości ponosi nabywca. Na powyższe postanowienie skarżąca w dniu 15 kwietnia 2005 roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W swoim środku zaskarżenia podatniczka wniosła o umorzenie w całości kosztów postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] bądź o wstrzymanie wykonania tego postanowienia na czas zakończenia sprawy działowej, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Ł. – Ś. Skarżąca zakwestionowała również zasadność obciążenia jej kosztami opinii biegłych, podczas gdy powyższe składniki masy spadkowej objęte są zapisem i będą przedmiotem sprawy o dział spadku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził bowiem, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów. Jeżeli nabywca nie podał wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych lub wartość podana przez nabywcę według oceny naczelnika urzędu skarbowego nie odpowiada ich wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do określenia wartości rzeczy i praw lub podwyższenia tej wartości w terminie nie krótszym niż 14 dni (art. 8 ust. 4 zd. 1 w/w ustawy). Kolejny etap następuje w razie nieokreślenia przez strony wartości lub podania wartości nie odpowiadającej wartości rynkowej przedmiotu. Wówczas – stosownie do art. 8 ust. 4 zd. 2 - naczelnik urzędu skarbowego ustali wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób przekroczy o 33 % wartość podaną przez nabywcę, koszty opinii biegłych ponosi nabywca (art. 8 ust. 4 zd. 3 w/w ustawy). Przepis art. 197 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 z póź. zm.) stanowi, iż powołanie na biegłego następuje z urzędu, jeżeli opinii biegłego wymagają przepisy prawa podatkowego. Niewątpliwie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadku i darowizn jest przepisem prawa podatkowego, który wymaga powołania biegłego w celu wydania opinii. Stosownie do treści przepisu art. 264 Ordynacji podatkowej zasadą jest, że koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Jednym ze składników tych kosztów postępowania jest wynagrodzenie przysługujące biegłym (art. 265 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Wyjątki od powyższej zasady przewiduje przepis art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym unormowaniem stronę obciążają koszty: które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 1); sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178 (pkt 3); przewidziane w odrębnych przepisach (pkt 4); oraz powstałe z jej winy, a w szczególności koszty: o których mowa w art. 268, wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą (pkt 5). Wśród tych odrębnych przepisów, o których stanowi art. 267 § 1 pkt 4 analizowanej ustawy, jest niewątpliwie przepis art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadku i darowizn. Zgodnie z art. 270a Ordynacji podatkowej w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis art. 269 Ordynacji podatkowej zaś określa treść postanowienia w sprawie kosztów postępowania. Stosownie do treści tej normy prawnej organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zatem obowiązkiem organu podatkowego było w pierwszej kolejności ustalenie wysokości wynagrodzenia biegłych. Obciążenie bowiem strony postępowania podatkowego kosztami opinii biegłego (art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn) wymaga zebrania materiału umożliwiającego stronie ocenę zasadności wysokości wynagrodzenia wypłaconego biegłemu (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 1846/97, ONSA 2000, nr 3, poz. 116). Zatem organ podatkowy powinien precyzyjnie uzasadnić wysokość ustalonych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie organ podatkowy nie wydał postanowienia ustalającego koszty postępowania podatkowego. Brak jest również w aktach sprawy danych, określających ich wysokość. Nie ma bowiem rachunków złożonych przez biegłych. Skoro więc w niniejszej sprawie organ podatkowy nie określił wysokości wynagrodzenia biegłego (brak postanowienia w tym zakresie), nie miał również podstaw prawnych do obciążenia kosztami opinii biegłego strony postępowania. Takie rozstrzygnięcie bowiem jest przedwczesne. Ponadto należy wskazać, iż brak było podstaw do obciążenia skarżącej kosztami sporządzenia opinii biegłego dotyczącej wartości nieruchomości położonej przy ulicy A. Wartość wskazanej działki skarżąca zadeklarowała na kwotę 30.000,00 zł. Z kolei wartość podana przez biegłego wyniosła 41.000,00 zł. Wbrew temu co twierdzi organ różnica pomiędzy tymi kwotami nie wynosi więcej niż 33 %, lecz niecałe 27 %. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...], nr [...], a na podstawie art. 200 tej ustawy zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy wyda postanowienie ustalające koszty postępowania podatkowego, w tym przypadku wynagrodzenie biegłego oraz stosownie do treści art. 269 Ordynacji podatkowej określi w tym rozstrzygnięciu wysokość kosztów obciążających stronę, a także wskaże termin i sposób ich uiszczenia. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.