II SA/Wa 1948/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Asesor WSA Andrzej Kołodziej Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2003r. nr [...], którą odmówiono J. S. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. Przy rozpatrywaniu zatem wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tego świadczenia. Świadczenia specjalne mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter, takie jak na przykład wybitne zasługi wnioskodawcy w dziedzinie kultury lub sportu albo szczególne zdarzenia losowe. Prezes Rady Ministrów wskazał, iż jakkolwiek J. S. w 1944r., w czasie działań wojennych, był ranny, to nie spowodowało to niezdolności do pracy. W 1961r. przeszedł na rentę w związku z wypadkiem, w wyniku którego stał się inwalidą I grupy. Przy czym, jak wskazał organ, skarżący w toku postępowania administracyjnego utrzymywał, że wypadek ten spowodowany był odniesionymi w czasie wojny ranami. Od 1988r. skarżący wielokrotnie podejmował starania o przyznanie renty inwalidy wojennego jednak ze względu na orzeczenia komisji lekarskich, które stwierdzały, że powstałe inwalidztwo nie ma związku z działaniami wojennymi, lecz wynika z ogólnego stanu zdrowia i jest skutkiem wypadku przy pracy, wszystkie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane w tym przedmiocie były negatywne. Natomiast prawidłowość tych decyzji każdorazowo potwierdzał sąd odrzucając kolejne, składane przez skarżącego odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że J. S. otrzymuje obecnie emeryturę, wraz z dodatkami, w kwocie około [...] zł netto, a jego żona około [...] zł netto. Dochody rodziny pozwalają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb w tym wykupienie leków. W konsekwencji wskazane powyżej okoliczności nie uzasadniają, w ocenie organu, uznania sytuacji J. S. za szczególną, a tym samym nie dają podstaw do przyznania świadczenia specjalnego, o którym mowa w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skargę na decyzję tę złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. W skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołując się na treść załączonych do niej kserokopii dokumentów, skarżący podniósł, że poza rentą wojenną powinna zostać mu przyznana także renta specjalna, której domagał się od Prezesa Rady Ministrów. Na poparcie swojego stanowiska wskazał na orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C. z dnia [...] stycznia 1991r. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy. Świadczenia te finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, sam przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, oraz że łączna wysokość dochodu w tym gospodarstwie wynosi [...] zł brutto. Na powyższą kwotę składają się świadczenia emerytalne otrzymywane przez J. S. i jego żonę. Sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący, znana jest Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że skarżący co najmniej czterokrotnie zwracał się do organu rentowego o prawo do renty w związku z działaniami wojennymi i każdorazowo organ rentowy rozstrzygając sprawę odmawiał przyznania powyższego świadczenia. Skarżący został natomiast zaliczony do pierwszej grupy inwalidztwa w związku z wypadkiem przy pracy oraz ze względu na ogólny stan zdrowia. Powołane powyżej okoliczności były przedmiotem badania i oceny organu rozpatrującego sprawę, a sytuacja, w której znajduje się obecnie skarżący nie została uznana za szczególnie uzasadniony przypadek, dający podstawę do przyznania renty specjalnej. Ocena przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest, zdaniem Sądu, prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Odmienna bowiem, dokonana przez skarżącego interpretacja zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która sprowadza się do polemiki z treścią i podważania zasadności wydanych decyzji administracyjnych i wyroków w innych wszczętych przez niego postępowaniach administracyjnych i sądowych, nie czyni zaskarżonej decyzji nieprawidłową, a sytuacji skarżącego szczególnie uzasadnionym przypadkiem, dającym podstawę do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury lub renty specjalnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.