II SA/Wr 2547/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA - Andrzej Cisek Sędzia WSA - Anna Siedlecka /sprawozdawca/ Protokolant - Katarzyna Grott po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2005r na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na uchwałę Rady Gminy Ż. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. oddala skargę Sygn. akt II SA/Wr 2547/03 2 UZASADNIENIE Uchwałą z dnia [...]r. Nr [...] Rada Gminy Ż. odrzuciła zarzut zgłoszony przez W. S. do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G., dotyczący wydzielenia z działki nr [...] i [...] publicznej drogi gminnej oznaczonej na rysunku planu symbolem D 1/2. W uzasadnieniu do wskazanej uchwały Rada Gminy podniosła, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G., zgodnie z zakresem określonym w uchwale Rady Gminy Ż. nr [...] z dnia [...]r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. oraz wymaganiami art.l ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, został opracowany w sposób uwzględniający wymagania m. in. w zakresie zapewnienia ładu przestrzennego. Do zasadniczych elementów projektu planu wpływających na ład przestrzenny jest prawidłowe rozwiązanie obsługi komunikacyjnej terenów istniejącej i projektowanej zabudowy. W wielu informacjach, w tym również przekazywanych wcześniej przez W. S., podnoszony był fakt uciążliwości związanych z funkcjonowaniem istniejącej drogi gminnej (nr [...] dr) przebiegającej między istniejącą zabudową na działkach nr [...] i [...]. Biorąc zatem pod uwagę istniejący stan wymagający poprawy w zakresie obsługi komunikacyjnej oraz uwzględniając fakt przeznaczenia w projekcie planu na cele budowlane gruntów położonych w sąsiedztwie, w tym również na działce nr [...] stanowiącej własność W. S., zaprojektowano wytyczenie nowej drogi dojazdowej spełniającej wymagania ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Projektowana droga wykorzystuje w swoim przebiegu działkę nr [...] dr, stanowiącą własność Gminy Ż. oraz część przylegającej do niej działki [...]. Przy czym zarzut w zakresie dotyczącym działki nr [...] i [...] jest bezzasadny, gdyż projektowana droga D 1/2 nie przebiega przez te działki. Projektowana droga dojazdowa D 1/2 spełnia wymagania zawarte w ustawie o drogach publicznych i zapewnia prawidłowe funkcjonowanie istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej. Warunków takich nie spełniają natomiast odległości zabudowy zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] przy funkcjonującej obecnie drodze gminnej (dz. Nr [...] dr). Istniejąca droga gminna nr [...] dr nie zapewnia również prawidłowych możliwości realizacji infrastruktury technicznej w celu uzbrojenia terenów projektowanej zabudowy mieszkaniowej i mieszkaniowo-usługowej (konieczność doprowadzenia sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, odprowadzania wód opadowych oraz zasilania elektroenergetycznego). Sygn. akt II SA/Wr 2547/03 3 Realizacja projektowanej drogi D 1/2 winna docelowo doprowadzić do poprawy warunków obsługi komunikacyjnej tej części wsi G. i zmniejszyć uciążliwości związane ze wzrostem natężenia ruchu wynikającym z rozwoju zabudowy na terenach wskazanych w projekcie planu. Organ gminy podkreślił przy tym, że prawo właściciela do korzystania ze swojej własności nie jest prawem absolutnym i nieograniczonym, gdyż źródłem obowiązującego prawa na obszarze gminy są akty prawa miejscowego. Do przepisów prawa określających sposoby korzystania z własności nieruchomości należy m.in. ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym oraz uchwalane przez samorząd gminny na jej podstawie akty prawa miejscowego jakimi są palny zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określają sposób wykonywania prawa własności. Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu jest zadaniem własnym gminy, wobec czego gmina realizując nałożone na nią ustawowo obowiązki działa na podstawie prawa. Zapisy wyrażone w sporządzonym projekcie planu nie ograniczają ani też nie uniemożliwiają dotychczasowego użytkowania działki nr [...], na której znajdują się zabudowani mieszkalne i gospodarcze W. S . Brak projektowanej drogi D 1/2 o przebiegu wskazanym w projekcie planu skutkować będzie tym , ze cały ruch pojazdów dojeżdżających do projektowanej zabudowy w zachodniej części wsi G., zlokalizowanych na terenach oznaczonych \ symbolami MN i MNp, skieruje się na drogę nr [...] dr, przebiegającą tuż obok istniejących zabudowań na działce skarżącej (nr [...]). Projektując taki przebieg nowej drogi uwzględniono również minimalny zakres ingerencji w tereny stanowiące własność prywatną przez wykorzystanie dla celów realizacji drogi D 1/2 działki nr [...] stanowiącej własność komunalną Gminy Ż . W skardze na powyższą uchwałę W. S. wnosi o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca podnosi i przyznaje, że istniejąca droga oznaczona nr [...] ani w chwili obecnej nie spełnia wymogów ustawy o drogach publicznych, ani też tym bardziej nie będzie ich spełniać w terminie późniejszym, bowiem szerokość tej drogi wynosi 4 m, co jest niezgodne z powołana ustawą. Podkreślenia wymaga fakt, iż projektowana droga D 1/2 aby mogła spełniać warunki techniczne dotyczące normatywnej szerokości, wynikającej z obowiązujących przepisów, będzie wymagała zajęcia części działki stanowiącej własność skarżącej, a zatem zaistnieje konieczność wykupu bądź wywłaszczenia części gruntów skarżącej i jej sąsiadów pod drogę. Zdaniem skarżącej zaprojektowanie drogi D x/i nie ma żadnego logicznego i racjonalnego uzasadnienia. Fakt, iż obszar zaprojektowany pod nową drogę należy do skarżącej eliminuje konieczność jej Sygn. akt II SA/Wr 2547/03 4 zaprojektowanego przebiegu. Organ nie uzasadnił takiego usytuowania drogi po stronie własności skarżącej a nie właścicieli nieruchomości sąsiadujących. Nieprawdą jest teza zawarta w uzasadnieniu uchwały, że rozwiązanie komunikacyjne uwzględnia minimalny zakres ingerencji w tereny stanowiące własność prywatną przez wykorzystanie dla celów realizacji drogi. Skarżąca zarzuca, że takie zaprojektowanie nowej drogi jest zbędne dla gminy, nie wpływa na ład przestrzenny i narusza prawo jej własności w znaczny sposób. Dodatkowo podnosi, że w procesie uzgadniania założeń do planu nie była, jako główna zainteresowana, informowana przez władze gminy o ich zamiarach i założeniach. W odpowiedzi na skargę Gmina Ż. podtrzymała w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu do zaskarżonej uchwały. Ponadto podkreśliła, że w projekcie planu rozwiązania urbanistyczne wyznaczają w zachodniej części wsi G. tereny rozwoju zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Dojazd do tych terenów, zarówno w chwili obecnej jak i w przyszłości będzie odbywał się najkrótszą drogą prowadzącą do drogi powiatowej 03 L 1/2 (nr [...]), czyli w sąsiedztwie działki stanowiącej przedmiot zarzutu W. S . Również docelowa rozbudowa infrastruktury technicznej będzie przebiegać przez ten rejon. Zatem wymienione przesłanki przemawiają za poprawy obecnej sytuacji, aby uniknąć w przyszłości narastania konfliktów i umożliwić prawidłowe działania inwestycyjne na tym terenie. Realizacja projektowanej drogi D 1/2 pozwoli na podjęcie działań zmierzających do ograniczenia obecnych uciążliwości związanych z użytkowaniem drogi przebiegającej przez działkę nr [...] dr. Do takich działań należy zaliczyć np. ograniczenie prędkości i tonażu przejeżdżających samochodów lub też zamknięcie przejazdu drogi. W liniach rozgraniczających projektowaną drogę D 1/2 oprócz działki nr [...], stanowiącą własność skarżącej, znajduje się pas terenu ( dz nr [...]) stanowiący własność Gminy Ż . Teren ten ( dz nr [...]) również w chwili Obecnej oddziela działkę nr [...] (własność skarżącej) od innych zabudowanych działek skarżącej o nr [...] i [...]. Ustalenia projektu planu przewidują włączenie do projektowanej drogi pasa terenu z działki nr [...] o szerokości 7,0 m. Jest rzeczą oczywistą, że przejęcie tego pasa terenu nastąpi zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Takie obowiązki Gmina Ż. jest gotowa wypełnić. Lecz do realizacji odpowiednich działań zmierzających do wykupu niezbędnego terenu może dojść dopiero po uchwaleniu i wejściu w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem również zarzut dotyczący nieprawdziwości twierdzenia o uwzględnieniu minimalnego zakresu ingerencji w teren stanowiący własność prywatną skarżącej jest bezzasadny. Przy projektowaniu drogi wzięto bowiem pod uwagę istniejące w tym rejonie tereny gminne. Fakt przebiegu wzdłuż Sygn. akt IISA/Wr 2547/03 5 działki nr [...] pasa terenu gminnego (dz. [...]) został uznany za argument pozwalający na zmniejszenie ingerencji w przyległe grunty prywatne. Za takim przebiegiem drogi D 1/2 przemawia również fakt, że włączenie do drogi powiatowej 03 L 1/2 (nr [...]) usytuowane jest na wprost innego włączenia dochodzącego do drogi powiatowej od strony wschodniej. Takie projektowanie jest poprawne pod względem zasad projektowania układów komunikacyjnych (względy bezpieczeństwa skrzyżowania). Stworzony w ten sposób układ urbanistyczny jest harmonijny i wprowadza ład przestrzenny. Nie jest trafny również zarzut dotyczący konsultacji z zainteresowanymi założeń do projektu planu, gdyż taki obowiązek nie wynika z ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę prawną wniesienia skargi do Sądu w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 1999r. Nr 15 poz. 139 ze zm.). Zgodnie z art. 24 powołanej ustawy, zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu. O uwzględnieniu bądź odrzuceniu zarzutu rozstrzyga rada gminy, w drodze uchwały, zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. W postępowaniu planistycznym naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, samo przez się nie musi oznaczać naruszenia prawa bądź przesądzać o nieważności uchwały rady gminy w całości lub części. Wskazać należy, że kształtowanie ładu przestrzennego, stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jest jednym z podstawowych zadań własnych gminy ( art. 7). Osiąganie zakładach celów w tym zakresie jest możliwe poprzez racjonalne zagospodarowanie przestrzeni. Zagospodarowanie to odbywa się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie. Podstawowym instrumentem kształtowania ładu przestrzennego jest zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nie ulega wątpliwości, że ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym jest jedną z ustaw, która ogranicza prawo własności, które chronione jest przepisem art. 64 Konstytucji RP. Ten sam jednakże przepis zezwala na ograniczenie tego prawa pod warunkiem, że dokonuje się tego w drodze ustawy i w zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Konstytucyjne zagwarantowanie Sygn. akt II SA/Wr 2547/03 6 prawa własności ( art. 21) nie oznacza bynajmniej, że jest ona nienaruszalna. Mogą wszak występować sytuacje, w których niezbędna jest ingerencja w prawo własności, nawet prowadzące niekiedy do zmiany właściciela ( art. 21ust. 2 Konstytucji). Zgodnie z poglądami doktryny i dotychczasowym orzecznictwem sądowym, obowiązek uwzględnienia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (konkretnej normy prawa materialnego). Rada gminy nie ma natomiast obowiązku uwzględnienia zarzutu wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie wnoszącego zarzut, ale dzieje się to zgodnie z obowiązującym prawem i w granicach przysługującego gminie - z mocy art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - władztwa planistycznego, w ramach którego rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy, a więc dotyczy to również gruntów prywatnych. Ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu zawarte w projekcie planu są wynikiem przyjętych przez gminę wielu czynników takich jak np. założeń technicznych, możliwości finansowych i gospodarczych gminy, strukturą własności gruntów - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie (wykorzystanie w pierwszej kolejności gruntów stanowiących własność Gminy Ż. - dz. [...]). Tak więc te czynniki najczęściej decydują o przyjętych konkretnych rozwiązaniach planistycznych, które nie zawsze dadzą się zrealizować tylko na gruntach stanowiących własność gminy lub Skarbu Państwa. W takich przypadkach prawo dopuszcza naruszenie cudzej własności, dając jednocześnie poszkodowanemu prawne możliwości dochodzenia stosownego zadośćuczynienia w trybie art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Kontrola sądowa w sprawach skarg na uchwały rad gmin odrzucające zarzuty złożone do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sprowadza się przede wszystkim do badania, czy ustalenia przyjęte w projekcie planu w sposób nadmierny bądź z naruszeniem innych przepisów szczególnych, nie ingerują w sferę interesów prawnych lub uprawnień skarżących. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zostały naruszone omówione wyżej kryteria. Wyznaczenie trasy drogi mieści się bowiem w granicach uprawnień planistycznych organów gminy, tym bardziej że Gmina Ż. wyjaśniła w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w pełni przesłanki, którymi kierowała się wytyczając jej przebieg. Przesłanki te są przekonujące oraz zasadne, logiczne i korespondują z obowiązującymi przepisami, także w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników planowanej drogi. Sygn. akt SA/Wr 2547/03 7 Kwestionowana natomiast przez skarżącą celowość przyszłej inwestycji nie może podlegać ocenie Sądu, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej tylko pod względem legalności jej działań, a więc zgodności z obowiązującym prawem. W tym stanie rzeczy, wobec niestwierdzenia, aby zaskarżona uchwała podjęta została z naruszeniem prawa, należało orzec na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o oddaleniu skargi.