I SA/Gd 425/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant C. Kozłowska, , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.E. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddala skargę. I SA/Gd 425/03 UZASADNIENIE Izba Skarbowa decyzją z dnia 28 lutego 2003r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 31 października 2002r. w sprawie A.E. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. z siedzibą w G. w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec 1998r. w kwocie 519 222,00zł, oraz odsetki za zwłokę od powyższych zaległości w kwocie 666 273,10zł. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny: Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 5 czerwca 2002r. wszczął postępowanie podatkowe w stosunku do A.E. w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A" w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 1998r. Organ podatkowy stwierdził, że spółka "A" posiada zaległości w podatku VAT za kwiecień, maj, czerwiec 1998r. w łącznej kwocie 519 222zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do spółki ustalono, że spółka pod wskazanym adresem faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego w stosunku do którego można by było przeprowadzić skuteczną egzekucję. Organ stwierdził, że zaległości dotyczą zobowiązania podatkowego, które powstało w czasie pełnienia przez A.E. obowiązków członka zarządu. Powyższe ustalenia stały się podstawą wydanej przez Urząd Skarbowy decyzji z dnia 31 października 2002r. o orzeczeniu odpowiedzialności A.E. za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług w kwocie 519 222zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 666 273,10zł. Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie. Podniesione w nim zarzuty dotyczyły przede wszystkim postępowania kontrolnego prowadzonego przez Inspektora Kontroli Skarbowej w stosunku do spółki "A". Izba Skarbowa decyzją z dnia 28 lutego 2003r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdziła, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności określonej w art. 116 Ordynacji podatkowej udowadniając jedną z trzech wymienionych tam okoliczności, tzn. jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że nie dokonanie tych czynności nastąpiło bez jego winy, bądź wskaże mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. W prowadzonym postępowaniu A.E. nie powoływał się na żadną z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności. Izba Skarbowa wskazała, że argumenty strony odnoszące się do decyzji wydanej przez Inspektora Kontroli Skarbowej w stosunku do spółki, nie mogą zostać wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości tej spółki. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się bowiem już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. Z kolei odnosząc się do argumentu strony dotyczącego nierealności zapłaty przez osobę fizyczną kwot wykazanych w decyzji, organ odwoławczy wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają negatywnych przesłanek wyłączających odpowiedzialność osób trzecich, takich jakie zawarte były w ustawie o zobowiązaniach podatkowych (art. 40 ust. 2). Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o wydanie orzeczenia, że decyzja jest niezgodna z obowiązującym porządkiem prawnym, szczególnie z art. 233 § 1 ust. 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w związku z cofnięciem prokury przez zarząd spółki "A", wszystkie czynności kontrolne obejmujące swym skutkiem wydanie decyzji o zaległościach spółki "A" są nieważne. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Do akt sprawy dołączono kopię decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 lipca 2003r., utrzymującą w mocy decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w przedmiocie podatku od towarów i usług. Ponadto skarżący przy piśmie procesowym z dnia 24 września 2003r. przekazał: kopię wniosku do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 23 kwietnia 2003r. oraz kopię skargi na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 16 lipca 2003r. Poza tym skarżący pismem procesowym z dnia 11 sierpnia 2005r. uzupełnił skargę, przedstawiając dodatkowe zarzuty przeciw zaskarżonej decyzji. Wskazał w nim, że w toku postępowania wykorzystywano jego niezbyt dobrą znajomość języka polskiego. Nie uwzględniono także odwołania prokury, a fakt ten powoduje, że brak było podstaw prawnych w doręczaniu stronie tytułów wykonawczych wystawionych wobec spółki "A". W związku z tym, nie nastąpiło prawnie skuteczne wszczęcie egzekucji, tym samym nie ma podstaw do stwierdzenia, że była ona bezskuteczna. Przesłanką odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej jest bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki, a skoro nie została prawidłowo wszczęta, to nie mogła być uznana za bezskuteczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – właściwy do rozpoznania sprawy w oparciu o art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem. W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga nie jest zasadna. Podstawą odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. jest art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność powyższa obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący był członkiem zarządu "A", Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do dnia 13 lipca 1998r. oraz to, że decyzje w przedmiocie zaległości spółki w podatku od towarów i usług zostały wydane 5 lutego 2002r. Zaległości te dotyczą jednak okresu, w którym skarżący był jedynym członkiem zarządu spółki i jej dyrektorem. Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którym przepisy wiążą powstanie zobowiązania. Z akt sprawy wynika, że decyzje organu podatkowego wydane w stosunku do spółki dotyczą okresu, gdy skarżący był jej członkiem zarządu, dotyczyły bowiem rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień-czerwiec 1998r. Wobec powyższego, należy uznać, że argumenty skarżącego związane z odwołaniem prokury w okresie gdy nie był już członkiem zarządu spółki, nie mają znaczenia dla oceny przesłanek z art. 116 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wysokość tych należności nie może być już kwestionowana, a tym samym nie może być przedmiotem sporu pomiędzy tą osobą trzecią i organem podatkowym (np. B.Brzeziński, M Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa-Komentarz-Zobowiązania podatkowe, Toruń 1999, s. 372-380). W związku z tym, również i w tym zakresie stanowisko organów podatkowych było prawidłowe. Organy podatkowe wykazały ponadto, że prowadzenie egzekucji z majątku spółki stało się bezskuteczne. Stwierdzono bowiem, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie posiada majątku, z którego można by wyegzekwować należności podatkowe. Okoliczności te są bezsporne. W związku z powyższym nie znajdują uzasadnienia zarzuty strony dotyczące nieprawidłowego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto okoliczności te związane są z postępowaniem egzekucyjnym i mogły być przedmiotem rozpatrzenia w tym postępowaniu. W tym stanie faktycznym należy stwierdzić, że zaistniały pozytywne przesłanki z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, do orzekania o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z o.o. Członek zarządu może jednak uwolnić się od tej odpowiedzialności w przypadku, gdy zaistnieją w sprawie przesłanki ekspulpujące jego odpowiedzialność. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego art. 116 Ordynacji podatkowej, jeżeli członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, nie ponosi on odpowiedzialności. Ciężar udowodnienia przesłanek uwalniających osobę trzecią od odpowiedzialności spoczywa jednak na stronie. Skarżący w toku prowadzonego postępowania nie wskazywał na wystąpienie którejkolwiek z wymienionych powyżej przesłanek zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki. Ponadto Sąd zwraca uwagę na naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 13, poz. 926 z późn. zm.). Zauważyć należy, iż w kwestii wykładni tego przepisu i jego znaczenia dla sądowej kontroli decyzji podatkowych wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005r. Sygn. akt FPS 6/04. W sentencji uchwały wskazano, że nie zastosowanie w danej sprawie trybu z art. 200 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa nie jest wystarczającą przesłanka do uznania, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 §1 pkt 4 tej ustawy. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Abstrakcyjna uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na treść art. 269 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter wiążący dla sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela pogląd wyrażony w cytowanej uchwale i uważa, że ma ona zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Pozbawienie prawa strony do bezpośredniego wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ II instancji stanowiło naruszenie art. 200 §1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy zwłaszcza, gdy zważy się, że strona nie powoływała się na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Sąd rozpoznając sprawę nie stwierdził innych naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).