I OSK 832/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska Elżbieta Stebnicka Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 32/04 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej W [...] na rzecz L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2005 r., IV SA/Po 32/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 27 stycznia 2003 r. nr 11-WPPC-578-410/2002 w przedmiocie kary pieniężnej. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia 19 września 2002 r. na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) obciążył Spółkę L. karą pieniężna w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Karę nałożono na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 19 września 2002 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] W uzasadnieniu stwierdzono, że kara została nałożona po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rej. KBA549U/SMIT303 należącego do skarżącej Spółki i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 kwietnia 1999 r. Waga, na której dokonano pomiaru posiadała ważne świadectwo legalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku uznał najpoważniejszy zarzut skargi – brak umocowania Kierownika zmiany Z. S. do podpisania w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] decyzji z dnia [...] za bezpodstawny. Organ I instancji na wezwanie Sądu wskazał, iż zakres obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany Z. S. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z 30 grudnia 1997 r. i art. 283 i 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz decyzji nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. W decyzji określono, że zastępcy Dyrektora i Kierownicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym zgodnie z podziałem kompetencji określonych w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego. Sąd Uznał, iż Kierownik zmiany działał w granicach upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (art. 40b ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych). Podstawowe argumenty skargi sprowadzały się do kwestionowania poprawności ważenia i strony formalnej postępowania. Zdaniem skarżącej kierowca przejeżdżając przez wagę nie może utrzymać wymaganej prędkości bez przyśpieszania, a kierowca nie został poinformowany o wpływie przyspieszania na wynik pomiaru. Zdaniem Sądu opis przebiegu ważenia odpowiadał warunkom zawartym w zarządzeniu nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), a przyrządy, na których dokonywano pomiarów posiadały świadectwa legalizacji. Opinia Instytutu Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy przedstawiona przez skarżącą w tym zakresie nie jest trafna. Sąd uznał za chybione zarzuty skarżącej dotyczące braku zgody na powtórne ważenie. Jakość techniczna wagi, jej wyposażenia oraz szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia wskazują, że takie żądanie było bezzasadne. Zdaniem Sądu brak podczas ważenia osoby umocowanej do reprezentowania Spółki nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto strona miała możliwość podnieść swoje zarzuty w odwołaniu, zauważono też, że w sprawie miał zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a., gdyż ewentualne oczekiwanie na przedstawiciela Spółki groziło niepowetowanymi szkodami materialnymi. Sąd uznał, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar nr 39 nie znalazło się w wykazie uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych, Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji państwowej, które utraciły moc z dniem 3 marca 2001 r. (MP nr 47, poz. 7820), dlatego decyzja o legalizacji wagi wydana na tej podstawie prawnej nie utraciła ważności. Decydującym i jedynym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu. Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu nie ma znaczenia fakt braku możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu po załadunku. W swojej skardze kasacyjnej Spółka L. zaskarżyła wyrok Sadu I instancji w całości zarzucając mu: 1. obrazę przepisów postępowania art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. – mającą istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wzięcie pod uwagę, że decyzja organu celnego została oparta na okolicznościach, które nie zostały udowodnione, oraz na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, a wyrok został oparty na okolicznościach, które nie zostały potwierdzone w aktach sprawy, 2. obrazę przepisów postępowania – art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. mająca istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że osoba podpisująca decyzję w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] była prawidłowo upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów sądowych i kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd nie wykazał, powołując się na art. 10 § 2 k.p.a., że istniała chociażby najmniejsza groźba jakiejkolwiek straty materialnej. W tej sytuacji, skoro strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonego dowodu – ważenia pojazdu – nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu, czego Sad nie wziął pod uwagę. Kierowca złożył określony wniosek dowodowy – o powtórne ważenie pojazdu, – który nie został uwzględniony – brak w tym zakresie jakiegokolwiek odniesienia się w zaskarżonym wyroku. Sąd niesłusznie uznał, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...] mógł w decyzji nr 3 z dnia 10 czerwca 2002 r upoważnić zastępcę i kierowników oddziałów do przenoszenia upoważnienia do wydawania decyzji na innych funkcjonariuszy celnych. Skarżąca twierdzi, ze przedstawione dokumenty nie stanowią upoważnienia w rozumieniu art 268a k.p.a. Żaden przepis nie daje prawa osobie upoważnionej do przenoszenia swojego upoważnienia na innego pracownika, nawet za zgodą organu administracji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] uznał zarzutu skargi kasacyjnej za nietrafne. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Nie jest trafny pierwszy z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 133 § 1 i 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w rozpoznawanej przez organy administracji sprawie nie miał zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedna z naczelnych zasad tego Kodeksu. W przepisie art. 10 § 2 k.p.a. zawarto jednak wyjątki od obowiązywania w postępowaniu tej zasady. Jednym z nich jest sytuacja, w której zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu groziłoby niepowetowaną szkodą materialną. Taka sytuacja zaś miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Faktem notoryjnym jest długi czas oczekiwania, zwłaszcza przez pojazdy ciężarowe, na przekroczenie granicy. Jednocześnie zaś kontrola pojazdu w zakresie jego ważenia w celu sprawdzenia nacisku poszczególnych osi na drogę dokonywana ma być w chwili przekraczania granicy. Ważenie pojazdu jest podstawową czynnością postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jeżeliby próbować zastosować art. 10 § 1 k.p.a. do tej czynności, w sytuacji, w której w pojeździe, czy na przejściu granicznym nie znajduje się osoba będąca przedstawicielem bądź pełnomocnikiem strony, groziłoby to całkowitym paraliżem przejścia granicznego. Dlatego trafnie Sąd I instancji uznał, że w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. jest trafny. Skarżąca upatruje go w tym, iż Sąd przeprowadził uzupełniający dowód z dokumentów w postaci decyzji nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. oraz decyzji nr 16/97 Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia 30 grudnia 1997 r. Łącznie z Kartami zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanymi na podstawie decyzji nr 16/97, w ocenie Sądu I instancji świadczy to o tym, że Kierownik zmiany działał w granicach upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, z art. 268a k.p.a. wynika, że organ administracji może upoważnić na piśmie pracowników kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w tym do wydawania decyzji administracyjnych. W piśmiennictwie przyjmuje się, że upoważnienie musi być skierowane do konkretnego pracownika, a nie do osoby zajmującej określone stanowisko – Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Kraków 2005, t. II, s. 601 – 603. Podobne stanowisko przyjęto w wyroku NSA z 24 stycznia 2007 r., I OSK 349/06. Decyzją nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] upoważnieni zostali zastępca Naczelnika i Kierownicy Oddziałów do podejmowania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (§ 1). W § 2 tej decyzji stwierdzono, że "osoby wymienione w § 1 mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonych w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego w [...]. Obowiązki i uprawnienia nadane przez Naczelnika Urzędu lub za jego zgodą określa się w kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy". Tak więc cytowana decyzja jest w istocie aktem generalnym o charakterze wewnętrznym, a nie aktem indywidualnym upoważniającym konkretnego wskazanego z imienia i nazwiska funkcjonariusza celnego do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego. Sama decyzja nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. nie jest upoważnieniem, o którym stanowi art. 268a k.p.a. Czy za takie indywidualne upoważnienie do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego uznać można odpowiednie postanowienie zawarte w karcie zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany Z. S. nie wiadomo, bowiem Sąd I instancji kwestii tej nie rozpatrzył, a jest to kwestia mająca zasadnicze znaczenia dla ustalenia, czy w postępowaniu administracyjnym nie miał miejsce przypadek wydania decyzji z wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodać można, że podstawy prawnej do upoważnienia funkcjonariuszy celnych do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego nie mógł stanowić żaden z punktów art. 283 Kodeksu celnego, który to artykuł powołany był w podstawie decyzji nr 3 z 10 czerwca 2002 r., ani też art. 284 § 2 Kodeksu celnego powołany w podstawie prawnej decyzji nr 16/97 Dyrektora Urzędu Celnego w [...], na który powoływał się organ administracji. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej samej ustawy.