II OSK 861/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 752/05 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazania podjęcia czynności w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz uchyla decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] maja 2005r. 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na rzecz adwokata D. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w L. ulica C. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych oraz kwotę 33 (trzydzieści trzy) złote stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 752/05 oddalił skargę A. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2005 r. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. decyzją z dnia [...] maja 2005 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) dalej zwanej Prawem budowlanym, nakazał A. M. podjąć czynności w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego, realizowanego na działkach nr ewid. 2827/1 i 2367/1, położonych przy ul. W. w R., do stanu zgodnego z prawem budowlanym poprzez: – likwidację otworów okiennych w ścianach usytuowanych w odległości mniejszej niż 4,00 m od wschodniej granicy działki sąsiedniej – nr ewid. 2130/2, – opracowanie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz uwzględniającego wykonanie robót dodatkowych związanych z wykonaniem obowiązku likwidacji otworów okiennych. Powyższe czynności oraz roboty budowlane należy wykonać w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Powyższą decyzję, na skutek wniesionego przez A. M. odwołania, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. uchylił w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i ustalił nowy termin na dzień 31 sierpnia 2005 r. – w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, A. M. realizując budynek mieszkalny w oparciu o pozwolenie na budowę – decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia 22 lipca 1997 r., zlokalizował go w odległości 3,85 m od granicy działki i w tak usytuowanej ścianie budynku wykonał cztery otwory okienne w części mieszkalnej i jeden w części gospodarczej (podpiwniczeniu). Ponadto wprowadził szereg zmian w rozwiązaniach w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia 2 maja 2005 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 24 czerwca 2005 r., na podstawie art. 150 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego wstrzymał budowę przedmiotowego budynku a następnie decyzją z dnia 9 maja 2005 r. nałożył na inwestora określone obowiązki w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestor w odwołaniu wyjaśnia, iż takie usytuowanie budynku mogło wyniknąć z tego, że wtedy, kiedy rozpoczynano budowę budynku, błędnie ustalono przebieg granicy między działkami, czego też nie kwestionował ówczesny właściciel sąsiedniej nieruchomości. Jednak odległość pomiędzy budynkiem inwestora a budynkiem usytuowanym na sąsiedniej działce wynosi 8,35 m, co pozwala na zachowanie wymaganych przepisów bezpieczeństwa pożarowego. Natomiast wprowadzone zmiany zostały uwzględnione w projekcie budowlanym inwestora, na które wyraził zgodę I. W związku z czym organ odwoławczy powołuje się na przepis art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, dopuszczalne jest jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140) odległość zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi winna wynosić co najmniej 4,00 m. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję A. M. oprócz argumentacji podnoszonej wcześniej, wskazuje na to, iż poprzedni właściciel sąsiedniej działki brał udział przy odmierzaniu odległości usytuowania budynku od granicy działki i nigdy nie kwestionował tego. Dopiero obecny właściciel Pan Ś., który kupił tę działkę w 2002 r., zakwestionował usytuowanie budynku. Inspektor nadzoru budowlanego stwierdził odległość usytuowania budynku 3,85 m od granicy działki, dokonując pomiaru do fundamentów po rozebranym starym ogrodzeniu, sam nie ustalał przebiegu granicy. A. M. przedstawił organom mapę, z której wynika, że granica przebiega poza starym istniejącym kilka lat temu ogrodzeniem i oświadczenie ojca, który jako wcześniejszy właściciel działki, znał dobrze przebieg granicy. Obecny sąsiad (T. Ś .) nie zna przebiegu granicy. Dowodem tego jest usytuowanie przez niego budynku o 0,5 m dalej od ogrodzenia skarżącego, niż pierwotnie planował, co wynika z projektu zagospodarowania działki. W związku z powyższym wobec tylu niejasności, czy można w państwie prawa podjąć taką decyzję, zapytuje skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 21 grudnia 2005 r. oddalającym skargę przyjął, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem zgodnie z ustaleniami organów, budynek został usytuowany w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż zbliżenie budynku do granicy nie zostało przez inwestora zawinione. Nie jest też trafny zarzut, że organy błędnie ustaliły przebieg granicy działki w miejscu fundamentów po starym ogrodzeniu, co rzutowało na przyjętą przez nie odległość przedmiotowego budynku od wschodniej granicy działki. Pełnomocnik A. M. ustanowiony z urzędu w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zarzuca naruszenie przepisu art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na podzieleniu stanowiska Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego według którego A. M. w sposób istotny odstąpił od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, a w szczególności zlokalizował budynek w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, mimo że budynek został zlokalizowany w odpowiedniej odległości od budynku posadowionego na sąsiedniej działce. Wskazując na powyższe w skardze kasacyjnej wnosi się o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, – zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Należy zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że brak było podstaw w niniejszej sprawie do przyjęcia, iż przedmiotowy budynek A. M. został zrealizowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w obecnym brzmieniu). Brak też podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy budynek został usytuowany w odległości 3,85 m od granicy działki, skoro nie ustalono jednoznacznie przebiegu granicy między działkami skarżącego i T. Ś. Z analizy akt sprawy wynika, że przebieg granicy pomiędzy ww. działkami został ustalony w sposób dowolny i niepewny, gdyż to gdzie faktycznie ta granica przebiega nie wynika z żadnego wiarygodnego dokumentu. Przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego, jako wyznacznik przebiegu granicy, fundamentów po starym ogrodzeniu jest dowolne i nieprawidłowe, tym bardziej że różne są stanowiska stron w tej sprawie i rzekome naruszenie odległości usytuowania budynku od granicy działki wynosi tylko 0,15 m. Ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami należy do stron tego postępowania tzn. A. M. i T. Ś., leży to też w ich interesie prawnym. Skoro T. Ś. kwestionuje usytuowanie budynku A. M., powinien w sposób wiarygodny udowodnić, że budynek ten stoi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, nie zaś przerzucać ten obowiązek na organy nadzoru budowlanego, które nie są właściwe do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Nie można w takiej sprawie, skoro chodzi tylko o 0,15 m (15 cm), ustaleń takich dokonywać takimi metodami, jak to zrobiły organy w niniejszej sprawie. Poza tym, gdyby nawet przyjąć, że budynek A. M. jest posadowiony w odległości 3,85 m od granicy działki, to nie można ocenić tego, że jest to istotne odstępstwo od warunków określonych w pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, tym bardziej że jak wynika z akt sprawy, odległość pomiędzy budynkami skarżącego a T. Ś. jest większa niż 8 m, czego zupełnie nie wzięto pod uwagę. W sprawie, w której kwestionuje się wymaganą przepisami odległość usytuowania budynku mieszkalnego od granicy z sąsiednią działką budowlaną, organ nadzoru budowlanego orzekając na podstawie przepisów art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, musi mieć pewność co do tego, gdzie przebiega granica pomiędzy działkami, nie może w takim przypadku wyłącznie się opierać na relacjach zwaśnionych stron i mało precyzyjnych mapach, w oparciu o które nie sposób ustalić, czy wymagana przepisami odległość 4,0 m od granicy działki została zmniejszona rzeczywiście o 15 cm, czy też nie. Należy również zwrócić uwagę na przebieg postępowania administracyjnego w tej sprawie, który musi budzić uzasadnione wątpliwości. Postępowanie wyjaśniające w sprawie budynku mieszkalnego A. M. prowadzono już w lipcu 2002 r. (k–12), jednak o wszczęciu postępowania zawiadomiono strony dopiero pismem z dnia 23 czerwca 2003 r. (k–5). Skoro w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2003 r. stwierdzono już, "iż budowa przedmiotowego obiektu została zakończona, obecnie budynek mieszkalny jest użytkowany" to, jak można było wstrzymywać budowę tego budynku postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 15 lutego 2005 r. a następnie po raz drugi postanowieniem z dnia 2 maja 2005 r. Jeżeli budowa obiektu budowlanego została zakończona, to organ nadzoru budowlanego nie może postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego wstrzymać prowadzenia robót budowlanych, gdyż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe a tak wydane postanowienie dotknięte jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a. Poza tym, postanowienie nakazujące wstrzymanie robót budowlanych, odnoszące się do tego samego obiektu budowlanego i tego samego stanu faktycznego z powołaniem się na jeden z przepisów art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego może być wydane tylko jednokrotnie, po czym w przeciągu 2 miesięcy powinna być wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie można tej samej procedury powtarzać wielokrotnie. Ponieważ Sąd w zaskarżonym wyroku nie zwrócił zupełnie uwagi na powyżej opisane nieprawidłowości, należało zaskarżony wyrok uchylić. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 250 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.