IV SA/Wa 519/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W orzekającą o wymeldowaniu W. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy –powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego- wskazał, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w określonym lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub inne zachowanie, które wyraża wolę danej osoby w sposób nie budzący wątpliwości. Opuszczeniem lokalu jest więc nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim ale także zamiar jego opuszczenia z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednocześnie organ wskazał, że spełnienie przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu następuje wówczas gdy jest ono dobrowolne i wynika z własnej woli zainteresowanego a nie z powodu bezprawnych działań innych osób. W niniejszej sprawie ocenił, że fakt, iż W. S. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany przez żadną ze stron. W. S. twierdzi, że przyczyną, dla której nie mieszka w lokalu jest zmiana zamków przez żonę i niewydanie mu kluczy. W. S. podjął kroki w celu dochodzenia swoich praw tj. wystąpił z powództwem do Sądu Rejonowego W. Wydział II Cywilny o przywrócenie naruszonego posiadania. Wskazał także, że przeciwko jego żonie zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo przewidziane w art. 191 kk. Powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania zostało [...] sierpnia 2003 r. przekazane do Sądu Okręgowego w W. do sprawy o rozwód pomiędzy W. S. a I. O. Orzekając rozwód dnia [...] grudnia 2003 r. Sąd Okręgowy nie przywrócił W. S. naruszonego posiadania mimo, że miał taką możliwość. Ponadto z oświadczenia W. S. z września 2004 r. wynika, że przeciwko jego żonie nie toczy się żadne postępowanie karne, które mogłoby mieć znaczenie dla niniejszej sprawy. Powyższe – w ocenie organu odwoławczego - jest o tyle istotne, że organ administracji ogranicza się do rejestracji stanów faktycznych i nie powinien dokonywać samodzielnych ustaleń, jeżeli określone zagadnienie było przedmiotem rozpoznania sądu (wyrok NSA z dnia 7 czerwca 19991 r. SA/Wr 302/91). Oceniając materiał dowodowy organ stwierdził, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania W. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu Wojewoda [...] wskazał, że argumenty dotyczące stanu zdrowia W. S. nie mogą być uwzględnione przez organ administracji w sprawie o wymeldowanie. Organ bada jedynie fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu oraz ocenia jego charakter. Ewidencja ludności służy jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób a więc rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego. Fakt wymeldowania nie pozbawia W. S. praw do lokalu. Organ – odnosząc się do wniosków strony wskazał także, że nie zachodzi konieczność wydania dodatkowego rozstrzygnięcia w kwestii wstrzymania wykonania decyzji gdyż samo wniesienie odwołania - na podstawie art. 130 §2 kpa- wstrzymuje wykonanie decyzji; ustosunkowując się natomiast do wniosku o przydzielenie lokalu socjalnego wskazał, że to na gminie ciąży obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. W. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. zarzucając, że Wojewoda nie zbadał sprawy dogłębnie, przez co zostały naruszone przepisy prawa materialnego i procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie a został do tego zmuszony przez żonę. Wielokrotnie próbował dostać się do lokalu lecz żona wymieniła zamki, kilkakrotnie w tej sprawie interweniowała Policja. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze wskazał, że I. O. również wielokrotnie korzystała z pomocy Policji w związku z niewłaściwym zachowaniem skarżącego a jego zastrzeżenia co do nie meldowania nikogo bez jego wiedzy nie podważają prawdziwości ustaleń co do dobrowolności opuszczenia lokalu a są jedynie dowodem istnienia roszczeń majątkowych wobec I. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na uwadze powyższe unormowanie Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 kpa jest zasada prawdy obiektywnej, która nakazuje organom administracji podejmować wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jednocześnie w art. 77§1kpa ustawodawca wskazał na konieczność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy orzekające w niniejszej sprawie uchybiły tym obowiązkom a zarzut skarżącego, że organy nienależycie wyjaśniły sprawę jest trafny. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm. ), zgodnie z którym organ może wymeldować osobę z miejsca pobytu stałego, jeżeli opuści ona miejsce pobytu stałego i nie dopełni obowiązku wymeldowania. Jednocześnie – jak podkreślił organ -w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. (tak m.in. NSA wyrok z dnia 3.04.2000 VSA 1784/99) . Okolicznością niekwestionowaną w niniejszej sprawie jest fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Natomiast konsekwentnie podnosił on, że nie wyprowadził się z lokalu dobrowolnie, że został do tego zmuszony zachowaniem żony, która wywierała na niego presję psychiczną a ostatecznie wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając tym samym dostanie mu się do mieszkania. Okoliczność ta (tj. czy faktycznie wyprowadzenie się z lokalu miało charakter dobrowolny) nie została ostatecznie przez organy wyjaśniona. Organ – powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 1991 r. -SA/Wr 302/91- wskazał jedynie, iż nie może dokonywać samodzielnych ustaleń jeżeli określone zagadnienie było przedmiotem rozpoznania sądu. Podkreślił przy tym, że Sąd Okręgowy nie przywrócił W. S. naruszonego posiadania ( w wyroku orzekającym rozwód) mimo, że mógł to zrobić. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego została rozstrzygnięta przez Sąd Okręgowy a organ jest tym stanowiskiem związany. Zgodnie z treścią art.58 §2 kro w wyroku orzekającym rozwód Sąd ma obowiązek ustalić sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Obowiązek ten mimo, że ma charakter bezwzględny ( sąd powinien w tej kwestii orzekać z urzędu) to jednak istnieją sytuacje, gdy konieczne jest odstąpienie od rozstrzygnięcia w tej kwestii. Jednym z takich wyjątków jest sytuacja gdy powierzchnia wspólnego mieszkania i ilość izb czynią ustalenie to wręcz niemożliwym. Jak wynika z zaświadczenia z dnia [...].02.2002 r. ( k.35 akt administracyjnych) lokal nr [...] przy ul. [...] składa się z 2 izb tzn. 1 pokoju, kuchni, przedpokoju i łazienki. Brak jest w aktach sprawy uzasadnienia orzeczenia orzekającego o rozwodzie małżonków S. jednakże wskazana wyżej okoliczność mogła stanowić podstawę nie orzekania o sposobie korzystania z mieszkania. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie organu, że Sąd Okręgowy mógł rozstrzygnąć tę kwestię. Tym więcej również organ nie mógł z faktu tego wyciągać ujemnych – dla skarżącego skutków prawnych. Reasumując – sprawa dotycząca przywrócenia naruszonego posiadania nie została rozstrzygnięta przez sąd powszechny. W konsekwencji zatem skoro prowadzący postępowanie o wymeldowanie organ administracji podjął zawieszone postępowanie winien poczynić samodzielne ustalenia co do charakteru wyprowadzenia się z lokalu przez W. S. tj. czy było ono dobrowolne. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie- SA/Wr 302/91. (przywołanej przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że tylko wtedy organy administracji nie powinny czynić samodzielnie ustaleń w danym zakresie jeżeli kwestie te zostały rozstrzygnięte przez sąd. Reasumując -wobec braku ustaleń w tym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 §1 i 107 §3 kpa a w konsekwencji należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ poczyni stosowne ustalenia we wskazanym zakresie. W tym stanie rzeczy – na postawie art. 145§1 pkt. 1 lit.c , art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.