II OZ 44/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" na zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1718/05 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 lipca 2005 r., nr KOC/1630/A5/05 w przedmiocie odmowy uznania za stronę i dopuszczenia do udziału w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Stowarzyszenie "[...]" w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 lipca 2005 r., nr [...] zwróciło się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 26 września 2005 r. poinformowano skarżące Stowarzyszenie o obowiązku złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPPr oraz zobowiązano do jego złożenia w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania zarządzenia. Wobec nie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem z dnia 13 października 2005 r. pozostawiono bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone przez Stowarzyszenie. W zażaleniu wniesionym w dniu 30 grudnia 2005 r. (data prezentaty) powołano się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r. (II OZ 825/05), w którym Sąd ten uchylając zaskarżone postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego stwierdził, iż wymaga wyjaśnienia, czy skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego i jako takie może korzystać ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi. W oparciu o powyższe orzeczenie w zażaleniu wywiedziono, iż art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873) nie wskazuje na stan majątkowy organizacji, jako warunek zwolnienia od kosztów postępowania. Według skarżącego Stowarzyszenia skoro przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie regulują zwolnień organizacji pożytku publicznego od kosztów postępowania to pierwszeństwo powinien mieć przepis art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Ponadto w zażaleniu Sygn. akt II OZ 44/06 powołano się na Konwencję z Aarhus normującą dostęp do dochodzenia sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska i likwidowanie barier finansowych w społecznej kontroli nad ochroną środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 252 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie natomiast z przepisem art. 257 powołanej ustawy wniosek przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie pomimo wezwania do uzupełnienia urzędowego formularza skarżące Stowarzyszenie wniosku na formularzu nie złożyło. Wobec tego, stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa. Nie mają w tej sytuacji znaczenia zarzuty zażalenia. Przede wszystkim należy wskazać, iż art. 239 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa zamknięty katalog uprawnionych do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy. Przepis art. 240 tej ustawy przewiduje możliwość zwolnienia, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, organizacji społecznych z obowiązku uiszczania wpisu w sprawach związanych z ich działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dotychczas jednak rozporządzenie takie nie zostało wydane. W związku z powyższym Stowarzyszenie może ubiegać się w postępowaniu przed sądem administracyjnym zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów na zasadach ogólnych. Warunkiem przyznania prawa pomocy w przypadku osoby prawnej jest wykazanie we wniosku, złożonym na formularzu PPPr, sytuacji wypełniającej przesłanki określone w art. 246 §2 Prawa o postępowaniu przed Sygn. akt II OZ 44/06 sądami administracyjnymi. Nie można zarzucić błędu w podjęciu zaskarżonego zarządzenia skoro skarżące Stowarzyszenie nie złożyło wniosku w wymaganej przepisami formie. Z bezczynności Stowarzyszenia w tym zakresie nie może bowiem wynikać żądanie uznania uprawnienia do zwolnienia z kosztów postępowania. Polemikę zasadności poniesienia kosztów postępowania w świetle powołanych w zażaleniu argumentów Stowarzyszenie mogłoby podjąć w przypadku skierowania przez Sąd wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Natomiast w przypadku wniosku o zwolnienie z kosztów postępowania, niezależnie od jego podstaw, warunkiem rozpoznania jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak sentencji postanowienia w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.