I SA/Wa 787/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. W. i J. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] w T. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] maja 2003r. znak: [...] orzekającej o zwrocie na rzecz J. R., K. W. oraz J. W. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] oraz nr [...], uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r.) orzekł o zwrocie na rzecz J. R., K. W. oraz J. W. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Rejonowy w T., jednocześnie zobowiązując w/w osoby do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. W decyzji tej odmówiono zwrotu działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz części działki nr [...]. Wnioskiem z dnia 27 lipca 2004r. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] w T. jako użytkownik działek wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] maja 2003 r. zarzucając powyższej decyzji rażące naruszenie art. 140 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. ze zm.). Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] maja 2003r. Od powyższej decyzji odwołanie, do Ministra Infrastruktury, wniósł Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] w T., podnosząc iż organ wojewódzki dokonał błędnej wykładni art. 140 ust. 1 ugn, a ponadto wskazano, że w przedmiotowej sprawie brak jest operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, który wskazywałby na wzrost wartości nieruchomości. Strona odwołująca się zarzuciła również, iż przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod układ komunikacyjny winno wyłączać możliwość zwrotu. Ponadto wskazano, że organ wojewódzki nie zajął stanowiska w kwestii ustalenia odszkodowania na rzecz Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] w T. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 24 Kpa poprzez wydanie decyzji przez Prezydenta Miasta T., który pełni jednocześnie funkcję starosty w sprawie dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność gminy. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. uchylił w całości kwestionowaną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że z akt sprawy nie wynika aby organ orzekający w przedmiocie zwrotu nieruchomości zasięgnął stosownej opinii rzeczoznawcy majątkowego w kwestii zmniejszenia albo zwiększenia wartości nieruchomości, a okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny czy nie został rażąco naruszony ww. przepis art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższa decyzja Ministra Infrastruktury stała się przedmiotem skargi K. W. i J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono, iż Minister, jako jedyny zarzut uchylenia decyzji podniósł brak opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Zdaniem skarżących, w ramach postępowania o zwrot, ustalenie kwoty odszkodowania odbywa się tylko przy pomocy wskaźników wzrostu cen i usług konsumpcyjnych. Skarżący uważają, że decyzja Wojewody jest prawidłowa i brak było podstaw przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosowanie do treści art. 140 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnienie do żądania zwrotu nie jest uprawnieniem jednostronnym, lecz prawem powiązanym ściśle z zobowiązaniem do zwrotu ustalonego odszkodowania. Uprawniony do żądania zwrotu występuje nie tylko w charakterze osoby, którą można traktować jako wierzyciela, lecz również jako dłużnik, w tym przypadku jednostki samorządu terytorialnego, zobowiązany do rozliczenia się z pobranego odszkodowania, w tym także do rozliczenia się z otrzymanej nieruchomości zamiennej jeżeli nadanie takiej nieruchomości miało miejsce. Dokonanie rozliczenia musi przy tym nastąpić - zgodnie z art.140 ust. 1 - 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami - w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nie została ona wykorzystana na cele, dla których została wywłaszczona i musi być objęta jedną decyzją. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] badając w trybie nadzoru decyzję Prezydenta Miasta T. o zwrocie części nieruchomości w ogóle nie zbadał czy decyzja ta nie narusza art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności nie zbadał jaki wpływ na legalność decyzji miało nie sporządzenie operatu szacunkowego pozwalającego ustalić wartość nieruchomości na dzień zwrotu, co w świetle art. 140 ust. 2 tej ustawy jest wymagane. Brak jest również w decyzji organu pierwszej instancji jakiejkolwiek oceny, czy doszło do naruszenia art.140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulującego kwestie rozliczeń z tytułu zwiększenia się albo zmniejszenia się wartości nieruchomości wywłaszczonej po jej przejęciu. W związku z tym jako trafny należy ocenić pogląd Ministra Infrastruktury, iż okoliczność oceny czy został naruszony, a jeżeli tak to w jakim stopniu art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma istotne znaczenie dla sprawy. Bez wyjaśnienia tej kwestii nie sposób jest mówić o zbadaniu w sposób wymagany przez Kpa legalności powołanej decyzji o zwrocie nieruchomości. Z akt sprawy i ustaleń organu odwoławczego wynika zatem, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm procesowych, gdyż organ ten nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego. Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym niezwykle istotnym dla oceny legalności zakresie, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, naruszałoby to zasadę administracyjności, którego istota polega na dokładnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ odwoławczy ma tylko kompetencje kasacyjne. Dlatego też na tle ustalonego stanu faktycznego i prawnego stwierdzić należy, że prawidłowo Minister Infrastruktury uznał, że zachodzi określona w art. 138 § 2 Kpa przesłanka obligująca organ II instancji do uchylenia kwestionowanej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.