I OSK 756/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 889/05 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 889/05, oddalił skargę J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wydanej w oparciu o art. 4, 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), którą odmówiono J. C. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości oraz na opłatę czynszu i gazu. Organ przyjął dane z wywiadu środowiskowego, z których wynikało, że J. C. jest bezrobotnym, zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnego dochodu. Odmówił on jednak podpisania wywiadu środowiskowego i zawarcia kontraktu socjalnego, a tym samym nie podjął współpracy w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, której potrzebę przewiduje przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji J. C. zarzucił, iż błędnie organ przyjął, że ubiegał się o pomoc związaną z opłatą czynszu oraz niewskazanie na czym polegać miał zaproponowany kontrakt oraz pominięcie podanych przez niego uwag na ostatniej stronie wywiadu. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 25 kwietnia 2005 r. organ I instancji sprostował pomyłkę przez wskazanie, iż zasiłek był przeznaczony "na opłatę wody". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania uznając, iż odmowa przyznania świadczeń stronie bezrobotnej, pozostającej w ubóstwie jest sprzeczna z zasadą zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium poleciło ponowne rozpatrzenie sprawy pod kątem udzielenia J. C. niezbędnego wsparcia. W skardze na powyższą decyzję, J. C. zarzucił pominięcie szczegółowej analizy wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 22 marca 2005 r., w stosunku do którego skarżący przedstawił uwagi co do formy wypełnienia wywiadu (brak skreśleń w niektórych pozycjach, nieścisłości). W uzasadnieniu decyzji SKO nie zacytowało treści zastosowanych przepisów, nie podało faktów, które uznało za udowodnione, dowodów na których się oparło, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiło wiarygodności i mocy dowodowej oraz nie odniosło się do zarzutów odwołania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że jej uzasadnienie nie spełnia wymogów prawa i jest nieważne z mocy prawa. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego, które skutkować mogłoby uwzględnieniem skargi. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji przesłanki, jakimi kierował się wydając zaskarżone rozstrzygniecie. Kolegium w sposób niewadliwy ustaliło stan faktyczny w zakresie sytuacji życiowej skarżącego. Brak przywołania dowodów oraz przepisów prawnych nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Wyprowadzone wnioski znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, a przywołane przepisy (art. 138 § 2 kpa i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy) miały zastosowanie. Oceniając negatywnie odmowę przyznania pomocy, Kolegium wyraźnie wskazało organowi I instancji, dysponującymi środkami, konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy pod kątem przyznania stronie niezbędnego wsparcia. Osnowa decyzji ostatecznej jest zgodna z wnioskiem strony, która domagała się uchylenia decyzji Dyrektora MOPS i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Okoliczności podnoszone w skardze i w piśmie z 4 lutego 2006 r., dotyczące nieprawidłowości w działaniu organu i jego pracowników oraz spory prowadzone ze spółdzielnią mieszkaniową, nie miały wpływu na wynik sprawy. Sąd stwierdził nadto, że przeprowadzenie dowodów przed sądem ograniczone zostało tylko do dowodów z dokumentu (art. 106 § 3 ppsa) stąd wniosek o przeprowadzenie dowodu z nagrania dźwiękowego utrwalonego na załączonej kasecie nie mogło być uwzględnione. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej ustawą Ppsa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. C., reprezentowany przez radcę prawnego F. P. i zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 67 Konstytucji RP, art. 2a ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada1990 r. oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 września 2001 r. (Dz. U. Nr 114, poz. 1220) w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) jak też naruszenie prawa procesowego – art. 7 i 77 § 1 kpa przez błędną interpretację i zastosowanie lub brak zastosowania. Podniesiono także, iż zaskarżone zostaje uzasadnienie orzeczenia wobec faktu ustaleń niezgodnych z rzeczywistością w wywiadzie środowiskowym, który miał być podstawą pomocy i przyjęcie tej przyczyny w uzasadnieniu wyroku mimo zarzutów i oświadczeń oraz braku dowodów. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia lub zmiany wyroku w całości i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podnosi brak przeprowadzenia dowodów i wykazuje, że akta nie zawierają dokumentów w postaci licznych pism skarżącego i odpowiedzi organu, co świadczy – zdaniem skarżącego – o świadomym blokowaniu przyznania pomocy przez Dyrektora MOPS, zaś Kolegium nie przekazało całości akt w tej sprawie. Strona zarzuca braki w uzasadnieniu decyzji ostatecznej oraz podważa osnowę i uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji oraz nieuwzględnienie sytuacji, która doprowadziła stronę do trudnej sytuacji materialnej oraz nieprawidłowości przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy Ppsa, Sąd odwoławczy rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z uwagi na brak w tej sprawie przesłanek nieważności, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał sprawę tylko w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej. Oceniając zasadność zarzutów w tym naruszenia przepisu art. 67 Konstytucji, należy przede wszystkim podkreślić, iż zaskarżony wyrok oddalał skargę na decyzję kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując nadto na wadliwość decyzji organu pierwszej instancji, polegającą na nieuwzględnieniu żądania strony tylko z powodu niepodpisania wywiadu i niepodjęcia współdziałania z organem. Decyzja ta była więc korzystna dla strony i uwzględniała jej żądanie. Nie można zatem zarzucić, iż Sąd lub organ odwoławczy, którego decyzję korzystną dla strony zaskarżono, naruszyły prawo strony do zabezpieczenia ochrony prawnej i ochrony przed ubóstwem. Sprawa przyznania zasiłku została bowiem przekazana decyzją ostateczną do ponownego rozpoznania. Błędnym jest zarzut naruszenia prawa materialnego, wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, bowiem ustawa ta na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) utraciła moc z dniem 1 maja 2004 r., a w dacie wydania decyzji nie obowiązywało również rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego art. 7 i 77 §1 kpa należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosuje w postępowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast oceniając legalność zaskarżonej decyzji kasacyjnej nie mógł dokonać błędnej interpretacji tych przepisów, gdyż właśnie wadliwość postępowania przed organem pierwszej instancji, wadliwość wydanej w nim decyzji oraz konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania była przyczyną uchylenia decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Rodzaj decyzji, która zapadła przed organem drugiej instancji zwalniał SKO z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, bowiem obowiązek ten spoczywa na organie pierwszej instancji, który ponownie rozpozna sprawę. Z powyższych względów uznając, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 ustawy Ppsa. Wobec treści rozstrzygnięcia brak było podstaw do zasądzenia kosztów sądowych na rzecz skarżącego, natomiast brak wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej od Skarbu Państwa i brak oświadczenia przewidzianego w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez Radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) uniemożliwiał wydanie orzeczenia w tym zakresie.