II OSK 722/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Tadeusz Geremek (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 376/05 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 lutego 2006r. sygn. III SA/Lu 376/05 oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego przy ul. P. w H. Sąd uzasadnia, że choć organy niezupełnie prawidłowo argumentują podjętą decyzję, to jednak decyzja jest zgodna z prawem. Wskazać należy, że nie każda czasowa nieobecność w lokalu jest równoznaczna z jego opuszczeniem, gdyż wówczas każde czasowe zameldowanie (np. w hotelu) powodowałoby konieczność uprzedniego wymeldowania z pobytu stałego. Jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Fakt przebywania w zakładzie karnym nie można uznać za przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 wskazanej ustawy za okoliczność uzasadniająca zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące uważa się w szczególności pobyt w zakładach karnych. Niemniej jednak opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącą nastąpiło jeszcze przed jej umieszczeniem w zakładzie karnym. Okoliczność tę potwierdzają niektórzy świadkowie, ale również sama zainteresowana, która w dniu 30 września 2004r. zeznała (k. 29 akt administracyjnych), że od wyjścia ze szpitala po leczeniu odwykowym "tuła się po klatkach schodowych", od czterech lat jest wyganiana z domu, w okresie zimy była w noclegowni, z której została usunięta. Zatem M. P. w momencie pozbawienia wolności była już faktycznie bezdomna. Innymi słowy wystąpiła trwała przesłanka opuszczenia lokalu. Przesłanka ta została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości w toku postępowania administracyjnego. Stanowisko to jest zgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. 20/01. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Decyzją z dnia 8 czerwca 2005r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta H. o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego przy ul. P. w H. Organ I instancji uznał, że zainteresowana opuściła przedmiotowy lokal i faktycznie w nim nie przebywa. Ustaleń dokonano na podstawie zeznań świadków i opinii Policji. M. P. zaskarżyła decyzję organu I instancji kwestionując fakt wydania decyzji. Wojewoda Lubelski wskazuje w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego na ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie budzi wątpliwości. Skoro M. P. nie przebywa w domu to odmowa jej wymeldowania byłaby sprzeczna z treścią art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na ostateczną decyzję Wojewody Lubelskiego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. P. Organom administracji skarżąca zarzuciła, że podejmując decyzję przyjęto niezgodne z prawdą ustalenia, bowiem skarżąca wskazuje, iż podejmowała korespondencje w przedmiotowym lokalu a co wynika z zeznań sąsiadów nie była wpuszczana do mieszkania przez matkę. Zarzuciła również, iż sam fakt przebywania w zakładzie karnym nie powinien skutkować jej wymeldowaniem. M. P. podniosła w uzasadnieniu skargi, iż organy administracji naruszyły procedurę, gdyż nie była przesłuchiwana w niniejszej sprawie. Skarżąca wniosła o wnikliwe rozpoznanie sprawy przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski podtrzymał argumentacje zawartą w swojej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 lutego 2006r. sygn. III SA/Lu 376/05 oddalił skargę uznając, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik M. P, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 15 ust. 2. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 174 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przepisów art. 7, 75, 79, 80, 86, 107 Kpa. Pełnomocnik podnosił, że w celu wydania decyzji o wymeldowaniu należy najpierw ustalić czy osoba dobrowolnie i trwale opuściła miejsce, w którym dotychczas zamieszkiwała. Wystąpienie tych okoliczności należy wykazać materiałem dowodowym zgromadzonym i ocenionym w toku postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej ww. przepisy postępowania nie zostały przestrzegane, nie zawiadomiono M. P. o przesłuchaniu świadków przez organ I instancji, ponadto sami świadkowie nie potwierdzają jednoznacznie, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal. M. P. w dniu wydawania decyzji o jej wymeldowaniu przebywała w zakładzie karnym gdzie przebywa nadal. Wobec wskazanych naruszeń procedury pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozostali uczestnicy postępowania nie skorzystali z uprawnienia do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy. W myśl przepisu art. 174 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Sądowi ocenę zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, jest ona obwarowana przymusem adwokackim (art. 175 § 1-3), który zdaniem ustawodawcy ma zapewnić skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią powyższego przepisu, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku – sygn. akt K 20/01 orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można natomiast mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (zobacz m.in. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 rok, sygn. akt V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00). NSA w wyroku z dnia 17 marca 2003 roku sygn. akt V SA 2323/02 wyraźnie wskazał, że prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01). Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie zatem uznał, że decyzja Wojewody Lubelskiego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta H. jest zgodna z prawem, gdyż przyczyną wymeldowania jest ustalone w postępowaniu opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu a więc fizyczne nieprzebywanie w lokalu i koncentrowanie swoich życiowych spraw w innym miejscu. Sąd I instancji ponadto słusznie wskazał, że organy administracji niezupełnie prawidłowo argumentują podjęte decyzje, gdyż skupiły się na fakcie osadzenia M. P. w zakładzie karnym jako głównej okoliczności uzasadniającej wymeldowanie spod stałego adresu. Zgodnie natomiast z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące uważa się w szczególności pobyt w zakładach karnych. Mimo to, zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż same rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności Wojewoda Lubelski jako organ odwoławczy był obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, co uczynił właściwie. Nie trafny jest zarzut pełnomocnika naruszenia przepisów ogólnej procedury administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu I instancji, iż organy administracji wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. M. P. opuściła przedmiotowy lokal jeszcze przed jej umieszczeniem w zakładzie karnym, co wynika z akt administracyjnych (zeznania świadków i samej skarżącej). Obowiązkiem organu meldunkowego jest dokonanie aktu rejestracji w ewidencji ludności poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osób i miejsca ich stałego lub czasowego pobytu. Jeśli fakty nie budzą wątpliwości, organ administracji winien niezwłocznie dokonać odpowiedniej czynności meldunkowej (wymeldowania, zameldowania), co w niniejszej sprawie właściwie uczynił, bowiem zadaniem administracji jest likwidowanie fikcji polegającej na niezgodniości zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób. Reasumując zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku – sygn. akt K 20/01 orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można natomiast mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie miało miejsce. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.