VI SA/Wa 318/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Czarnecki Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Komisji Koordynacyjno - Odwoławczej Fundacji [...] z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania atestu rękodzieła artystycznego postanowił odrzucić skargę. Krajowa Komisja Artystyczna i Etnograficzna Fundacji "[...]" - [...] w W., Zespół Oceniający w K. rozpatrzyła wniosek W.W. z dnia [...] maja 2004 r., wykonującego działalność pod nazwą S. w C. D., o zgłoszeniu do oceny, celem uzyskania atestu, wzorów dywanów, narzut i sukna jako wyrobów rękodzielniczych. Komisja odrzuciła przedstawione wyroby jako wyroby rękodzielnicze. Od powyższego rozstrzygnięcia (oceny, "odrzucenia") W. W. złożył odwołanie do Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Fundacji [...] - [...] uzasadniając, iż wszystkie odrzucone wyroby posiadają znamiona rękodzieła artystycznego, a zatem powinien na nie otrzymać atest uprawniający do opodatkowania sprzedaży tych wyrobów, zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatkiem 7%, a nie stawką podstawową. Krajowa Komisja Artystyczna i Etnograficzna Fundacji "[...]" - [...] i w W. Komisja Koordynacyjno - Odwoławcza w dniu [...] października 2004 r. rozpatrzyła odwołanie i uznała, określając swoje stanowisko jako "decyzję ostateczną", że przedstawione do oceny wyroby nie posiadają znamion rękodzieła artystycznego w technice wykonania ani we wzornictwie. W ocenie Komisji dywany, narzuty i sukno nie kwalifikowały się więc do uzyskania atestu jako wyroby rękodzielnicze. Od powyższej decyzji W. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o uchylenie decyzji, rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący postawił zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 kpa polegający na niezachowaniu formy decyzji administracyjnej przez pismo będące przedmiotem zaskarżenia oraz naruszenie prawa materialnego tj. treści załącznika nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług, przez bezzasadne odmówienie przyznania atestu jego wyrobom. Zdaniem skarżącego zarówno rozstrzygnięcie Zespołu Oceniającego w K. jaki i Komisji Koordynacyjno - Odwoławczej przy Fundacji "[...]" [...] nie spełniają wymagań decyzji administracyjnej - nie powołują w swej treści podstawy prawnej, nie zawierają uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz brak w nich pouczenia o trybie i terminie odwołania. Nadto skarżący kwestionował podstawy działania obu Komisji twierdząc, iż podstawy tej nie można wyprowadzić z art. 41 ust. 2 ani z załącznika nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem przepisy te stanowią jedynie o wysokości podatku. Skarżący także nie uznał za podstawę działania Komisji pisma Ministra Finansów do Dyrektorów Izb Skarbowych powołanego przez Fundację "[...]" w piśmie z dnia 26 października 2004 r. stwierdzającym, iż owo pismo ministra umocowuje Komisje do wydawania atestów. Także, w ocenie skarżącego, uchwała Zarządu Fundacji "[...]" nie upoważniała do wydawania atestów skoro fakt jego udzielenia ma wpływ na wysokość podatku. W takich przypadkach przesłanki do udzielenia atestu powinny wynikać z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W odpowiedzi na skargę Fundacja "[....]" wnosiła o utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji. Powołując się na zmianę przepisów (ustawy o podatku od towarów i usług) Fundacja stwierdziła, iż przedstawione do atestu przez skarżącego dywany i inne włókiennicze wykładziny podłogowe, igłowane nie zawierają się w załączniku nr 3 do znowelizowanej ustawy, zatem nie można było wydać na nie atestu uprawniającego do naliczania podatku według stawki 7%. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga W.W. na, jak to zostało w skardze określone, decyzję Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Fundacji [...] Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Krajowa Komisja Artystyczna i Etnograficzna Fundacji "[...]" - [...] w W., Zespół Oceniający w K. oraz działając jako organ odwoławczy Krajowa Komisja Artystyczna i Etnograficzna Fundacji "[...]" [...] w W. Komisja Koordynacyjno - Odwoławcza odmówiła uznania, przedstawionych przez W. W., wyrobów jako wyroby rękodzieła artystycznego. Swoją odmowę Komisja Koordynacyjno - Odwoławcza określiła jako decyzję. Fundacja [...] została zarejestrowana przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Krajowym Rejestrze Sądowym stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej z dniem [...] kwietnia 2003 r. i z tą samą datą zarejestrowano jej Statut. Na podstawie § 12 Statutu oraz w związku z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535), uchwałą z dnia [...] maja 2004 r., Zarząd Fundacji powołał Krajową Komisję Artystyczną i Etnograficzną Fundacji "[...]" - [...]. W myśl § 2 ust. 1 uchwały, do zadań Komisji należy ocena i kwalifikacja wyrobów i usług z zakresu rękodzieła ludowego i artystycznego, a na podstawie § 2 ust. 2 pkt 2 tej uchwały, powołanej Komisji przyznano prawo udzielania atestów wyrobom rodzimego rękodzieła ludowego i artystycznego. Podstawę prawną działania Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Fundacja [...], w tym wydawanie przez nią atestów, jak wynika to z pisma Fundacji z dnia 26 października 2004 r., Fundacja wywodziła z art. 41 ust. 2 oraz załącznik Nr 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) oraz z pisma Ministra Finansów do Dyrektorów Izb Skarbowych i Urzędów Skarbowych informującego, że właściwą Komisją do wydawania atestów jest Krajowa Komisja Artystyczna i Etnograficzna Fundacji "[...]" - [...]. Minister Kultury bowiem wystosował do Ministra Finansów pismo, w którym poinformował, iż uznaje Krajową Komisję Artystyczną i Etnograficzną, o której mowa w załączniku nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług, powołaną i działającą na podstawie uchwały zarządu Fundacji [...], za właściwą do przyznawania atestów wyrobom sztuki ludowej oraz rękodzieła i rzemiosła ludowego i artystycznego. Poprosił przy tym Ministra Finansów o polecenie odpowiednim służbom, by uznawały atesty wydawane przez tę Komisję. Powołany, przez Fundację, jako podstawa prawna działania Komisji, art. 41 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, iż dla towarów i usług, wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy, stawka podatku wynosi 7 %, z zastrzeżeniem ust. 12 i art. 114 ust. 1. Załącznik Nr 3 do w/w ustawy określa wykaz towarów i usług, opodatkowanych stawką podatku w wysokości 7 %, do których zaliczono wyroby sztuki ludowej oraz rękodzieła i rzemiosła ludowego i artystycznego, które posiadają atest Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej. Z powołanego przepisu nie sposób wyprowadzić upoważnienia dla Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Fundacja [...] do wydawania atestów. Przepis ten, oraz zapis w załączniku Nr 3, precyzują bowiem wyłącznie wysokość podatku dla wyrobów sztuki ludowej oraz rękodzieła i rzemiosła ludowego i artystycznego, pod warunkiem posiadania przez te wyroby atestu. O tym natomiast, na jakiej podstawie Komisja atest ów miała by wydawać, przepis art. 41 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz jego załącznik Nr 3, milczą. Należy również stwierdzić, iż Statut Fundacji [...], a tym bardziej podjęta na jego podstawie uchwała z dnia [...] maja 2004 r., nie mogą stanowić upoważnienia dla Krajowej Komisji Artystycznej i Etnograficznej Fundacja [...] do wydawania atestów, jako decyzji administracyjnych, czyli aktów prawa administracyjnego nakładającego na adresatów obowiązki lub przyznające im uprawnienia. Przez decyzję administracyjną rozumie się kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administrujących w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego (lub finansowego) o charakterze władczym i zewnętrznym rozstrzygający konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej, w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne. Z uwagi na zawartą w art. 104 kpa zasadę załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych przez wydanie decyzji, uprawnienie do decyzyjnej formy załatwiania takich spraw musi wynikać wyraźnie z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, bowiem uprawnienia takiego nie można domniemywać (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1987 r. - SA/Wr 730/87, z dnia 31 sierpnia 1984 r. - SA/Wr 430/84, z dnia 25 stycznia 1998 r. - II SA 1329/97, Uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. - OPS 6/98 oraz Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1999 r. - OPK 25/99). Także stosownie do art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP niepodobna uznać Statutu Fundacji [...] oraz jej uchwały podjętej na podstawie tego Statutu za źródła prawa powszechnie obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej, które mogłyby upoważniać Fundację do wydawania decyzji administracyjnych określanych jako atesty. Fundacji "[...]" - [...] powstała na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (j. t. Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.), a żaden z przepisów tej ustawy również nie uprawnia Fundacji [...] do wydawania decyzji administracyjnych. Godzi się jednak zauważyć, że są fundacje, którym przepisy rangi ustawowej przydały prawo do wydawania decyzji administracyjnych. Są to fundacje powołane ustawami, by przykładowo wymienić ustawę z dnia 5 stycznia 1995 r. o fundacji - Zakład Narodowy imienia Ossolińskich (Dz. U. Nr 23, poz. 121 ze zm.) lub ustawę z dnia 20 lutego 1997 r. o fundacji - Centrum Badania Opinii Społecznej (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.). W przepisie art. 14 ustawy o fundacji - Zakład Narodowy imienia Ossolińskich przyznane zostało uprawnienie Dyrektorowi Zakładu do wydawania decyzji administracyjnych, które uchylać może Minister Edukacji, od której to decyzji ministra służy Zakładowi skarga do sądu administracyjnego. Podobnie w art. 14 ustawy o fundacji - Centrum Badania Opinii Społecznej Dyrektor ma prawo do wydawania decyzji administracyjnych, które, jeżeli są rażąco sprzeczne z przepisami prawa lub statutem, może uchylać Prezes Rady Ministrów, a na jego decyzje służy z kolei Centrum Badania Opinii Społecznej skarga do sądu administracyjnego. Należy jednak jeszcze raz podkreślić, iż Fundacji "[...]" - [...] nie przyznano podobnych uprawnień, w zakresie wydawania decyzji administracyjnych, jak wymienionym wyżej fundacjom. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosując środki określone w ustawie orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich spraw należałyby przykładowo sprawy wynikające z decyzji podejmowanych przez organy fundacji wymienionych wyżej. Odrzucenie przedstawionych do oceny dywanów, narzut i sukien jako wyrobów rękodzielniczych przez Zespół Oceniający w K. oraz uznanie przez Krajową Komisję Artystyczną i Etnograficzną Fundacji "[...]" - [...] w W. Komisję Koordynacyjno - Odwoławczą, że przedstawione do oceny przez W. W. wyroby nie posiadają znamion rękodzieła artystycznego, nie są aktami administracyjnymi, lub czynnościami administracyjnymi w rozumieniu powołanego art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy również zauważyć, iż pisma Zespołu Oceniającego w K. i Komisji Koordynacyjno - Odwoławczej nie można zaliczyć do kategorii innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Treść art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy wskazuje, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Konieczne jest zatem odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa te uprawnienia lub obowiązki. Oznacza to, iż musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Innymi słowy podstawa wydania aktu lub dokonania czynności musi wynikać z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Brak takiej podstawy, jak w rozpoznawanej sprawie, czyni wydanie aktu lub dokonania czynności administracyjnej nieuprawnionymi. Zatem, z uwagi na niemożność skategoryzowania zaskarżonych pism jako aktów administracyjnych, powoduje brak kognicji po stronie sądu administracyjnego do dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd jest obowiązany skargę odrzucić. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.