IV SA/Po 45/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant: referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Fabryki [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] nr [...] z [...] r. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. /-/B.Popowska /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/M.Dybowski KB/ Okręgowy Inspektor Pracy w [...] dnia[...] r. - działając na podstawie art. 9 pkt 1 w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1362 ze zm. ) w zw. z art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy ( tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.- dalej KP) oraz § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. nr 129, poz. 844 ze zm.) i § 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. nr 129, poz. 844 ze zm.) po przeprowadzonej kontroli w dniu[...] . nakazał, Fabryce [...], nakazem nr [...], zorganizować w zakładzie pomieszczenie palarni tytoniu lub inne wyodrębnione miejsce wyposażone w dostateczną ilość popielniczek. W przewidzianym terminie ustawą Fabryka [...] wniosła odwołanie od nakazu z dnia [...] r. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że zakład jest producentem wyrobów cukierniczych i w związku z tym musi spełniać wysokie wymagania sanitarne. Zakład istotnie nie posiada palarni. Lecz w zakładzie obowiązuje bezwzględny zakaz palenia tytoniu. Wszyscy pracownicy zatrudnieni w zakładzie, indywidualnie podpisali karty stanowiskowe pracy, akceptując równocześnie przestrzeganie ogólnego zakresu obowiązków w tym bezwzględnego zakazu palenia tytoniu na terenie zakładu. W zakładzie brak jest warunków technicznych do zorganizowania pomieszczenia do palenia tytoniu. Magazyny, hale produkcyjne, szatnie i budynek biurowy to jeden kompleks budynków. Dym papierosowy nie może unosić się w powietrzu, gdyż chłoną go wyroby gotowe. Zakład otrzymał certyfikat Zarządzania Jakością ISO. Jednym z warunków jego otrzymania było nie palenie papierosów w zakładzie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy[...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art.233 KP pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom odpowiednie pomieszczenia sanitarno-higieniczne, do których zalicza się palarnie. Pracodawca wyznaczył w zakładzie pracy miejsca do palenia tytoniu przed portiernią, co nie spełnia jednak wymogów § 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 129, poz. 844 ze zm.), gdyż przepis ten wyraźnie wskazuje, że miejsce do palenia winno znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Fabryka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że decyzja II instancji nie zawiera uzasadnienia co jest sprzeczne z treścią art. 107 § 1 kpa. Organ bowiem nie odniósł się do szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności do wymagań jakie musi spełniać zakład, w którym został wdrożony i jest utrzymywany System Zarządzania Jakością oraz do obowiązków skarżącego wynikających z art. 27, 28 i 30 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. nr 63, poz. 634 ze zm. ) W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego Podstawą rozstrzygnięć organów administracyjnych w niniejszej sprawie był przepis art. 233 KP., oraz przepisy ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. nr 124, poz. 1362 ze zm.). Te ostatnie określają kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy w przypadkach naruszenia przepisów kodeksu pracy. Artykuł 233 KP stanowi , że "Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej, a także zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku." Kwestią istotną i zasadniczą w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, treści pojęcia "pomieszczenie higieniczno-sanitarne" i czy pomieszczenie palarni mieści się w kategorii pomieszczeń i urządzeń higienicznych-sanitarnych, a także czy w związku z tym pracodawca ma obowiązek wyodrębnić i urządzić palarnie na terenie zakładu pracy. Pamiętać przy tym należy, że przy wykładni prawa nie należy ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu, lecz często sięgać do szeregu przepisów, rozproszonych w danym akcie, a nawet do kilku aktów prawnych. Na podstawie art. 237 § 1 KP Minister Pracy i Polityki Socjalnej wydał rozporządzenie z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 129, poz. 844 ze zm.), gdzie w § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia wskazał, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o "pomieszczeniach higieniczno - sanitarnych" - rozumie się przez to szatnie, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, ustępy, palarnie, jadalnie, z wyjątkiem stołówek, pomieszczenia do ogrzewania się pracowników oraz pomieszczenia do prania, odkażania, suszenia i odpylania odzieży roboczej lub ochronnej. Odmiennie w § 76 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ), wśród pomieszczeń higieniczno- sanitarnych nie wymienia się palarni. Gdy sięgniemy do "Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego ( T. III PWN 1969 ), przeczytamy, że "higieniczny" to "mający związek z higieną, stosowany w celu zachowania zasad higieny". Z kolei " Uniwersalny słownik języka polskiego " pod red. S. Dubisza ( T.1i3 PWN 2003), wskazuje, że: "sanitarny" to "dotyczący spraw zdrowia i higieny, mający na celu zapobieganie chorobom zakaźnym i społecznym, odnoszącym się do służby zdrowia i opieki nad chorymi, "higieniczny" to "służący przestrzeganiu czystości", "dający, wzmacniający sprawność fizyczną i psychiczną, służący zdrowiu". W doktrynie ( por. J. Małecki, Prawotwórcza rola orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach podatkowych " Ruch Prawniczy, Ekonomiczny Socjologiczny" 1993, nr 4; A. Zieliński, Sprzeczność aktu normatywnego niższego rzędu z ustawą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego " Przegląd Sądowy" 1993, nr 5 s. 54) jak i w orzecznictwie sądowym ( por. wyrok NSA dnia 19 listopada 2001 r. r., sygn. akt FSA 3/01, ONSA 2002, z. 2, poz. 40), powszechnie przyjmuje się stanowisko, iż art. 178 Konstytucji RP uzasadnia przyjęcie, że sędziowie podlegają wyłącznie Konstytucji i ustawom i w swych orzeczeniach są niezawiśli. Tym samym są uprawnieni do samodzielnej oceny przepisów podustawowych i ich zgodności z ustawami i Konstytucją, a w razie stwierdzenia niezgodności do odmowy ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na powyższe, a także w świetle, wyżej wskazanych znaczeń wyrazów " higieniczny" i " sanitarny" , zdaniem Sądu, powołany przepis rozporządzenia z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, nie słusznie rozszerza katalog pomieszczeń higieniczno – sanitarnych o pomieszczenie palarni, tym samym jest niezgodny z przepisem art. 233 KP. Zdaniem Sądu obowiązku urządzenia palarni w pomieszczeniach zakłady pracy nie można także wywieść z treści art. 5 u ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. nr 10, poz. 55 ze zm.). Przepis ten wprowadza jedynie zakaz palenia tytoniu poza wyodrębnionymi pomieszczeniami palarni w jednostkach tam wymienionych, jeżeli właściciel obiektu lub jego użytkownik dopuszcza w nich do palenia tytoniu i jest gwarancją ochrony prawa osób niepalących do życia w środowisku wolnym od dymu tytoniowego. Nie jest zaś, zdaniem Sądu, podstawą do nakazania pracodawcy urządzenia palarni. Niewątpliwie nie ma upoważnienia ustawowego do wprowadzenia zakazu palenia w pomieszczeniach zakładu pracy. Wskazać jednak należy, że u skarżącego, w budynku zakładu, obowiązuje zakaz palenia tytoniu wprowadzony nie nakazem pracodawcy lecz za zgodą pracowników i co jest związane z profilem produkcji i wymogami ISO. Jako zasadny należy także uznać zarzut strony, w którym wskazuje, że uzasadnienie organu II instancji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa. Istotnie organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności do wymagań jakie musi spełniać zakład, w którym został wdrożony i jest utrzymywany System Zarządzania Jakością ISO oraz do obowiązków skarżącego wynikających z art. 27, 28 i 30 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. nr 63, poz. 634 ze zm.). Nie jest bowiem bez znaczenia w niniejszej sprawie okoliczność, że Skarżąca jest producentem wyrobów cukierniczych i w związku z tym musi spełniać wysokie wymagania sanitarne. Zaskarżona decyzja jest także wadliwa, bowiem nie określa liczby i wielkość palarni jaką ma urządzić w zakładzie Skarżąca, co powoduje, że nie będzie możliwe jej wyegzekwowanie z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją ,nakaz Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r., nr [...]. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono o zakazie wykonania zaskarżonej decyzji. /-/B.Popowska /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/M.Dybowski KP/