I GSK 1834/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.), Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska, Urszula Raczkiewicz, Protokolant Anna Wróblewska, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 347/04 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 15 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Oddala skargę kasacyjną. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz [...] Spółki z o.o. w Łodzi 120 zł (sto dwadzieścia zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 347/04 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 15 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – uchylił zaskarżoną decyzję i określił, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Ponadto zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz spółki kwotę 175 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi decyzją z dnia 31 lipca 2003 r. uznał zgłoszenie celne nr [...] dokonane przez skarżącą spółkę w dniu 3 sierpnia 2001 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej i określił kwotę wynikającą z długu celnego. Spółka wnioskowała o objęcie procedura dopuszczenia do obrotu towaru, który opisał w polu 31 jako "odżywki dla sportowców" (preparaty [...] i [...]) zaklasyfikowane do kodu 2106 90 92 0 ze stawką celna 20% od wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi analizując skład surowcowy preparatu [...] stwierdził, że preparat ten stanowi mieszaninę różnych substancji spożywczych i zaklasyfikował go do kodu 2106 60 62 0, natomiast preparat [...] jako stanowiący gotowy do picia napój składający się ze zwykłej wody pitnej słodzonej i aromatyzowanej z dodatkiem różnych substancji spożywczych zaklasyfikował do podpozycji 2202 110 00 0. W dniu 12 sierpnia 2003 3 r. Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 65 § 5 i art. 230 § 4 Kodeksu celnego oraz art. 120, 121 § 1 i 2, 122, 124, 145 § 1 i 2, 200 § 1, 211 i 212 Ordynacji podatkowej. Odwołanie to nie zawierało żadnego uzasadnienia. W piśmie z dnia 2 grudnia 2003 r. Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, podnosząc i rozwijając zarzut przedawnienia z dniem 3 sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 15 marca 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji i podkreślił, że termin przewidziany w art.,. 65 § 5 Kodeksu celnego odnosi się do możliwości wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za prawidłowe lub nieprawidłowe. Tym samym termin wskazany nie odnosi się do postępowania odwoławczego, gdyż organ odwoławczy nie wydaje decyzji w oparciu o art. 65 Kodeksu celnego, lecz wydaje decyzje wskazane w art. 233 Ordynacji podatkowej. Zatem termin wskazany w przepisie odnosi się do postępowania przed organem I instancji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej organ II instancji wyjaśnił, że organy administracyjne przed wydaniem decyzji wzięły pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w toku postępowania, a więc wywiązały się z obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła naruszenie art. 65 § 4 i § 5 Kodeku celnego oraz art. 120, 121, 122, 127 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję podkreślił, iż wyszedł poza granice skargi, którą uwzględnił z innych przyczyn niż te, które przytoczyła skarżąca. Podstawę uwzględnienia skargi stanowiło naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 222 Ordynacji podatkowej przez rozpoznanie odwołania dotkniętego brakami formalnymi. Odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. W niniejszej sprawie złożone przez Spółkę dowołanie nie zawierało żadnego uzasadniania, nie wskazywało na czym miało polegać naruszenie wymienionych przepisów. Organ nie wezwał Spółki do uzupełnienia braków formalnych. Sąd podkreślił, iż przyjmując nawet wniosek Spółki o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako uzupełnienie dowołania, nadal pozostają bez jakiegokolwiek uzasadnienia zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej - przez co nie mogły być należycie rozpoznane. W ocenie Sądu I instancji rozpoznanie odwołania obarczonego brakami formalnymi doprowadziło do naruszenia art. 121 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że doprecyzowanie zarzutów w piśmie uzupełniającym skierowanym do Sądu I instancji nie daje podstaw do ich oceny, skoro nie było one sprecyzowanie w odwołaniu i nie były przedmiotem oceny dokonywanej przez organ II instancji. Dodatkowo Sąd wskazał, że brak było pełnomocnictwa dla radcy prawnego Joanny Gałązki, która sporządziła wniosek z dnia 2 grudnia 2003 r. Powyższe uchybienia uzasadniały w ocenie Sądu uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie Sąd zalecił, aby organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wezwał stronę do uzupełnienia braków odwołania w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Za bezpodstawny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego albowiem termin określony w tym przepisie odnosi się do decyzji organu I instancji. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., zarzucił naruszenie: a. art. 145 § 1 ust. 1 pkt c i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia. b. art. 145 § 1 ust. 1 pkt c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem art. 222 Ordynacji podatkowej Powyższe naruszenia w sposób zasadniczy wpłynęły, zdaniem strony skarżącej, na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej pomimo braku podstaw prawnych do takiego orzeczenia. W ocenie strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ograniczył się w wyroku do zacytowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia , nie umieszczając jednocześnie jej wyjaśnienia. Organ podniósł, że Sąd nie wskazał, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w przepisie, na podstawie którego uchylono zaskarżoną decyzję. Zdaniem strony skarżącej samo zacytowanie przepisu, bez wskazania, które z warunków tam wskazanych zostały spełnione i w jaki sposób, nie może stanowić wyjaśnienia podstawy prawnej, do czego Sąd jest zobowiązany na podstawie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 pkt c. Strona skarżąca wskazała, że brak jest podstaw do uznania, że pismo pełnomocnika strony z dnia 2 grudnia 2003 r. nie może stanowić uzupełnienia złożonego wcześniej odwołania. Organ stwierdził, że pismo to nawiązuje do toczącego się postępowania odwoławczego w stosunku ściśle określonej decyzji organu celnego I instancji i zawiera określone zarzuty oraz ich uzasadnienie. Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, iż odwołanie nie zostało uzupełnione, gdyż w piśmie z dnia 2 grudnia 2003 r. pełnomocnik Spółki z własnej inicjatywy sprecyzował i uzasadnił zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. Stanowisko to znajdowało potwierdzenie w skardze na decyzję, w której Spółka powtórzyła w całości zarzuty wymienione w piśmie z dnia 2 grudnia 2003 r. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż w zaskarżonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zastosował niewłaściwą wykładnię art. 222 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do kwestii barku umocowania pełnomocnika Spółki w postępowaniu odwoławczym strona skarżąca wyjaśniła, że organ celny w trakcie postępowania odwoławczego bada podstawy umocowania pełnomocników Strony. Fakt braku pełnomocnictwa przy określonym piśmie nie oznacza, iż pełnomocnik nie był umocowany do reprezentowania Spółki. Nie oznacza to również, iż nie ustalono tego faktu. Organ wskazał również, iż stosunku do Spółki [...] w Izbie Celnej w Łodzi toczy się ponad 200 postępowań, a w 2003 r. Spółka upoważniła radcę prawnego Joannę Gałązkę do reprezentowania Spółki m.in. przed organami celnymi. Pełnomocnictwo to miało charakter ogólny i nigdy nie zostało cofnięte, w związku z tym w dniu 2 grudnia 2003 r., tj. w dniu złożenia przez Spółkę pisma, było ono znane organowi. Strona skarżąca wskazała również, że WSA w Łodzi zarzucając organowi odwoławczemu, iż nie wykazał, że pełnomocnik Spółki był upoważniony do występowania w postępowaniu administracyjnym na etapie postępowania odwoławczego, nie podjął żadnych działań, które umożliwiałyby wyjaśnienie tej kwestii. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uznał umocowanie pełnomocnika w sprawie Sąd mając wątpliwości powinien dążyć do wyjaśnienia tej kwestii. W piśmie z dnia 7 grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uzupełnił stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej podkreślając, że w zaskarżonym wyroku brak jest wskazań Sądu w jaki sposób stwierdzone uchybienia wpłynęły na wynik sprawy, a tym bardziej czy wpływ ten był istotny. Organ podniósł, iż fakt ten ma szczególne znaczenie przy wzięciu pod uwagę okoliczności faktycznych sprawy, gdyż Sąd uznał zarzuty podniesione przez stronę za nieuzasadnione, a uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło na skutek zarzutów podniesionych przez WSA z urzędu. Sąd wydając zaskarżony wyrok naruszył art. 145 § 1 ust. 1 pkt c p.p.s.a. w ten sposób, że nie wykazał, iż stwierdzone uchybienie mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co spowodowało, że przedmiotowy wyrok dotknięty jest wadą powodującą konieczność jego uchylenia. Organ wskazał również, iż w pisma strony z dnia 8 sierpnia 2003 r. oraz z dnia 2 grudnia 2003 r. należy traktować łącznie jako odwołanie i jego uzasadnienie. W ten sposób odwołanie spełniało wszystkie wymogi określone w art. 222 Ordynacji podatkowej, a tym samym nie było konieczności wzywania strony do uzupełnienia braków. Rozpatrzenie takiego odwołania nie było więc w ocenie skarżącej, naruszeniem przepisów postępowania. W piśmie z dnia 2 marca 2006 r. [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie w całości skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Spółka zgodziła się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, który uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania rozpoznając odwołania dotkniętego brakami formalnymi. Wskazała również, iż zaskarżona decyzja obarczona była takimi nieprawidłowościami jak inne wydane przez organ celny decyzje, które następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W ocenie Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył żadnego z przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, tj. podstawami i wnioskami, poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. Ograniczając się więc do rozpoznania zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczących naruszenia art. 141 § 4 i art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) cyt. ustawy w sposób wskazany przez skarżącą, NSA uznał je za nieuzasadnione. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przyczyny, dla których w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c uchylił decyzję organu II instancji. Sąd podkreślił, iż niemożliwe było należyte rozpoznanie sprawy, w sytuacji gdy odwołanie od decyzji organu I instancji pozbawione było uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 222 Ordynacji podatkowej. Rozpoznanie tak wadliwie sporządzonego odwołania doprowadziło w ocenie Sądu I instancji do naruszenia art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej i to stanowisko podzielił NSA, dostrzegając przy tym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 127 ustawy – Ordynacja podatkowa. Niewątpliwie odwołanie było ułomne, ale skoro organ II instancji przystąpił do jego rozpoznania, to zachowując zasadę dwuinstancyjności postępowania, powinien ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą już przez organ I instancji. Tymczasem organ odwoławczy uchylił się od realizacji tego obowiązku i ograniczył do odparcia zarzutu naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego oraz przytoczenia art. 122, 187, 191 Ordynacji podatkowej i zakwestionowania w sposób lakoniczny zarzutu ich naruszenia. Organ II instancji nie odniósł się w żadnej mierze do meritum sprawy, nie rozpoznał jej. Z przytoczonych względów należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który dostrzegając naruszenia przytoczonych przepisów Ordynacji podatkowej, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Dlatego też w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.