IV SA/Gl 862/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), NSA Wiesław Morys, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. A. na zarządzenie Wójta Gminy J. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odwołanie z funkcji dyrektora szkoły 1) uchyla zaskarżone zarządzenie, 2) określa, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu. Dnia [...] r. Wójt Gminy J., działając na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 1996 r. Nr 67 poz. 329 z późn. zm.) odwołał skarżącą z dniem [...] r. z funkcji dyrektora [...] w J.. Jako uzasadnienie swego rozstrzygnięcia organ podał brak możliwości dalszej współpracy przejawiający się w permanentnym lekceważeniu zwierzchnika służbowego w osobie Wójta Gminy, wynoszenie spraw zawodowych na forum publicznym – "[...]" i "[...]", uniemożliwianie pracy organowi kontroli – Kuratorium Oświaty oraz nieprawidłowości finansowe wskazane w protokole z przeprowadzonej kontroli. Żadna z podanych przyczyn odwołania D. A. ze stanowiska nie została szerzej rozwinięta. Nie podzielając stanowiska Wójta Gminy J., D. A. pismem z dnia [...] r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego jej zdaniem na bezprawnym odwołaniu ze stanowiska dyrektora [...]. Podniosła, iż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w treści art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Oświadczyła nadto, iż przywołane przez Wójta Gminy przyczyny odwołania z funkcji dyrektora są nieuzasadnione. Nie otrzymawszy na swoje pismo odpowiedzi od organu, D. A. skierowała w dniu [...] r. kolejne pismo wzywające Wójta Gminy J. do usunięcia naruszenia prawa. Tym razem Wójt Gminy J. udzielił stronie odpowiedzi. Pismem bowiem z dnia [...] r. nr [...] odmówił uwzględnienia żądania D. A. uznając je za bezzasadne. Nie zgadzając się i tym razem ze stanowiskiem Wójta Gminy J. D. A. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na odwołanie jej ze stanowiska dyrektora [...] wnosząc o stwierdzenie jego nieważności w związku z naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty i zaprzeczając zasadności powołanych przez organ przyczyn odwołania jej z tej funkcji. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o odrzucenie skargi z przyczyn uchybienia określonemu w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) terminowi do jej wniesienia a nadto wskazując niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej do rozstrzygania o prawach i obowiązkach jednostki i braku legitymacji prawnej do wniesienia skargi, gdyż interesu własnego dochodzić mogła skarżąca zdaniem Wójta przed sądem pracy, co zresztą uczyniła. Ustosunkowując się do meritum sprawy organ stwierdził, iż wszelkie przesłanki wskazane w piśmie o odwołaniu D. A. z funkcji dyrektora [...] znajdują uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu opisanego w treści art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Jednocześnie w rozstrzygnięciu tym przesądzono dopuszczalność rozpoznania skargi na odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przed sądami administracyjnymi. Po wniesieniu przez D. A. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, kolejnym postanowieniem wydanym w dniu 11 października 2004 r. ( sygn. jak wyżej – IV SA/GL 577/04 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi uznając, iż uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. Brak bowiem pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia od wydanego przez Wójta Gminy J. zarządzenia, zdaniem Sądu, stanowił wystarczającą podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, iż wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, akt prawny organu wykonawczego gminy o odwołaniu dyrektora szkoły, podjęty w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie jest decyzją lecz przyjmuje formę prawną zarządzenia i może zostać zaskarżony do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Sprawa ta została już zresztą przesądzona prawomocnie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt 577/04. Nie sposób również podzielić poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż toczące się i zakończone postępowanie przed sądem pracy w przedmiocie odszkodowania stanowić miałoby o niedopuszczalności drogi przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi na zarządzenie organu gminy. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne dokonać oceny zgodności z prawem wydanego przez Wójta Gminy J. zarządzenia o odwołaniu skarżącej ze stanowiska dyrektora [...]. W orzecznictwie Sądu Najwyższego a także Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych pod rządem ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. Nr 113, poz. 984 ) przyjęto, iż uchwała zarządu gminy o odwołaniu dyrektora szkoły w oparciu o art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty powinna zawierać odpowiednie uzasadnienie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1997 r., III RN 3/97 publ. OSNAPiUS z 1997 r. nr 19 poz. 369 czy wyrok z 9 grudnia 2003 r. I PK b103/03 publ. OSNCP 2004/21/371, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 r. II SA 1657/01 publ. Prawo Pracy 2002 nr 22 s.39 ). W przedstawionym orzecznictwie zwrócono również uwagę, iż niedopuszczalne jest powierzchowne traktowanie uzasadnienia takiego aktu prawa, gdyż przedmiotem sprawy jest ważny dla obywatela problem zatrudnienia w dodatku gwarantowany szczególnym przepisem ustawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zmiana organu wykonawczego z kolegialnego na jednoosobowy jaka dokonana została wskazaną wyżej nowelą do ustawy o samorządzie gminnym nie mogła wpłynąć na odmienne traktowanie obowiązków tego organu co do konieczności uzasadniania swego stanowiska w przedmiocie odwołania dyrektora szkoły. Z tych więc przyczyn należało rozważyć, czy zaskarżone zarządzenie takie "odpowiednie" uzasadnienie posiadało. Sformułowanie zawarte w przepisie art. 38 ust. 1 pkt 2, wyraźnie wskazuje, iż przyczyny odwołania na podstawie przywołanej normy prawnej muszą stanowić szczególny przypadek a w zakres tego pojęcia nie wchodzą zwykle, powszechnie spotykane uchybienia dotyczące spraw organizacyjnych, gospodarczych czy nawet finansowych ( por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 1997 r. II SA/Wr 472/96 opubl. OSS 1997r. nr 2 poz. 53 ). W konsekwencji, rozstrzygnięcie w tym zakresie, noszące cechy uznania, nie może mieć charakteru dowolności i arbitralności i w tym zakresie podlega wnikliwej kontroli sądu. Kontrola taka staje się faktycznie niemożliwa, gdy organ nie umotywuje w sposób dokładny swego stanowiska. Taka właśnie zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Uznać bowiem należy, iż Wójt Gminy J. ograniczył się wyłącznie do podania zdarzeń, które jego zdaniem miały miejsce i arbitralnego stwierdzenia, iż są to przyczyny odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. Wskazany w zaskarżonym zarządzeniu brak możliwości dalszej współpracy ze skarżącą przejawiający się w permanentnym lekceważeniu zwierzchnika służbowego w osobie Wójta Gminy, wynoszenie spraw zawodowych na forum publicznym – "[...]" i "[...]", uniemożliwianie pracy organowi kontroli – Kuratorium Oświaty oraz nieprawidłowości finansowe wskazane w protokole z przeprowadzonej kontroli, o ile w istocie miały miejsce, stanowią zdarzenia, które nie koniecznie muszą mieścić się w kategorii szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zdarzenia te mogłyby również zostać uznane za mało znaczące dla interesu publicznego przypadki niewłaściwego zachowania czy uchybienia przepisom prawa. Rolą zatem organu było wywieźć w sposób przekonywujący, dlaczego wymienione zachowanie skarżącej stanowiło kwalifikowane uchybienia uniemożliwiające w dalszym ciągu pełnienie funkcji dyrektora szkoły. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poważnym naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest brak jakiejkolwiek przekonywującej co do słuszności prezentowanego stanowiska argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. Jak już wcześniej zauważa się kontrola takiego aktu pod względem merytorycznym jest w takim wypadku faktycznie niemożliwa. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 146 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych wywodów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego orzeczenia orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a.