II SA/Op 223/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie służby celnej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez A. B. jest orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], Nr [...] utrzymujące mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] uznające funkcjonariusza celnego A. B. winnym naruszenia obowiązku służbowego i wymierzającego karę dyscyplinarną nagany. Wskazane orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 72, art. 74, art. 75 ustawy z 24 lipca 1999 r. o służbie celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) w związku przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego przytoczono, że orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w O. w wyniku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego uznał A. B. – inspektora celnego w stopniu starszego dyspozytora celnego winnym naruszenia obowiązku służbowego określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie celnej polegającego na: - niezawiadomieniu w terminie dwóch dni pracodawcy o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień z pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281). Zarzut ten dotyczył nieobecności w pracy w dniach 9 i 10 listopada 2004 r. na stałym nadzorze podatkowym firmy A w K. oraz w dniach 1 i 2 grudnia 2004 r. na kontroli akcyzowej w miejscowościach T., N., G. - niewykonaniu, w związku z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy, zadań służbowych zleconych przez przełożonego – Kierownika Referatu Szczególnego Nadzoru Podatku Akcyzowego, polegającego na przeprowadzeniu czynności kontrolnych z zakresu podatku akcyzowego w określonym miejscu i określonym czasie – stosownie do przydziału zadań służbowych na dzień 1 grudnia 2004 r., w miejscowości T., N.,i G., i za czyn ten wymierzył karę nagany. Odwołanie złożył ukarany A. B. i podniósł zarzut niewyjaśnienia stopnia winy, dyskryminacji w zatrudnieniu oraz nierównomiernego traktowania pracowników Urzędu Celnego w O. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania A. B. Wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego przedstawił obwinionemu zarzuty niezawiadomieniu pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy i przewidywanym okresie jej trwania, i co się z tym wiąże niewykonania, w związku z nieusprawiedliwiona nieobecnością w pracy zadań służbowych zleconych przez przełożonego, co stanowiło naruszenie obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie celnej tj. rzetelnego i bezstronnego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych zadań. Organ odwoławczy stwierdził, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Naczelnika Urzędu Celnego, jest prawidłowa zarówno w kwestii przypisanej w/w winy jak i orzeczonej kary. Organ uznał, że zarzut przedstawiony obwinionemu znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym. Z akt sprawy wynika bowiem, że obwiniony nie powiadomił pracodawcy o swojej nieobecności w pracy w dniach 9 i 10 listopada 2004 r. jak i w dniach 1 i 2 grudnia 2004 r. – w przewidzianym terminie dwóch dni. Z zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez A. B. wynikało, że chory mógł wówczas chodzić, co nie oznaczało stanu uniemożliwiającego powiadomienia pracodawcy o zaistniałym stanie rzeczy. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zawiadomienie o nieobecności może zostać dokonane osobiście przez funkcjonariusza lub przez inna osobę, telefonicznie lub za pośrednictwem innego środka łączności lub drogą pocztową. Natomiast zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy A. B. (w pierwszym przypadku) zostało doręczone 12 listopada 2004 r. przez osobę trzecią. Oznacza to, że tylko jedna z przesłanek przepisu § 2 .1.2 cyt. rozporządzenia została spełniona tzn. informacja o nieobecności została przekazana, jednak z opóźnieniem. Organ zwrócił uwagę na wyjaśnienia złożone przez ukaranego, z których wynikało, że w pierwszym wypadku zapomniał o obowiązku szybkiego powiadomienia zakładu pracy – zaświadczenie miała przedłożyć małżonka, a w drugim nieobecność w pracy tłumaczył wykorzystywaniem godzin nadliczbowych, mimo że terminu ich wykorzystania nie ustalił wprost z ze swoim przełożonym. Organ podkreślił, że A. B. wiedział o tym obowiązku wynikającym z rozporządzenia Ministra Pracy Płacy i Polityki Socjalnej, co potwierdził swoim własnoręcznym podpisem w dniu 4 października 2004 r., w związku z poleceniem służbowym Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia 17 września 2004 r. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że niepowiadomienie o nieobecności w pracy spowodowało niewykonanie zadań służbowych zleconych przez przełożonego, polegających na przeprowadzeniu czynności kontrolnych w ramach szczególnego nadzoru podatkowego w określonym miejscu i czasie. W konsekwencji, zdezorganizowało wykonanie zadań służbowych przez innego funkcjonariusza celnego, jak również utrudniło planowanie zadań bezpośredniemu przełożonemu skarżącego. Organ odwoławczy uznał, że wymierzona kara jest współmierna do stopnia winy, bowiem złożone przez ukaranego wyjaśnienia świadczą o jego niefrasobliwości w podejściu do podstawowych obowiązków służbowych oraz braku zdyscyplinowania. Dodatkowo organ podniósł, że w aktach osobowych skarżącego znajdowały się dokumenty z sierpnia 2004 r. w sprawie naruszenia dyscypliny służbowej, jak również dodał, że w stosunku do ww funkcjonariusza było już prowadzone postępowanie dyscyplinarne, umorzone w dniu 15 września 2004 r. Organ wskazał, że nagana jest karą dyscyplinarną określoną w art. 63 ustawy o służbie celnej i jest drugą w hierarchii spośród siedmiu kar dyscyplinarnych określonych przez ustawodawcę w stosunku do funkcjonariuszy celnych a orzeczona kara jest współmierna do stopnia winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenie dyscyplinarnego oraz poprzedzającego orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego w O. zarzucając, że oba orzeczenia dyscyplinarne zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów proceduralnych. Zwrócił uwagę, że wymierzona kara nie jest adekwatna do popełnionego czynu a postępowanie dyscyplinarne wobec niego było prowadzone tendencyjnie z zamiarem ukarania za wszelką cenę. Podniósł że przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne jest wynikiem konfliktu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą na tle niejasnego określenia przez pracodawcę wymagań ustalonych na danym stanowisku pracy. Odpowiadając na skargę Dyrektor Urzędu Celnego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. W szczególności ich nierzetelne wykonywanie może stanowić podstawę do zastosowania tej odpowiedzialności (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy). Zgodnie z art. 63 cytowanej ustawy, funkcjonariuszowi celnemu mogą być wymierzane kary dyscyplinarne: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) nagana z ostrzeżeniem, 4) przeniesienie na niższe stanowisko lub obniżenie stopnia służbowego 5) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez dwa lata, 6) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata, 7) obniżenie stopnia, 8) wydalenie ze Służby Celnej . Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Warunkiem zastosowania powyższych przepisów jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. wskazywać na czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego. W żadnym wypadku przesłanką zastosowania art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie może być przypuszczenie czy prawdopodobieństwo naruszenia przez funkcjonariusza jego obowiązków, przy równoczesnym braku konkretnych ustaleń w tym zakresie. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych. Sąd Administracyjny nie ma prawnych możliwości do ingerowania w kwestie wymiaru kary. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje na popełnienie przez obwinionego A. B. zarzucanych mu czynów. Dowodzą temu m. in. okoliczności niesporne – nieobecność w pracy A. B. w dniach 9 i 10 listopada 2004 r. – nadto wyjaśnienia złożone w dniu 24 listopada 2004 r. przez skarżącego przyznające, że on sam zapomniał o obowiązku szybkiego zawiadomienia zakładu pracy o nieobecności, a stosowne zwolnienie lekarskie miała dostarczyć małżonka. Również brak jest podstaw do kwestionowania pozostałych ustaleń. Zgodnie z ewidencją przydziału zadań służbowych skarżący miał w dniach 1, 2 i 3 grudnia 2004 r. wykonywać czynności służbowe z zakresu kontroli akcyzowej w miejscowościach: T., N., G., L., których to czynności nie wykonał, dostarczając w dniu 6 grudnia 2004 r. zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 3 grudnia 2004 r. na druku [...] przez lekarza specjalistę chorób oczu na okres niezdolności do pracy od dnia 3 do 6 grudnia 2004 r. Z wyjaśnień skarżącego wynikało natomiast, iż nieobecność w pracy w dniach 1 i 2 grudnia 2004 r. związana była z wykorzystywaniem posiadanych godzin nadliczbowych. Z lektury akt wynika natomiast, że skarżący nie otrzymał żadnego pisemnego wykazu przepracowanych godzin nadliczbowych, do dnia 30 listopada 2004 r. nie zwracał się z wnioskiem o udzielenie dni wolnych w zamian za przepracowane godziny nadliczbowe, zaś w dniu 1 grudnia 2004 r. nie przystąpił do wykonywania zleconych zadań, jak również nie można z nim było nawiązać kontaktu telefonicznego – okoliczności te potwierdzają zeznania świadka R. P., i nie były podważane przez samego skarżącego przyznającego, że nie powiadomił swojego przełożonego o chęci wykorzystania godzin nadliczbowych w sposób jednoznaczny. Prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że A. B. jako funkcjonariusz celny podlega regulacjom zawartym w ustawie o Służbie Celnej. Zgodnie z § 7 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 2000 r. sprawie szczegółowych zasad ustalania rozkładu czasu służby funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 29, poz. 363) wydanego w związku z delegacją ustawową zawartą w art. 31 ust. 3 powołanej ustawy o Służbie Celnej, w zakresie usprawiedliwiania nieobecności w służbie oraz udzielania zwolnień od służby, przepisy prawa pracy stosuje się odpowiednio. Terminy i sposób powiadamiania pracodawcy o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy na podstawie delegacji zawartej w art. 298. 2 KP został określony w przepisie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielaniu pracownikom zwolnień od pracy (DZ. U. Nr 60, poz. 281), zgodnie z którym pracownik powinien uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy (ust. 1), i zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania, nie później jednak niż w drugim dniu nieobecności w pracy (ust. 2). Zgodnie z art. 32 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz jest obowiązany rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania, zaś za naruszenie obowiązków służbowych ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły dowody i słusznie przyjęły, że skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych. Postawione zarzuty, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazują na konieczność zastosowania środka dyscyplinarnego. Formułowany przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 listopada 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) jest bezpodstawny. Również zarzut naruszenia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie można zgodzić się ze skarżącym, że w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego został on pozbawiony możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami i dowodami. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego w kwestii winy. Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.