V SA/Wa 2660/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Aneta Kosieradzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2004 r. odrzucającym skargę K. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. Wznawia postępowanie sądowe. II. Uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2004 r. sygn. akt V SA/Wa 2548/04. III. Uchyla zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]. IV. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz K. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] października 2002 r. K. M. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż w [...] r. złożył przysięgę w obecności swojego brata J. M. pseudonim [...] (dowódcy oddziału AK) oraz S. R. i otrzymał pseudonim [...]. Działalność wnioskodawcy miała polegać na przenoszeniu broni i korespondencji dla oddziału partyzanckiego Armii Krajowej. Do wniosku zostały załączone dwa oświadczenia świadków. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne uznając, iż wniosek został złożony po terminie określonym w art. 22 ust 3 ustawy 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o kombatantach. W wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ administracyjny zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (Dz.U. z 2003 r., Nr 72, poz. 658) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 22 ust 3 ustawy o kombatantach z art. 2 oraz 32 Konstytucji RP. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął zawieszone postępowanie. Rozpoznając sprawę ponownie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. organ administracyjny uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...] listopada 2002r. oraz odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż działalność skarżącego nie polegała na pełnieniu służby i w związku z tym nie stanowi przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu wypełnia ona znamiona współpracy z organizacją niepodległościową. Dodatkowo organ stwierdził, iż wnioskodawca w chwili deklarowanego wstąpienia do organizacji miał [...] lat, a zgodnie z instrukcją gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. do AK przyjmowano osoby, które ukończyły lat 17 (później wiek obniżono do lat 16), w wyjątkowych przypadkach przyjmowano osoby młodsze. Jednakże zdaniem Kierownika w przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie zaistniała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo materialne i procesowe. Podniósł, iż pełnił służbę w Armii Krajowej, ponieważ złożył przysięgę oraz posiadał pseudonim [...] Wskazał, iż od momentu złożenia przysięgi wszelkie rozkazy wykonywał jako żołnierz Armii Krajowej. Zdaniem skarżącego powyższe potwierdzili świadkowie tj. S.R. i C.P. Zwrócił uwagę na fakt, iż do AK "zaangażował" skarżącego jego brat J. pseudonim [...] dowódca oddziału. Dodatkowo stwierdził, że cyt. "skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności za to, że odebrano od niego przysięgę, gdy był niepełnoletni, naruszając tym samym instrukcję generała Sosnkowskiego". Skarżący stwierdził, że z uwagi na to, że odbierającym przysięgę był brat skarżącego, to ten fakt uzasadniał wyjątek dotyczący wieku, od którego przyjmowano do służby w organizacji niepodległościowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na uchybienie przez skarżącego terminu uiszczenia wpisu sądowego. Rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu 29 listopada 2004 r. Wniosek skarżącego z 5 grudnia 2004 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 listopada 2004 r. oddalił. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 298/05. Pełnomocnik skarżącego adw. T. M. pismem z 24 maja 2005 r. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2004 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wniosek uzasadnił tym, iż dopiero 18 maja 2005 r., w dacie otrzymania postanowienia NSA skarżący przedstawił pełnomocnikowi posiadane dokumenty dotyczące sprawy, w tym dowód wpłaty wpisu sądowego od skargi z 11 października 2004 r., świadczący o tym, że wpis sądowy od skargi został uiszczony z zachowaniem terminu, a także pismo skierowane do WSA, w którym podawał, że 11 października 2004 r. uiścił wpis od skargi. Do wniosku został załączony dowód wpłaty wpisu z 11 października 2004 r. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu podano m.in., iż fakt posiadania dokumentu potwierdzającego uiszczenie wpisu sądowego w terminie mógłby stanowić ewentualnie podstawę do żądania wznowienia postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z 15 listopada 2004 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2005 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 29 września 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Jednocześnie podkreślił, iż późniejsze ujawnienie dowodu uiszczenia wpisu mogłoby stanowić podstawę żądania wznowienia postępowania. Ww. postanowienie doręczono pełnomocnikowi w dniu 7 października 2005 r. W dniu 7 listopada 2005 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2004 r. sygn. V SA/Wa 2548/04 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał , iż w dniu 18 maja 2005r. uświadomił sobie, że wpis od skargi został wniesiony w terminie, a zatem odrzucenie skargi było błędem. Dodatkowo stwierdził, iż został pouczony przez Naczelny Sąd Administracyjny, że jedyna drogą wzruszenia postanowienia odrzucającego skargę jest wznowienie postępowania sądowego. Powyższe postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego otrzymał od pełnomocnika w dniu 3 listopada 2005 r., a zatem niniejszy wniosek został wniesiony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd w uzasadnieniu wskazał, iż fakt "uświadomienia sobie w dniu 18 maja 2005r", że termin do wpisu został zachowany oraz późniejsza próba wzruszenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2004 r. w innych trybach niż wznowienie postępowania stanowią okoliczności świadczące o braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego i stanowią podstawę do przywrócenia tego terminu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę o wznowienie postępowania pozostawił do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Rozpoznanie zasadności podstaw skargi o wznowienie postępowania następuje wyłącznie na rozprawie (v. postanowienie SN z 26 marca 1999 r. III AO 5/99 OSNAPiUS 2000/14 poz. 564) . W zakresie badania podstaw wznowienia na posiedzeniu niejawnym mieści się jedynie stwierdzenie, czy skarżący wskazuje podstawę wznowienia i czy odpowiada ona jednej z podanych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia, nie zaś, czy podstawa ta rzeczywiście istnieje. W przedmiotowej sprawie skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał, chociaż podstawa nie została wyartykułowana wprost, przepis art. 273 § 2 p.p.s.a, który stanowi, iż można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nową okolicznością faktyczną zdaniem skarżącego było dokonanie wpisu w terminie i posiadanie na tę okoliczność dowodu w postaci potwierdzenia dokonania przelewu w dniu 11 października 2004r., a nie jak przyjął Sąd w dniu 12 października 2004r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w przedmiotowej sprawie dopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowego i postanowił rozpoznać sprawę. W związku z tym uchylił postanowienie Sądu z dnia 15 listopada 2004 r. Rozpoznając sprawę merytorycznie należy wskazać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Wbrew stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii czy skarżący był uczestnikiem ruchu oporu czy jedynie osobą współpracującą z organizacją niepodległościową.. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, iż skarżący nie pełnił służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach tylko z nimi współpracował. Organ wskazał, iż skarżący nie złożył przysięgi, gdyż zgodnie z instrukcją gen,. Sosnkowskiego do organizacji niepodległościowych przyjmowano osoby 17 -letnie (później 16 -letnie), natomiast wnioskodawca miał lat [...]. Ponadto wskazał, iż faktu tego nie potwierdzają świadkowie w złożonych oświadczeniach. Nie przesądzając o treści merytorycznego rozstrzygnięcia dokonanego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Sąd zauważa, iż organ nie przeprowadził prawidłowo postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie. Natomiast dokonana analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy razi dowolnością. Mianowicie na podstawie akt administracyjnych nieprawidłowy jest wniosek, iż skarżący nie złożył przysięgi. Brak zapisu w oświadczeniach świadków o tym fakcie nie oznacza, iż skarżący nie złożył przysięgi. Instrukcja, na którą powołuje się Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykluczała, jak wskazał sam organ, możliwości przyjmowania do służby osób młodszych niż w niej określonych tj. 17 lub później 16 letnich. Dodatkowo - jak słusznie podnosi skarżący, a potwierdzają to świadkowie w oświadczeniach - do organizacji AK "wciągnął" skarżącego brat - dowódcy oddziału AK J. M., co już może (ale nie musi) świadczyć o wyjątkowości sytuacji i złożeniu przez K. M. przysięgi oraz pełnieniu służby. W ocenie Sądu brak stosownego postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie i ustalenia jaki był status skarżącego w Armii Krajowe uzasadnia ocenę, iż organ nie dopełnił obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 kpa. W toku postępowania odwoławczego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie przeprowadził żadnego postępowania w celu zbadania powołanych przez skarżącego okoliczności. W konsekwencji decyzja organu II instancji została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co narusza ona wyrażoną w art. 7 kpa zasadę prawdy obiektywnej. Nie do pogodzenia z powołaną zasadą jest postępowanie organu administracji, który ogranicza swą rolę w prowadzeniu postępowania jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania i tym samym dokonuje w całości przerzucenia na stronę powinności wyjaśnienia okoliczności sprawy. W szczególności organ orzekający nie przesłuchał świadków, na których powołuje się skarżący, w szczególności na okoliczność czy skarżący złożył przysięgę i jaki był status skarżącego w AK. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 6.01.1994 r., SA/Wr 806/93). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych celem wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności winien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe, przede wszystkim przesłuchać świadków i na podstawie oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego ustalić czy wobec skarżącego istotnie istnieją podstawy uzasadniające odmowę przyznania uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.