I OSK 1060/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Włoskiewicz (spr.) Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz Alicja Plucińska-Filipowicz Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 518/05 w sprawie ze skargi B. Ś. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – uwzględniając skargę B. Ś. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r. II SA/Ke 518/05 uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] [...], która odmówiono skarżącemu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr 1572/5, o powierzchni 0,0715 ha, położoną przy ul. [...] w [...]. Nieruchomość ta – nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 ze zm.) – stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego Fabryki [...] w [...], od Fabryki zaś – korzystając z prawa pierwokupu – użytkowanie wieczyste nabyła Gmina [...], co zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 28 listopada 1995 r. i dlatego orzekając w sprawie organy uznały, że znajduje zastosowanie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), natomiast sąd nie podzielił stanowiska organów. Sąd uznał bowiem, że – chociaż Gmina [...] ma osobowość i prawo użytkowania wieczystego nabyła w drodze czynności cywilnoprawnej – nie jest osobą trzecią w rozumieniu powołanego przepisu, gdyż pozostaje podmiotem publicznoprawnym, na rzecz którego wywłaszczenie mogło być dokonane, i na którym właśnie dlatego spoczywa obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nią dysponuje, a zatem z oczywistych względów ani Skarb Państwa, ani gmina nie mieszczą się w pojęciu osoby trzeciej. Sąd, na potwierdzenie swego poglądu, powołał uchwałę pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 r. OPK 26/99 (ONSA 2000/1/11). Wnosząc skargę kasacyjną, Gmina [...] jako jej podstawy przytoczyła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez błędną wykładnię tego przepisu "i przyjęcie, że skarżąca Gmina wykonująca swe uprawnienia w ramach dominium i jako podmiot prawa cywilnego uzyskując w drodze czynności cywilnoprawnej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości należącej do Skarbu Państwa, przed dniem 1 stycznia 1998 r., nie może być uznana za osobę trzecią w rozumieniu tego przepisu", a ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "polegające na braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że w zależności od sfery w której działa, gmina może występować w różnym charakterze, czy to jako podmiot publicznoprawny, czy też jako podmiot prawa cywilnego, czego właśnie nie uwzględnił sąd. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono ponadto, że powołana w zaskarżonym wyroku uchwała dotyczyła szczególnego przypadku, kiedy gmina najpierw nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, a następnie, w drodze komunalizacji, uzyskała jej własność, natomiast w tej sprawie znajduje zastosowanie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2001 r. I SA 675/00 (Lex nr 77632). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania tylko wówczas stanowi skuteczna podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy wady dotyczące uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie podlegają takiej ocenie już dlatego, że uzasadnienie sporządza się po wydaniu wyroku, kiedy wynik sprawy jest ustalony. Podstawa druga jest więc nietrafna, lecz usprawiedliwiona jest podstawa pierwsza, gdyż prezentowanej w zaskarżonym wyroku wykładni nie można podzielić. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku z dnia 9 października 2001 r. I SA 675/60, lecz również w wyroku z dnia 22 marca 2006 r. I OSK 651/05 (Lex nr 198315): "Skarb Państwa, wykonując swe uprawnienia w ramach dominium i jako podmiot prawa cywilnego, uzyskując prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w wyniku czynności cywilnoprawnej przed dniem 1 stycznia 1998 r., może być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami", pogląd ten zaś ma uniwersalny charakter i odnosi się również do gminy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.