I OSK 958/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-06-01
Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Irena Kamińska, Małgorzata Pocztarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest umorzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi, jeśli właściciel zrzekł się tego odszkodowania w toku rokowań poprzedzających wydanie decyzji o podziale nieruchomości?Ratio decidendi
Przepis art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wyklucza prowadzenia rokowań w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi, które przechodzą na własność gminy z mocy prawa. Zrzeczenie się odszkodowania przez właściciela w wyniku takich rokowań może stanowić podstawę do umorzenia postępowania w przedmiocie ustalenia tego odszkodowania, jeśli jego bezprzedmiotowość wynika z tej rezygnacji.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty wydzielone pod budowę ulicy. Wskazywali, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie pozwala na odstąpienie od ustalenia odszkodowania. Organy administracji uznały, że właściciele zrzekli się odszkodowania w toku rokowań, co uzasadniało umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od skarżących A. K. i A. R. kwotę 180 zł na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. i A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 15/06 w sprawie ze skargi A. K. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania dotyczącego odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. i A. R. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 27 marca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. K. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] Nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty wydzielone pod budowę ulicy, oznaczone jako działki nr nr [...] i [...] o powierzchni 2.990,00 m2, położne we wsi [...] przy ul. [...] nr [...], w gminie [...], przejęte z mocy prawa na własność tej gminy.
Wnioskodawcy wskazali, iż norma art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. Nr 30 z 1991r., poz. 127 ze zm.) nie daje podstaw do odstąpienia przez organ administracji od ustalenia odszkodowania za przejmowaną (wywłaszczoną) nieruchomość. Z treści art. 55 ust. 1 i art.56 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wynika obowiązek ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność gminy w trybie art. 10 ust.5 tej ustawy, a do byłego właściciela nieruchomości należy w ramach regulacji przyjętych w Kodeksie cywilnym ewentualne rozporządzenie ustalonym odszkodowaniem. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) wnioskodawcy wnieśli o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, rozpatrując przedmiotowy wniosek wskazało, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłomem w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej i może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy w sposób nie budzący wątpliwości zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie treść decyzji, objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie pozostaje jednak, zdaniem Kolegium, w rażącej sprzeczności z treścią art. 10 ust.5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 105 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 czerwca 1996r., złożonego przez M. R., A. K. i A. R., zatwierdził projekt podziału nieruchomości, położonej w [...], przy ul. [...] nr [...], oznaczonej jako działki nr 1572 i 1573 na działki nr od 1572/1 do 1572/8 i od 1573/1 do 1573/10, przy czym działki nr 1572/3 i 1573/2 zostały wydzielone pod budowę nowych ulic. Decyzja powyższa stała się ostateczna z dniem 29 sierpnia 1996r.
Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze akta sprawy zawierają oświadczenie inicjatorów postępowania podziałowego z dnia 23 lipca 1996r., w którym stwierdzają, że po zapoznaniu się z treścią art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, rezygnują z odszkodowania za działki oznaczone numerami 1572/3 i 1573/2 wydzielone pod budowę ulic i nie będą z tego tytułu rościć żadnych pretensji. Akta sprawy zawierają również protokół z rokowań przeprowadzonych w dniu 23 lipca 1996r. pomiędzy Gminą [...] a A. K., M. R. oraz A. R., w toku których oświadczyli oni m.in., iż wyrażają zgodę na przekazanie działek przeznaczonych pod budowę ulicy na rzecz Gminy [...] i zrzekają się odszkodowania z tytułu ich przejęcia. W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję, o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za grunty wydzielone pod budowę ulicy, będącą przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wyklucza negocjacji pomiędzy gminą a właścicielami nieruchomości objętych wnioskiem o podział, co do wypłacenia należnego odszkodowania jak i jego wysokości.
Ponadto, jak wskazało SKO, zgodnie z treścią art. 46 ust.3 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należało poprzedzić przeprowadzeniem rokowań z właścicielem nieruchomości o jej nabycie w drodze umowy, zaś wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rokowania można było przeprowadzić również w przypadku podziału nieruchomości, co do ustalenia odszkodowania za działki przejęte pod drogi. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999r., sygn. akt IV SA 1966/97, organ wskazał, iż ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej ma miejsce tylko wtedy, gdy negocjacje nie zakończyły się wynikiem zadowalającym dla stron. W badanej sprawie, wójt Gminy [...], mając na uwadze oświadczenia złożone przez wnioskodawców postępowania podziałowego, nie miał podstaw do dalszego prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenie odszkodowania, skoro strona tego postępowania zeń zrezygnowała. Zgodnie natomiast z normą, zawartą w art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło wobec powyższego podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z normą zawartą w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., Tym samym zaś, jak stwierdziło Kolegium, decyzja ta nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, która uzasadniała by stwierdzenie jej nieważności. Z treści art. 10 ust. 5 cytowanej ustawy nie wynika, by właściciele nieruchomości, objętej podziałem, nie mogli zrezygnować z odszkodowania, jak również by nie mogli odstąpić, w wyniku prowadzonych negocjacji, od żądania jego wypłaty. Fakt zaś, iż w wyniku orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się również pogląd, który wskazuje, że norma zawarta w art. 55 ust. 1 w zw. z art. 10 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie daje podstaw do odstąpienia od ustalenia odszkodowania za przejmowaną nieruchomość, nie daje podstaw do twierdzenia, że w badanej sprawie ma miejsce rażące naruszenie prawa. Nie można bowiem mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy istnieją możliwości różnej interpretacji i przepisów prawnych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K. i A. R. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...], umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za część nieruchomości przejętą z mocy prawa przy jej podziale.
W ocenie wnioskodawców, odesłanie w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dotyczyło jedynie przepisów o ustaleniu odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Skoro bowiem przejście własności działki wydzielonej pod drogę następowało z mocy prawa, nie można było w tym zakresie prowadzić negocjacji, jakie prowadzi się przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego o nabycie nieruchomości w drodze umowy. Nie można zatem, w ocenie wnioskodawców, stosować analogii przy ustalaniu odszkodowania za działki przejęte przy podziale pod ulicę, do przepisów o podejmowaniu próby nabycia nieruchomości w drodze negocjacji i zawarcia umowy, jako koniecznych czynności poprzedzających wywłaszczenie. Błędne jest również, w ocenie wnioskodawców, stanowisko SKO, co do zrzeczenia się roszczenia odszkodowawczego przez uprawnione osoby. Oświadczenia w tym przedmiocie złożone zostały bowiem w toku postępowania podziałowego, zanim jeszcze Gmina [...] nabyła własność przedmiotowych działek wydzielonych pod drogę. Tego rodzaju praktyka była zaś powszechna i warunkowała uzyskanie pozytywnej decyzji podziałowej. W ocenie wnioskodawców, przy wydawaniu decyzji o ustaleniu odszkodowania, Wójt Gminy [...] miał obowiązek dochować wszystkich przepisów prawa, skoro zaś ich nie dochował, oznacza to, że rażąco naruszył prawo.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymało w mocy, własną decyzję z dnia [...] W motywach rozstrzygnięcia organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że z przepisu art. 10 ust.5, jak i art. 43 ust 3, art.49 ust. 1, czy też z art. 55 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wynika, aby gmina nie mogła przeprowadzić rokowań z właścicielem nieruchomości objętej podziałem, którego skutkiem było nabycie przez nią prawa własności do gruntu wydzielonego pod drogi, jak również, że dotychczasowy właściciel nie mógł zrezygnować z należnego mu odszkodowania, a tylko w takim wypadku można byłoby wywodzić, że w niniejszej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa.
Ponadto, jak stwierdziło SKO, wobec braku jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego dopuszczenia możliwości negocjacji, w przypadku ustalania odszkodowania za grunty, które przeszły na własność gmin na skutek dokonanego podziału nie można powiedzieć, że doszło do rażącego naruszenia prawa przez Wójta Gminy [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło wobec tego podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia [...].
A. K. i A. R. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie nieważności obydwu omawianych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Kwestionując zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko organu, skarżący podnieśli, zgłoszony już uprzednio zarzut niedopuszczalności załatwiania sprawy odszkodowania za grunt przejęty pod drogę w następstwie podziału nieruchomości, w sposób inny niż w formie decyzji administracyjnej. Niedopuszczalne było też, w ich ocenie, powoływanie się na oświadczenia złożone przez właścicieli nieruchomości w toku postępowania podziałowego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wywiedli żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] a w konsekwencji również zaskarżonego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do merytorycznego uzasadnienia stanowiska, zawartego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie jest zasadna. Sąd I instancji podniósł przede wszystkim, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 14 września 2004r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1217/-1218/02 oddalił skargę A. K. i A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] Nr [...] o uchyleniu decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...], Nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt wydzielony pod budowę ulic i umorzeniu postępowania organu I instancji, z uwagi na to, iż sprawa wspomniana została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
W motywach rozstrzygnięcia w sprawie II SA/Łd 1217/-1218/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyraził pogląd, iż sprawa dotycząca odszkodowania za działki wydzielone pod drogę, w wyniku podziału nieruchomości, zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...], została już ostatecznie rozstrzygnięta wcześniejszą decyzją tegoż organu z dnia [...]. Nie nastąpiła zaś, zdaniem Sądu, tak istotna zmiana stanu prawnego w zakresie objętym sporem, która wyłączałaby stan rzeczy osądzonej w rozpoznawanej wówczas sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano również, iż w zakresie uregulowań dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie, już pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązywała zasada ustalania odszkodowania na podstawie wartości nieruchomości. W literaturze i orzecznictwie dominował pogląd, że odszkodowanie to ma charakter cywilnoprawny, jest jedynie ustalane w drodze postępowania administracyjnego. Ustalenie odszkodowania w drodze decyzji, nie wyłączało, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, możliwości rokowań z właścicielem nieruchomości. Wprowadzone ustawą z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dwuetapowe ustalanie odszkodowania, nie jest w ocenie Sądu na tyle zasadniczą różnicą, by uzasadniała ona uznanie, że zmiana stanu prawnego jest tak istotna, iż nie zachodzi stan rzeczy osądzonej i skarżący uprawnieni są do wystąpienia ponownie o odszkodowanie.
Rozważenia wymagało zatem, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, czy i w jakim zakresie organy orzekające oraz Sąd, rozpoznający badaną sprawę, pozostają związane oceną prawną wyrażoną we wskazanym wyżej wyroku. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostaje również przyszłe - ewentualne - postępowanie administracyjne w danej sprawie, czyli w danej sytuacji faktycznej, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1999r., sygn. akt II SA 1926/98, niepubl. Związanie oceną prawną dotyczy sądu w każdym składzie i bez względu na to, w jakim trybie sąd orzeka. Oznacza to, że wątpliwość prawna, objęta oceną prawną, wyrażoną w orzeczeniu sądu w danej sprawie, nie może być przedmiotem wyjaśnienia w tej samej sprawie. Związanie to jest wyłączone jedynie wówczas, gdy po wydaniu prawomocnego orzeczenia nastąpiła zmiana stanu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wobec powyższego, iż za przesądzony uznać należało charakter prawny decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważności (korzystającej z takiej samej ochrony jej stabilności, jak każda inna decyzja), oraz że przesądzona została również kwestia dopuszczalności rokowań z właścicielem nieruchomości przy ustalaniu odszkodowania za grunty wydzielone pod drogę, pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, pozostał poglądem tym związany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko, co do możliwości negocjacji w zakresie ustalenia odszkodowania za grunty przejęte pod drogę w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29.kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz.U. Nr 30 z 1991r., poz. 127 ze zm.), nie było jednolite. Wobec rozbieżności interpretacyjnych oraz braku sformułowanego wprost w przepisie zakazu ustalania odszkodowania w wyniku negocjacji pomiędzy stronami, nie można uznać stanowiska Wójta Gminy [...] w tym przedmiocie za rażąco naruszające prawo. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie sposób też pominąć fakt, że współwłaściciele nieruchomości nie kwestionowali w trybie odwoławczym rozstrzygnięcia, objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, pozbawiając się tym samym prawa do poddania kontroli w trybie zwykłym, umożliwiającym jego badanie w znacznie szerszym zakresie.
Sąd I instancji stwierdził także, że rzeczywiście oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za grunty przejęte pod drogę zostało przez współwłaścicieli nieruchomości złożone przed wszczęciem postępowania w jego przedmiocie. Przyjmując jednak, że oświadczenie to stanowiło zwieńczenie prowadzonych negocjacji, nie można uznać, iż oparcie na nim rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia tegoż odszkodowania, stanowi rażące naruszenie prawa.
Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 10 ust. 5 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. naruszenia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zdaniem skarżących niedopuszczalne jest prowadzenie rokowań w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 10 ust. 5 cyt ustawy, oraz że rokowania w sprawie nabycia nieruchomości należy przeprowadzić przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
Stwierdzono także, że niedopuszczalne było przyjęcie za podstawę umorzenia postępowania odszkodowawczego oświadczenia woli o zrzeczeniu się odszkodowania złożonego przed jego wszczęciem i przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości i wydzieleniem w jego rezultacie gruntu pod drogę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przepis art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz.U. Nr 30 z 1991r., poz. 127 ze zm.), którego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zarzuca się w skardze kasacyjnej był przedmiotem licznych wątpliwości interpretacyjnych. Stanowił on, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, stoi na stanowisku, iż art. 10 ust. 5 omawianej ustawy nie wyklucza prowadzenia, w trakcie postępowania podziałowego, rokowań w kwestii wypłacenia należnego odszkodowania oraz jego wysokości między gminą a właścicielami nieruchomości objętych wnioskiem o podział.
Obowiązek prowadzenia przez organ rokowań z właścicielem nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego reguluje art. 46 ust. 3. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wszczęcie tego postępowania dopuszczalne jest tylko wówczas gdy nieruchomość nie może być nabyta w formie umowy ( art. 49 ust. 1 cyt ustawy )
Przepis art. 10 ust. 5 wspomnianej ustawy nie zawiera zakazu ustalania odszkodowania w wyniku rokowań. Wobec tego przyjąć należy, że ich prowadzenie dopuszczalne jest także z właścicielem nieruchomości objętej podziałem, w wyniku którego część tej nieruchomości z mocy prawa przechodzi na własność gminy jako grunt wydzielony pod drogi.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu nieuprawnionego posłużenia się przez organ oświadczeniem o zrzeczeniu się przez właścicieli gruntu odszkodowania do umorzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania, mimo iż oświadczenie to wyartykułowano jeszcze przed wydaniem decyzji podziałowej należy stwierdzić, że wzięcie pod uwagę wspomnianego oświadczenia było logiczną konsekwencją przyjęcia, że było ono zwieńczeniem prowadzonych negocjacji. Skoro zaś oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania było zakończeniem negocjacji to nie można uznać, że oparcie na nim rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania stanowiło rażące naruszenie prawa, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Na marginesie należy zauważyć, że orzekając w niniejszej sprawie (sygn. akt II SA/Łd 15/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie miał racji uznając się związanym oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie II SA/Łd 1217-1218/02. Sprawa ta toczyła się ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję o ustaleniu odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oraz umarzającą postępowanie przed organem I instancji, natomiast przedmiotem sprawy II SA/Łd 15/06 była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania dotyczącego odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę. Wbrew opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zachodziła zatem w tym wypadku tożsamość sytuacji faktycznej, która uzasadniałaby stwierdzenie o związaniu oceną prawna wyrażoną we wcześniejszym wyroku tego sądu.
Odnosząc się do wyrażonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 48 ust. 1 cyt ustawy należy zauważyć, że organ miałby obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w toku postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. W omawianej sprawie jednak postępowanie to zostało umorzone decyzją Wójta Gminy [...] ze względu na jego bezprzedmiotowość, której przyczyną było właśnie zrzeczenie się odszkodowania przez strony.
Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje, iż przytoczone w skardze kasacyjnej argumenty przemawiające za niedopuszczalnością prowadzenia rokowań w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 10 ust. 5 cyt ustawy, a także pogląd, że rokowania w sprawie nabycia nieruchomości należy przeprowadzić przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego jest zgodny z interpretacją tego przepisu wyrażoną w niektórych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyroku z dnia 06 grudnia 1995r. w sprawie SA/Lu 668/95).
Mając jednak na uwadze brak jednolitej wykładni przepisu 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie można uznać, że poprzez przyjęcie jednej z możliwych jego interpretacji doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, a naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na wadliwym uznaniu, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej. Żadna z wymienionych wad w tym wypadku nie występuje, a zatem nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tej podstawie.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to należy uznać, że jest on całkowicie chybiony. Sąd I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i z tego względu skargę oddalił. Przepis art. 151 zastosowano zatem prawidłowo.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło