III SA/Wa 1959/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Krystyna Chustecka, asesor WSA Artur Kot (spr.),, asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości Pismem z 30 lipca 2004 r. Z.L. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z [...] kwietnia 2004 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, gdyż w decyzji tej nie zostało zawarte pouczenie o prawie i terminie do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2004 r. (sygn. akt III SA/Wa 1026/04) odrzucające jego skargę na wskazaną wyżej decyzję Wójta Gminy R., bowiem skarga ta została wniesiona z naruszeniem dyspozycji art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). . Z.L. wniósł skargę na decyzję organu podatkowego I instancji, czyli nie wyczerpał środków zaskarżenia w postępowaniu podatkowym. Odrzucając skargę Sąd zauważył, że decyzja, której uchylenia domaga się skarżący, nie zawiera pouczenia o możliwości wniesienia środka zaskarżenia, co może stanowić podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania – zgodnie z art. 162 i art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Postanowieniem z [...] sierpnia 2004 r., działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu wniosku. Z.L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. – powoływane dalej jako "SKO" – postanowiło odmówić wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z [...] kwietnia 2004 r. odmawiającej A.L i Z.L. umorzenia zaległości podatkowych. SKO zauważyło bowiem, że przywrócenie terminu możliwe jest po łącznym spełnieniu czterech przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie SKO, jednocześnie z wniesieniem podania o przywrócenie terminu skarżący obowiązany był dopełnić czynności, dla której był określony termin, czyli wnieść odwołanie od decyzji Wójta Gminy R. z [...] kwietnia 2004 r. Skoro skarżący tego nie uczynił, to zdaniem SKO wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Organ rozpoznający wniosek podkreślił, że odrzucając skargę . Z.L. Sąd zauważył, iż brak pouczenia o możliwości wniesienia odwołania może stanowić podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Skarżący, niezadowolony z rozstrzygnięcia SKO, pismem z 14 września 2004 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego postanowienie. Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia zauważył, że SKO nie zastosowało się do argumentacji Sądu przedstawionej w powołanym postanowieniu z 15 lipca 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 1026/04. Dodał, że od wielu lat zarówno on jak i jego małżonka korzystają z pomocy medycznej udzielanej przez psychiatrę. Organowi, który odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, skarżący zarzucił brak obiektywizmu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. II. Zauważyć na wstępie należy, że kontroli Sądu poddane zostało postanowienie SKO odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, przy czym decyzja ta nie zawierała pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie wydane zostało przez właściwy do rozpatrzenia odwołania organ, tj. zgodnie z art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej. Podstawą rozstrzygnięcia było zaś to, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący nie wniósł jednocześnie tego odwołania. SKO uznało zatem, że skoro wnioskodawca nie dopełnił czynności, dla której był określony termin, to oznacza, że "co najmniej jedna przesłanka nie została dopełniona przez wnioskodawcę". W konsekwencji – bez badania, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku – organ podatkowy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, istotne znaczenie dla sprawy ma niewątpliwe uchybienie jakiego dopuścił się organ I instancji, który nie pouczył skarżącego o trybie odwoławczym, naruszając tym samym art. 210 § 1 pkt 7 w związku z art. 121 Ordynacji podatkowej. Uchybienie to spowodowało w konsekwencji wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez jednego z adresatów decyzji pierwszoinstancyjnej, zamiast odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Skarżący uchybił nadto terminowi do wniesienia odwołania. O powyższych uchybieniach dowiedział się z postanowienia Sądu odrzucającego jego skargę. Postanowienie o sygn. akt III SA/Wa 1026/04 doręczone zostało skarżącemu 26 lipca 2006 r. Nie czekając na działania organów podatkowych w tej sprawie, skarżący pismem z 30 lipca 2006 r. wystąpił do SKO o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie podjął zatem żadnych działań w celu umożliwienia skarżącemu skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W szczególności, nie pouczył skarżącego o trybie odwoławczym oraz możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, którą należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec tych organów, ale także jako przesłankę oceny ich działania. Naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2002 r., sygn. akt III SA 3390/2000; publ. Mon. Pod. 2002, nr 9, poz. 33). Z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej wynika wprost, że organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie podziela nadto poglądu organu odwoławczego, iż wystarczającą podstawą do odmowy przywrócenia terminu było to, że skarżący nie złożył jednocześnie odwołania od decyzji. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W ocenie Sądu, niedopełnienie czynności powinno spowodować wezwanie wnioskodawcy o jej dokonanie na podstawie art. 169 Ordynacji podatkowej, a gdy wezwanie okaże się bezskuteczne, organ podatkowy pozostawi podanie o przywrócenie terminu bez rozpoznania (zob. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 488). W ocenie Sądu, skoro prowadząc postępowanie podatkowe w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie podjął stosownych działań w celu wypełnienia dyspozycji art. 210 § 1 pkt 7 w związku z art. 121 oraz art. 162 § 1 – 2 w związku z art. 169 Ordynacji podatkowej, to spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. i zaskarżone postanowienie – jako naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy – należy wyeliminować z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie wezwać skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pouczając go jednocześnie o możliwości pozostawienia jego podania bez rozpoznania. Uchylenie zaskarżonego postanowienia nie oznacza, że organ odwoławczy obowiązany będzie przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania, a tym bardziej nie oznacza, że obowiązany będzie uwzględnić odwołanie, jeżeli oczywiście zostanie wniesione. Oznacza jedynie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. obowiązane będzie usunąć wskazane przez Sąd uchybienia, a swoje rozstrzygnięcie wydać po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w zgodzie z obowiązującymi przepisami Ordynacji podatkowej. Podkreślenia natomiast wymaga, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych spowodowanych uchybieniem terminu procesowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.