VI SA/Wa 316/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], na skutek wniosku R. A. z dnia [...] września 2005 r. o wydanie decyzji w sprawie kontynuowania ubezpieczenia zdrowotnego w czasie okresowego nie prowadzenia działalności gospodarczej, decyzją z dnia [...] października 2005 r. stwierdził, że R. A. jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 1999 r. - nadal. Organ administracji ustalił, iż R. A. wykonuje działalność gospodarczą pod nazwą B. na podstawie wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej Nr [...] prowadzonej przez Wójta Gminy K. Od dnia [...] września 2005 r. R. A. zaprzestał prowadzenia tej działalności jednakże nie dokonał jej wykreślenia z ewidencji. Powołując się na art. 66 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135) organ stwierdził, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Stosownie do treści art. 69 ust. 1 tej ustawy, obowiązek ubezpieczenia dla tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych przepisami o ubezpieczeniu społecznym tj. ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 4 tej ustawy obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania działalności. W myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą taką działalność na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zdaniem organu, zgodnie z tymi przepisami, czas objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym tych osób będzie tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej ustalonym w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 tej ustawy zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W konsekwencji znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie tegoż wpisu z ewidencji, a nie zawieszenie jej wykonywania. Organ podnosił, iż także przepisy ustawy z dnia 6 sierpnia 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807) nie przewidują możliwości zawieszenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z treścią art. 14 ust. 1 i 2 tej ustawy, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. W konsekwencji również w myśl ustawy o swobodzie działalności gospodarczej znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie tegoż wpisu z tejże ewidencji, a nie faktyczne zawieszenie jej wykonywania. Od decyzji tej R. A. złożył odwołanie nie zgadzając się ze "wstecznym", jak to określił, zastosowaniem art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135). Skarżący uważał, iż do obowiązku ubezpieczenia nieprawidłowo zaliczono mu okres od dnia [...] czerwca 1999 r. W okresie sezonu, kiedy prowadził działalność gospodarczą, opłacał składki, natomiast w pozostałych miesiącach wnosił składkę dobrowolną, na podstawie corocznych umów z Kasą chorych, a następnie z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jednocześnie wskazywał na "niespójność" działania NFZ, który podpisał z nim umowę w dniu [...] września 2004 r. o dobrowolnym ubezpieczeniu zdrowotnym, pomimo obowiązywania ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ administracji ustalił, na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Nr [...] i druku ZUS P ZWUA "wyrejestrowanie z ubezpieczenia", iż skarżący wykonuje działalność gospodarczą od dnia [...] czerwca 1999 r. do dnia wydania decyzji, bowiem w dniu [...] września 2005 r. dokonał jedynie wyrejestrowania z ubezpieczenia lecz nie wykreślił działalności z ewidencji działalności gospodarczej. Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Powołując się na treść art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także na art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), organ stwierdził, iż czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego osób wykonujących działalność gospodarczą, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Z powyższego organ administracji wyprowadził wniosek, iż dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, istotnym jest moment rozpoczęcia tej działalności i jej zakończenia. Za zakończenie działalności nie można natomiast uznać tzw. "zawieszenie" działalności. Skarżący od dnia [...] czerwca 1999 r. do dnia wydania decyzji wykonuje zgłoszoną działalność gospodarczą, bowiem dotychczas jej nie wykreślił, zatem zdaniem organu zawieranie umów o dobrowolne ubezpieczenia nie ma znaczenia dla stwierdzonego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Od decyzji tej R. A. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący stwierdził, iż organ administracyjny nie rozumie jego problemu. W ocenie skarżącego sam wpis do rejestru działalności gospodarczej nie jest równoznaczny z jej wykonywaniem. Przerwa w prowadzeniu działalności, jako stan faktyczny, nie jest przewidziana w przepisach ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) ani w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j. t. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), a także pojęcia tego nie definiuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Powyższe, w ocenie skarżącego dowodzi, iż w okresach przerw w wykonywaniu działalności gospodarczej nie był on objęty ubezpieczeniem obowiązkowym, dlatego ubezpieczał się dobrowolnie. W odpowiedzi na skargę organ administracji, przytaczając argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą, iż R. A. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą R. A. rozpoczął wykonywać, po jej zarejestrowaniu w ewidencji za Nr [...], prowadzonej przez Wójta Gminy K., z dniem [...] czerwca 1999 r. Z uwagi na sezonowość zgłoszonej działalności skarżący, w okresie jej wykonywania (sprzedawania usług) odprowadzał składki obowiązkowe na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast w okresach pozasezonowych (kiedy usług nie świadczył) składek tych nie odprowadzał uważając, iż za te okresy właściwym było zawieranie stosownych umów na ubezpieczenia dobrowolne. Okresy te skarżący określił jako "przerwy" w wykonywanej działalności. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Jest poza sporem, iż R. A. należy do kręgu osób wykonujących pozarolniczą działalność gospodarczą, zatem obejmuje go, zgodnie z art. 69 ust. 1 w/w ustawy, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c). Obowiązek ten powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie obowiązek ten określały, uchylone już lecz obowiązujące w okresie wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego, przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) - art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 - oraz ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) - art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1. Terminy, o których mowa w powołanych wyżej przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, precyzuje art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowiąc, iż obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zgłoszoną działalność gospodarczą skarżący rozpoczął wykonywać od dnia [...] czerwca 1999 r. i działalności tej nie wyrejestrował do dnia wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej. R. A. trafnie podnosił, iż przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej jako stan faktyczny, a nie stan prawny, nie jest przewidziana w przepisach ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) ani w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j. t. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), nie funkcjonuje również w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Z samego określenia używanego przez skarżącego – "przerwa" – daje się wyprowadzić wniosek, iż nie jest to zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej lecz okresowy brak działania w zgłoszonej sferze gospodarczej. Przedsiębiorca bowiem w dalszym ciągu posiada uprawnienia do wykonywania działalności, którą zgłosił, może w tym okresie gromadzić towary, którymi handluje, może w czasie przerwy wykonywać remonty lub adaptację lokalu wreszcie może w tym czasie korzystać z urlopu. Powody, dla których przedsiębiorca przez jakiś czas nie wykonuje działalności gospodarczej są z gruntu obojętne dla ubezpieczenia obowiązkowego, bowiem to jedynie jego wolą jest to czy działalność tę prowadzi czy nie. Oczywiście przyczyny okresowej przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej mogą leżeć poza przyczynami zależnymi od przedsiębiorcy, jak na przykład sezonowość tej działalności czy problem z zamówieniami. Jednakże, jak trafnie wskazał organ administracji, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r. (II UK 111/03) stwierdził, iż faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Wyrażony pogląd jest w dalszym ciągu aktualny i zasługuje, zdaniem Sądu orzekającego, na aprobatę. R. A., wadliwie rozumiejąc art. 13 pkt 4 w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 w/w ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, "doubezbieczał" się w okresach przerw w swojej działalności uważając, że za te okresy nie miał obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie obowiązkowe, albowiem w tych okresach w jego przekonaniu "zaprzestawał" wykonywania działalności gospodarczej. Błąd co do pojmowania terminu zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej wyjaśniono wyżej, natomiast równoważenie przez skarżącego obowiązku ubezpieczenia z jego dobrowolnością trafnie został oceniony przez organ administracyjny jako nie mający wpływu na treść zaskarżonej decyzji administracyjnej. R. A. był bowiem obowiązany, przez czas wykonywania działalności gospodarczej do momentu dokonania zgłoszenia o jej wykreśleniu, odprowadzać składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Fakt zawierania umów dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nie mógł zastąpić ubezpieczenia ustawowego powstałego, zgodnie z art. 13 pkt 4 w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do jej zakończenia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.