II GSK 218/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Edward Kierejczyk (spr.) Jan Kacprzak Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 607/04 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 5 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 5 sierpnia 2004 r. Utrzymała ona w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 31 maja 2004 r. odmawiającą wydania skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu w jego lokalu przy ul. G. w L. W uzasadnieniu wyroku WSA przypomniał, że jedynym powodem odmowy wydania zezwolenia było niespełnienie wymogu określonego w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.). Stanowi on, że do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć pisemną zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Sąd uznał, że wymieniony przepis winien być interpretowany łącznie z innymi jeszcze unormowaniami. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Gdy budynek ma administratora lub zarządcę, wówczas do takiego podmiotu występuje się o wyrażenie zgody na sprzedaż napojów alkoholowych. W budynku przy ul. G. nie została utworzona wspólnota mieszkaniowa, nie zlecono administrowania lub zarządzania nim wyspecjalizowanemu podmiotowi i dlatego, stosownie do art. 27 ustawy o własności lokali i art. 200 Kodeksu cywilnego, każdy ze współwłaścicieli był uprawniony do współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną. Ci współwłaściciele pismem z dnia 17 maj 2004 r. poinformowali organ I instancji, że nie wyrażają zgody na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalu skarżącego położonym w tym budynku. WSA nie zgodził się więc z zarzutem skarżącego o niedopuszczalnym przyznaniu uprawnień strony wszystkim mieszkańcom budynku i błędnym uzasadnieniem decyzji, ponieważ zawierały one nieodzowne elementy i wywody. WSA dodatkowo podkreślił, że art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje możliwości wprowadzenia w drodze ustawy ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy są konieczne m.in. dla ochrony wolności i praw innych osób, a przytoczone unormowania poza te ramy nie wykraczają. Nie doszło także do naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa, bo wymóg uzyskania zgody na sprzedaż napojów alkoholowych wynika wprost z ustawy, a jego celem jest ochrona m.in. właścicieli czy użytkowników lokali w budynkach wielomieszkaniowych przed negatywnymi konsekwencjami sprzedaży napojów alkoholowych w takim budynku. W skardze kasacyjnej A. K. zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, art. 6, 20 i 22 ustawy o własności lokali, art. 2 i 32 Konstytucji RP i wniósł o uchylenie w całości wyroku oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Była ona w istocie powtórzeniem zarzutów i uzasadnienia skargi do WSA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 sierpnia 2004 r. Otóż skarżący ponownie zwrócił uwagę, że po wejściu w życie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jego sytuacja uległa wydatnemu pogorszeniu. Wcześniej po nabyciu od gminy lokalu użytkowego położonego w tym budynku prowadził działalność gospodarczą obejmującą również sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie uzyskanego zezwolenia. Egzekwowany obecnie w jego sprawie wymóg uzyskania pisemnej zgody właścicieli lokali mieszkalnych na sprzedaż w tym budynku napojów alkoholowych wykracza poza treść zastosowanego przepisu, ponieważ chodzi w nim o pisemną zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora, a więc podmiotu określonego w liczbie pojedynczej, którym nie mogą być właściciele lokali ani współwłaściciele nieruchomości. Nie można im w dodatku przyznać prawa strony postępowania administracyjnego ograniczającego prawo własności do lokalu, w którym przedsiębiorca zamierza prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych, a także naruszającego zasadę równości obywateli wobec prawa. Powołując się na wskazane przepisy ustawy o własności lokali skarżący podkreślił, że w tym budynku jest więcej niż 7 lokali i dlatego ich właściciele obowiązani byli podjąć uchwałę o powołaniu zarządu wspólnoty, czego nie uczynili. Skoro zarząd wspólnoty podejmuje samodzielnie decyzje w sprawach zwykłego zarządu, a wyrażenie zgody na sprzedaż napojów alkoholowych do takich spraw należy, to organy administracji nie powinny traktować ogółu mieszkańców tego budynku jako reprezentantów wspólnoty i jednocześnie strony postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną oparto tak jak w skardze do WSA głównie na założeniu, że w rozpoznawanej sprawie nie było żadnego podmiotu – spośród wymienionych w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – uprawnionego do wyrażenia zgody na sprzedaż napojów alkoholowych przez skarżącego w lokalu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. G. w L. Wadliwość takiego założenia wykazano już w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a trafność podanej w nim argumentacji należy podzielić i uzupełniająco rozwinąć. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że przy ustalaniu w art. 18 ust. 6 pkt 3 tej ustawy podmiotów uprawnionych do wyrażenia powyższej zgody (właściciel, użytkownik, zarządca, administrator) chodziło o tytuł prawny władania budynkiem. Przy odnoszeniu tego unormowania do przepisów ustawy o własności lokali konieczne jest uwzględnianie określonego w jej art. 1 zakresu, który obejmuje sposób ustanawiania odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych, lokali o innym przeznaczeniu, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną – z uzupełniającym stosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego. Otóż w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali, zaś nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 1 i 2). Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową (art. 6), a jeżeli lokali wyodrębnionych wraz z niewyodrębnionymi jest więcej niż siedem, właściciele lokali obowiązani są podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu (art. 20). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1). Zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani (art. 20 ust. 2), a każdy właściciel ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną, z uwzględnieniem spraw należących do zwykłego zarządu i wychodzących poza ten zakres (art. 27). Z przytoczonych unormowań wynika, że ustawie o własności lokali znane są takie podmioty jak: właściciele wyodrębnionych lokali, wspólnota mieszkaniowa, zarząd wspólnoty mieszkaniowej i współwłaściciele nieruchomości wspólnej jako właściciele wyodrębnionych lokali mający stosunkowy udział w powierzchni nieruchomości wspólnej określony wg art. 3 ust. 3 tej ustawy. Tam, gdzie nie dokonano wyboru zarządu nieruchomością wspólną, uprawnienia związane z zarządzaniem nią należą do jej współwłaścicieli. Przewidziany w art. 20 ust. 1 obowiązek podjęcia przez właścicieli wyodrębnionych lokali uchwały o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu wynika bowiem z konieczności usprawnienia czynności związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną w dużych liczebnie wspólnotach mieszkaniowych, a nie o pozbawienie w tym trybie ich uprawnień wynikających z prawa własności. Przy wyodrębnieniu własności lokali dochodzi więc do ustanowienia tzw. współwłasności przymusowej obejmującej nieruchomość wspólną. Bez względu na tryby ustanowienia odrębnej własności lokalu określone w art. 7, właściciel odrębnego lokalu zawsze nabywa w części ułamkowej udział w nieruchomości wspólnej. Jest to jedna z dwóch przewidzianych w art. 196 k.c. współwłasności, obok współwłasności łącznej. Zarówno przy współwłasności w częściach ułamkowych, jak i współwłasności łącznej własność tej samej rzeczy (nieruchomości) przysługuje niepodzielnie przynajmniej dla dwóch lub więcej osób, a wspólne prawo własności jest tworzone przez zespół takich udziałów. W stosunkach zewnętrznych współwłasność zawsze przedstawia się jako jedno wspólne prawo własności. Należy więc przyjąć, że w braku dokonania wyboru zarządu nieruchomości wspólnej, uprawnienia właściciela do wyrażenia pisemnej zgody na wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, przysługują współwłaścicielom nieruchomości wspólnej. Decyzje organów obu instancji nie były więc sprzeczne z tym przepisem oraz z art. 2 i 32 Konstytucji RP i nie naruszały zasady równości obywateli wobec prawa ani uprawnień do korzystania z lokalu będącego własnością skarżącego, na co trafnie zwrócono uwagę w motywach wyroku WSA. Nie doszło w nich również do naruszenia art. 6, 20 i 22 ustawy o własności lokali. Sprzedaż napojów alkoholowych w dalszym ciągu podlega reglamentacji w formach określonych tą ustawą, a rozwiązanie będące przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie ma na celu zapobieganie konfliktom rodzącym się na tle uciążliwości sprzedaży takich napojów w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.