I OSK 1905/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-07-02
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Barbara Adamiak, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa jest uzasadnione, gdy kwestia ta opiera się na odmiennej interpretacji przepisów, a nie na oczywistej sprzeczności z prawem?Ratio decidendi
Rażące naruszenie prawa, jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, ma miejsce jedynie w przypadku oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, której treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Różnice w interpretacji przepisów, nawet jeśli prowadzą do odmiennych wniosków prawnych, nie stanowią podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i tym samym nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nabycia z mocy prawa przez gminę mienia państwowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody W. w części dotyczącej nabycia przez Związek Dzielnic-Gmin nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która służyła wykonywaniu zadań publicznych (znajdował się na niej grób wojenny). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę miasta na decyzję Ministra. Miasto wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1047/05 w sprawie ze skargi Miasta [...] W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1047/05 oddalił skargę Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...] w części stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Związek Dzielnic-Gmin [...], nieodpłatnie własności nieruchomości "[...]" wraz ze środkami trwałymi i infrastrukturą, oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] (powstałej w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] na działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]) – utrzymał w mocy własną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że nieruchomość objęta decyzją Wojewody W. z dnia [...] w dniu komunalizacji nosiła cechy mienia ogólnonarodowego (państwowego) służącego użyteczności publicznej i należała do Rady Narodowej [...], lecz miał do niej zastosowanie również art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., ponieważ w granicach skomunalizowanej działki nr [...] mieścił się teren parku ogólnomiejskiego – [...], jak również teren wokół [...].
Zdaniem organu nadzoru teren Placu [...] wraz z terenem, na którym znajduje się [...], był i nadal jest wykorzystywany jako miejsce ceremonii państwowych o charakterze ogólnokrajowym, a ponadto [...] jest budowlą mającą znaczenie nie tylko symboliczne, ale przede wszystkim spełniającą kryteria grobu wojennego w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 1933 r., zwierzchni nadzór nad grobami wojennymi sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a domniemanie kompetencji na rzecz gminy, o czym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, dotyczy wyłącznie spraw o znaczeniu lokalnym, a nie wojewódzkim czy krajowym. Zdaniem organu nadzoru, oddanie Miastu [...] w celu sprawowania nad nim opieki w niczym nie zmienia faktu, że w dniu komunalizacji nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej i organów władzy państwowej, zaś ani przesłanki historyczne, ani sposób zagospodarowania terenu objętego decyzją komunalizacyjną nie mają wpływu na ocenę zgodności decyzji z prawem. Zestawienie treści badanej decyzji z treścią art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zdaniem organu nadzoru wykazało kolizję z prawem na tle art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Stwierdzenie nabycia przez Związek Dzielnic-Gmin [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] w skład której wchodzi nieruchomość służąca wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej i organów władzy państwowej, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia [...] w odpowiedniej części, to jest obejmującej obecnie działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Zdaniem organu nadzoru w odniesieniu do tej działki decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wniosek Miasta [...] nie zawiera nowych argumentów mogących mieć wpływ na uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji, a argumenty, które podniósł wnioskodawca, były już rozważane przez organ nadzoru w czasie dokonywania oceny legalności decyzji komunalizacyjnej Wojewody W. nr[...] z dnia [...].
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto [...], zarzucając decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy) w związku z art. 5 ust. 2 oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy) i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu prawidłowo organ nadzoru uznał, że zakres pojęcia "służą" wykonywaniu zadań publicznych jest znacznie szerszy niż zakres pojęcia "należą do" użytego w art. 5 ust. 2, ponieważ pojęcie "służy" oznacza stan faktyczny, a nie tytuł prawny. Pojęcie "służy wykonywaniu zadań publicznych" nawiązuje do charakteru zadań, których wykonywaniu faktycznie służy określone mienie. Na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 znajduje się [...] – grób wojenny w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. Nr 39, poz. 311 z późn. zm.), który powstał w 1925 r. Poza sporem jest, że [...] jest i grobem, i symbolem walki narodu polskiego o wolność. Dlatego też powinien pozostać mieniem Państwa Polskiego (Skarbu Państwa), i tak jak res extra commercium, czyli rzecz wyłączona z obrotu – nie powinien podlegać komunalizacji. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 1933 r., groby wojenne pozostają pod opieką Państwa, zwierzchni nadzór nad nimi sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, a w dniu wydania zaskarżonej decyzji sprawował minister właściwy do spraw administracji publicznej; zgodnie z ust. 2 tego artykułu, koszty utrzymania grobów wojennych ponosi Skarb Państwa. Sąd podzielił stanowisko organu, że zadania te są zadaniami publicznymi, należącymi do właściwości organów administracji rządowej; nieruchomość, na której znajduje się [...] nie stała się mieniem komunalnym, oraz, że w odniesieniu do działki nr [...] decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Organ prawidłowo uznał, że komunalizacja nieruchomości zabudowanej Grobem [...] stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nieruchomość ta służy wykonywaniu zdań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej i organów władzy państwowej, i dlatego też podlega wyłączeniu na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zdaniem Sądu, takiej interpretacji przepisu, w rezultacie której następuje zasadnicza zmiana okoliczności powodująca przejście własności ze Skarbu Państwa na gminę, nie można nazwać odmienną interpretacją przepisu lecz rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej P.p.s.a.), oddalił skargę.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło Miasto [...], zaskarżając wyrok w całości, zarzuciło:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż decyzja Wojewody M. nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Związek Dzielnic-Gmin [...] nieodpłatnie własności nieruchomości "[...]" stanowiącej dz. ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania – poprzez przyjęcie, iż dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] nie podlegała komunalizacji, gdy tymczasem istniały przesłanki do jej komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 2 ww. ustawy.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi Miasta [...] poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] i poprzedzającej jej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...].
Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji, zdaniem skarżącego niesłusznie, utożsamił procesy komunalizacyjne z tzw. obrotem prawnym, w związku z czym uznał, iż skoro przedmiotowa nieruchomość – wraz z [...] – stanowi res extra commercium, to nie mogła ona podlegać komunalizacji. Konkluzja taka jest nieprawidłowa, są bowiem rzeczy, które choć pozostawały res extra commercium, mogły podlegać komunalizacji np. drogi publiczne, szkoły publiczne czy cmentarze. Choć powyższe rzeczy nie mogły i nie mogą być przedmiotem obrotu, to jednak zostały one skomunalizowane wraz z przywróceniem w polskim systemie prawnym jednostek samorządu terytorialnego.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2006 r. uznał, iż zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Ponieważ ww. przepis został sformułowany jako wyjątek od zasady, iż mienie ogólnonarodowe podlega komunalizacji - zaś exceptiones non sunt mentendae – stwierdzając nieważność decyzji komunalizacyjnej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji winien był w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, iż przedmiotowa nieruchomość służy wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów lub organów władzy państwowej i przez to nie podlegała komunalizacji. Istotnie, na Placu [...] odbywają się kilka razy do roku wydarzenia o charakterze ogólnonarodowym (przykładowo: defilady wojskowe, uroczyste msze), jednakże powyższe nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że przedmiotowa nieruchomość służy wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji państwowej. Organ nadzoru winien był dokładnie wskazać, jakie to zadania publiczne są realizowane na przedmiotowej nieruchomości, czego jednak nie uczynił, ponadto stwierdzono nieważność decyzji komunalizacyjnej jedynie w części odnoszącej się do dz. ewid. nr [...], chociaż uroczystości odbywają się nie tylko na tej części Placu [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono szczególne funkcje jednostki samorządu terytorialnego – miasta [...], które oprócz zadań przewidzianych przepisami dotyczącymi samorządu gminnego i samorządu powiatowego wykonuje zadania wynikające ze [...] charakteru miasta – art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.). Między innymi obszar miasta [...] jest miejscem, gdzie odbywają się rozliczne uroczystości państwowe oraz uroczystości z udziałem szefów państw. Uroczystości te odbywają się w różnych – poza Placem [...] – miejscach W. np. na Placu [...], a nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych dotyczących takich miejsc w W.
Nie ulega również wątpliwości, iż [...] jest grobem wojennym w rozumieniu przepisów ustawy z 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych. Jednak podkreślić należy, iż przepisy powołanej ustawy w żadnym razie nie wyłączają komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Nie zawierają one bowiem normy, która wyłączałaby możliwość powierzenia obowiązku utrzymania grobów i cmentarzy wojennych innym niż centralne organy administracji państwowej. Co więcej, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, wprawdzie groby i cmentarze pozostają pod opieką Państwa, to jednak wojewoda może, w drodze porozumienia, powierzyć jednostce samorządu terytorialnego obowiązek utrzymania grobów i cmentarzy wojennych (art. 6 ust. 3 ustawy).
Nadto, zdaniem Miasta [...], zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku i z art. 5 ust. 2 oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej. Z uzasadnienia powyższych decyzji nie wynika, jaki przepis – będący podstawą wydania decyzji komunalizacyjnej został naruszony, i to w sposób rażący, czyli wskazujący na taką jej wadliwość, która uniemożliwia jej funkcjonowanie w obrocie prawnym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazuje jedynie, że przeszkodą w komunalizacji całości nieruchomości "[...]" jest przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej. Jednakże argumenty przedstawione w uzasadnieniu tej tezy, stanowiące w istocie odmienną od przyjętej przez Wojewodę M. w decyzji komunalizacyjnej interpretację przepisów, w żaden sposób nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa w wydanej decyzji komunalizacyjnej, a tym bardziej rażącego. Jak to bowiem było już wielokrotnie podkreślane w orzecznictwie, jeżeli organ orzekający w trybie nadzoru inaczej interpretuje przepisy, to nie można w takim przypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi bowiem wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości, tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania, enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny – zgodnie z § 1 tego artykułu – rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Za uzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., zwaną dalej "Przepisy wprowadzające") poprzez uznanie za prawidłowe stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji polegającego na przyjęciu, że decyzja Wojewody M. z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Związek Dzielnic-Gmin [...] nieodpłatnie własności nieruchomości "[...]", stanowiącej dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Zauważyć jednak należy, że zarzut naruszenia przez Sąd art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postawiony został nieprawidłowo w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem zarzucane Sądowi naruszenie przepisów postępowania dotyczyć musi przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi zawartych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dlatego też naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w odniesieniu do Sądu, winno być w sprawie niniejszej podniesione w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, podobnie jak prawidłowo postawiony zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające.
Oceniając legalność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja ta nie narusza prawa i stwierdził, że podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Stanowisko powyższe zostało słusznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ta ostatnia przesłanka, podobnie jak i pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. nie może podlegać wykładni rozszerzającej, winna być interpretowana dosłownie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa, przy czym naruszenie prawa ma charakter oczywisty i dotyczy przepisu prawnego, którego treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. "Rażące naruszenie prawa" to wada decyzji o takim ciężarze gatunkowym, który powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, gdyż decyzja ta nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zestawienie treści decyzji Wojewody W. z dnia [...] z treścią zastosowanego w niej przepisu art. 5 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ujawniło sprzeczność między regulacją ustawową a badaną decyzją w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Związek Dzielnic-Gmin [...], nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej, na której znajduje się [...]. Sprzeczność, o której mowa szczególnie wyraźnie zarysowuje się na tle art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowiącego o wyłączeniu spod komunalizacji składników mienia ogólnonarodowego (państwowego), to jest mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jeżeli składniki te służą – tak jak w niniejszym wypadku – wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej i organów władzy państwowej.
Powyższe stanowisko – w świetle ustalonych w postępowaniu okoliczności sprawy – wbrew przekonaniu wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – nie zostało w przekonujący sposób umotywowane w zakresie wykazania zaistnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej we wskazanej części z powodu rażącego naruszenia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów art. 5 ust. 2 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające.
Przedmiotowa działka została skomunalizowana w oparciu o art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające, zgodnie z którym: jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej, należące do rad narodowych miasta [...], miasta K. i miasta Ł. oraz terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w tych województwach miejskich staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem tych miast, jeżeli jest położone w ich granicach administracyjnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego),o których mowa w art. 5 ust. 1-3 nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Art. 11 omawianej ustawy jest przepisem szczególnym, wprowadzającym wyjątek od zasady komunalizacji z mocy prawa mienia ogólnonarodowego (państwowego), a zatem jego rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 3 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1120/97, Lex 45062). Ponadto przypomnieć należy – co jak się wydaje uszło uwadze organu nadzoru, a następnie Sądu, że ocena, czy dana nieruchomość służyła wykonywaniu konkretnych zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej winna być dokonana według stanu na dzień wejścia w życie ustawy, to jest na dzień 27 maja 1990 r. zarówno w postępowaniu komunalizacyjnym, jak i późniejszym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie może więc mieć znaczenia w sprawie faktyczny sposób wykorzystywania tego mienia w dacie wydawania decyzji nadzorczej. Ponadto, jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, jeżeli stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy jedynie jej części, to zakres tego rozstrzygnięcia winien być w sposób niebudzący wątpliwości umotywowany.
Istniejące w rozpoznawanej sprawie rozbieżności poglądów co do zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji mających swoje źródło w odmiennej interpretacji przepisów ustawy Przepisy wprowadzające, powoływana przez strony argumentacja – w kontekście brzmienia przepisów art. 5 ust. 2 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające. nie pozostawiają wątpliwości, że w sprawie nadzorczej wchodziła w grę inna interpretacja art. 11 ust. 1 powołanej ustawy. Nie jest to więc przypadek rażącego naruszenia tego przepisu, skoro odmienna wykładnia wyklucza możliwość powoływania się na przesłankę nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z powyższych względów skargę kasacyjną należało uznać za uzasadnioną i uchylić zaskarżony wyrok.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien mieć na uwadze przedstawione wyżej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Należy ponadto podnieść, że uwadze Sądu pierwszej instancji uszła okoliczność, iż nadal pozostaje w obrocie prawnym decyzja Wojewody W. z dnia [...], nr [...] odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Dzielnicę Gminę [...] własności nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę nr [...] "[...]", która następnie została skomunalizowana decyzją z dnia [...] oraz że kwestia ta pozostała poza zakresem rozważań w prowadzonym z urzędu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji komunalizacyjnej z dnia [...].
Z powyższych względów na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło