I OSK 1460/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-09-12
Skład orzekający: Leszek Włoskiewicz, Izabella Kulig-Maciszewska, Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uznając, że organy administracji nie odniosły się do wszystkich złożonych przez stronę dokumentów, mimo że te dokumenty mogły jedynie potwierdzać interes faktyczny, a nie prawny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uznając, że organy administracji miały obowiązek szczegółowo odnieść się do wszystkich dokumentów złożonych przez stronę, nawet jeśli te dokumenty potwierdzały jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który był kluczowy dla legitymacji strony do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Ponadto, WSA naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., wykraczając poza granice sprawy poprzez ocenę prawidłowości decyzji, której stwierdzenia nieważności dotyczyło postępowanie, zamiast oceny decyzji odmawiającej wszczęcia tego postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Prezesa Sądu Okręgowego o stwierdzenie nieważności decyzji z 1988 r. ustalającej opłaty roczne z tytułu zarządu gruntem. Organy administracji (Wojewoda, Minister Infrastruktury) odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że Prezes Sądu Okręgowego nie posiada legitymacji strony, tj. interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. przez organy, które nie odniosły się do dokumentów potwierdzających władanie gruntem przez jednostki organizacyjne Ministerstwa Sprawiedliwości. Minister Budownictwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1497/05 w sprawie ze skargi Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz Ministra Budownictwa kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1497/05 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 21 stycznia 2005 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania na wniosek Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 24 października 1988 r., ustalającej opłaty roczne z tytułu zarządu gruntu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy podał, iż Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] decyzją z dnia 24 października 1988 r. ustalił [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w [...] opłatę roczną z tytułu zarządu gruntem stanowiącym działki opisane w załączniku do decyzji.
Wojewoda [...], decyzją z dnia 21 stycznia 2005 r., po rozpoznaniu wniosku Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia 3 sierpnia 2004 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 24 października 1988 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawcy.
Po rozpatrzeniu odwołania Prezesa Sądu Okręgowego w [...], Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może domagać się strona, a więc stosownie do art. 28 k.p.a. tylko taki podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowana decyzja.
Natomiast, jak wynika z ustaleń organu, stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 24 października 1988 r. była [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w [...], natomiast Sąd Okręgowy w [...] nie ma w sprawie dotyczącej praw i obowiązków wynikających z praw do przedmiotowej nieruchomości interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., ponieważ nie posiada on tytułu prawnego do spornej nieruchomości. Decyzja w sprawie opłat za zarząd gruntem nakłada określone obowiązki tylko na podmiot, do którego jest skierowana. Zdaniem organu, w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 16 stycznia 2002 r., I SA 1421/2000, niepubl.) w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organ bada przede wszystkim kwestię wstępną, jaką stanowi zagadnienie legitymacji osoby występującej z wnioskiem.
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezes Sądu Okręgowego w [...], domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo - art. 157 § 2 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenia miały wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji podał, że w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji Wojewoda [...] stwierdził, iż wnioskodawca we wniosku o stwierdzenie nieważności wskazał, że nieruchomość jest w jego władaniu, lecz nie wykazał do niej tytułu prawnego. Wnioskodawca poinformował, że nieruchomość to od 1922 r. do dnia dzisiejszego pozostaje we władaniu jednostek organizacyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości – początkowo Sądu Apelacyjnego w [...], później Sądu Powiatowego, a od 1975r. Sądu Rejonowego w [...]. Na poparcie tych faktów wnioskodawca przedłożył przedwojenną publikację "Pięciolecie Sądownictwa Polskiego na Śląsku 1922-1927", w której zamieszczona jest fotografia budynku sądowego przy [...] z podpisem "Sąd Apelacyjny w [...]" oraz artykuł adwokata J. P. – "80 lat Sądów Polskich na Śląsku." Zdaniem organu pierwszej instancji, Sąd Rejonowy w [...] reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a.
Następnie Sąd I instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajdują się m. in. następujące dokumenty: (1) pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 października 2004 r. skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], w którym napisano m. in. " Kierując się wyłącznie zapisem w księdze wieczystej przy zakładaniu nowych rejestrów gruntów, błędnie wpisano jako jedynego władającego w stosunku do działki nr [...]. Pominięto natomiast Sąd Powiatowy w [...] i MZUiM, w których faktycznym posiadaniu była część gruntu użytkowana jako zaplecze Sądu oraz droga publiczna – ul. [...], obecnie [...].", (2) sporządzony w listopadzie 1964 r. wykaz zmian gruntowych dotyczący działki nr 74, w którym, w stanie dotychczasowym, jako władającego wpisano Skarb Państwa – Zarząd Kolejowy, natomiast w stanie nowym, jako władającego wpisano Sąd Powiatowy [...]; (3) sporządzony w listopadzie 1964 r. wykaz zmian gruntowych dotyczący działki nr [...], w którym w stanie dotychczasowym, jako władającego wpisano Skarb Państwa – Zarząd Kolejowy, natomiast w stanie nowym, jako władającego wpisano Sąd Powiatowy [...]; (4) dwa protokoły "ustalenia granic oraz właścicieli osób władających, użytkowników i dzierżawców nieruchomości gruntowych, położonych na obszarze administracyjnym miasta [...]e, dzielnicy [...]" oba zaczęte dnia 1 października 1964 r. a zakończone dnia 30 listopada 1964 r., podpisane również przez J. R. – Prezesa Sądu Rejonowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że do tych dowodów żaden z organów się nie odniósł, co oznacza, że organy administracji orzekając w sprawie naruszyły art. 7 k.p.a. przez to, że nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego; art. 77 k.p.a. przez to, że nie rozpatrzono całego materiału dowodowego; art. 80 k.p.a. przez to, że nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniono, czy dana okoliczność została udowodniona; art. 107 k.p.a. przez to, że organ nie wskazał, dlaczego niektórym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej – a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd I instancji zauważył, że decyzja z dnia 24 października 1988 r., której stwierdzenia nieważności domagała się strona skarżąca, wydana została m. in. w oparciu o § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów (Dz. U. Nr 47, poz. 241), który został skreślony z dniem 12 października 1988 r. przez § 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1988 r. zmieniającego rozporządzenia w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów (Dz. U. Nr 35, poz. 270); skreślony ust. 1 § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985r. dotyczył opłaty rocznej za istniejące w dniu wejścia w życie ustawy prawa użytkowania wieczystego i użytkowania.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Budownictwa. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący organ administracji publicznej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
- art. 133 § 1 w zw. z art. 3 § 1p.p.s.a. przez przyjęcie, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] nie pozwala skontrolować jej pod względem zgodności z prawem, tj. oceny jej prawidłowości,
- art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nie dokonanie oceny kontrolowanej decyzji pod kątem zgodności z prawem,
- art. 145 § 1lit. c) i art. 152 p.p.s.a. przez przyjęcie, iż obowiązkiem organów, czemu zdaniem Sądu uchybiono, było dokonanie odniesienia się do dokumentów wymienionych w uzasadnieniu wyroku, czym naruszono przepisy K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy wskazane dokumenty nie miały wpływu na wynik sprawy,
- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 i 170 p.p.s.a. przez niewskazanie szczegółowo, jakie okoliczności sprawy organ powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy,
- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 i 170 p.p.s.a. przez niewskazanie, jakie znaczenie dla dalszego rozpoznawania sprawy ma wskazanie przez Sąd na jedną z podstaw prawnych decyzji z dnia 24 października 1988 r., będącej przedmiotem postępowania nadzorczego.
Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną Minister Budownictwa wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że Sąd I instancji nie podał żadnego uzasadnienia, ani analizy sprawy dlaczego w jego ocenie uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Ocena taka powinna zostać zawsze dokonana pod kątem ocen całości sprawy. Oznacza to, iż Sąd musi uwzględnić cały posiadany w sprawie materiał dowodowy i dopiero na jego tle może dokonywać oceny, czy konkretne naruszenie przepisów Kpa mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem organu, jeżeli akta sprawy zawierają materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, rolą Sądu jest odniesienie do tego – art. 133 § 1 p.p.s.a. Dopiero wtedy, ustalając co jest przedmiotem sprawy oraz co jest w sprawie sporne lub wątpliwe, Sąd może rozpocząć rozważania czy ustalone na podstawie akt sprawy uchybienia procesowe organu mogły w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy. Oznacza to, że obowiązkiem Sądu w niniejszej sprawie było wskazanie, w jaki sposób wymienione dokumenty mogą wpłynąć na sprawę, tj. wskazanie w jaki sposób wskazane dokumenty mogą przesądzać o uznaniu, iż Sąd Okręgowy w [...] ma interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 24 października 1988 r.
Minister Budownictwa podał, że istotą niniejszej sprawy jest ocena, czy Sąd Okręgowy w [...] jest stroną w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej opłaty roczne z tytułu zarządu. Podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji będzie zawsze podmiot występujący jako strona w postępowaniu, w którym podjęto decyzję, co do której sformułowano zarzut nieważności oraz podmiot, który w tamtym postępowaniu nie brał udziału, ale którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. O posiadaniu uprawnień strony zawsze decydować będzie art. 28 k.p.a. Z istoty decyzji o ustaleniu opłat z tytułu zarządu wynika, że decyzja ta skierowana jest tylko do jednostki, której ustalono opłaty. Inne podmioty nie mają żadnego interesu w kwestionowaniu takiej decyzji, gdyż nie dotyczy ona ich praw lub obowiązków, co wynika z charakteru takiej decyzji. Tym samym zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, kwestia oceny wskazanych przez Sąd dokumentów nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Z dokumentów tych można ewentualnie wywodzić fakt władania, co jednak stanowić może o interesie faktycznym, a nie prawnym. Tak więc nawet przyjmując, że organ uchybił obowiązkowi odniesienia się do tych dokumentów, to takie naruszenie nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia, iż wnioskodawca nie ma interesu prawnego.
Skarżący kasacyjnie zakwestionował stanowisko Sądu, że obowiązkiem organu było odniesienie się w zaskarżonej decyzji do wskazanych dokumentów. Jego zdaniem taki sposób rozumowania prowadziłby do absurdalnej sytuacji, w której organ musiałby odnosić się do każdego dowodu, dokumentu czy też pisma znajdującego się w aktach sprawy. Zdaniem organu, wymóg o jakim mowa w art. 107 k.p.a. dotyczy tylko tych dowodów, które mają znaczenie dla sprawy. W ocenie organu specyfika sprawy pozwala przyjąć, iż ocenie – znajdującej odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji – podlegała kwestia czy Sąd Okręgowy w [...] ma interes prawny w sprawie, co przy charakterze decyzji o opłatach za zarząd nie może wynikać z władania (co ewentualnie mogłoby wynikać ze wskazanych dokumentów). Tym samym organy nie musiały się odnosić do każdego dokumentu znajdującego się w aktach, gdyż nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do stwierdzenia Sądu, iż decyzja z dnia 24 października 1988 r. została wydana w oparciu o § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów organ zarzucił, iż Sąd nie powiązał tego stwierdzenia z zaskarżoną decyzją, ani z przedmiotem sprawy. Wobec tego organ nie jest w stanie ocenić czy z tego stwierdzenia wynika, iż naruszył prawo i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć ewentualne naruszenie.
Reasumując autor skargi kasacyjnej stwierdził, że sposób sformułowania zarzutów w stosunku do decyzji oraz brak wskazania co do dalszego postępowania pod kątem wymienionych dokumentów i konkretnej normy prawnej powoduje, że organy nie są w stanie prawidłowo ustalić swoich obowiązków na dalszym etapie postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że organ wydający zaskarżoną decyzję ograniczył się wyłącznie do opisania przebiegu postępowania, w żadnym stopniu nie odnosząc się do obszernej dokumentacji zgromadzonej w sprawie, potwierdzającej zasadność żądań skarżącego oraz jego interes prawny. Jednocześnie podano, że strona nie kwestionuje wysokości ustalonej opłaty, lecz zasadność przyjęcia, że adresatem decyzji powinno być PKP, a tym samym legalność jej wydania. Przepisy prawa wiążą bowiem z wydaniem decyzji o ustaleniu wysokości opłat również inne skutki prawne, daleko wykraczające poza finansowy wymiar opłaty. Nie sposób zatem przyjąć, że z istoty decyzji o ustaleniu wysokości opłat wynika a priori, iż żaden podmiot poza jej adresatem nie posiada interesu prawnego w jej zaskarżeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, jako posiadająca uzasadnione podstawy, jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Jednym z zarzutów skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez przyjęcie, że obowiązkiem organów było odniesienie się do dokumentów wymienionych w uzasadnieniu wyroku w sytuacji, gdy wskazane dokumenty nie miały wpływu na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie przedmiot kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiła decyzja rozstrzygająca w sprawie odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego z uwagi na brak interesu prawnego podmiotu domagającego się wszczęcia tego postępowania. Wobec tego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym wymagała kwestia, czy zgodny z prawem jest pogląd organów administracji publicznej o braku legitymacji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy poszukiwać przede wszystkim w przepisach prawa materialnego znajdujących zastosowanie przy wydaniu decyzji, stanowiącej przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności. Zatem ocenie należało poddać stanowisko organów sprowadzające się do tego, że z samego charakteru decyzji ustalającej opłaty za zarząd gruntem wynika, iż stroną może być tylko podmiot, który został obciążony tymi opłatami, a więc którego dotyczą skutki takiej decyzji. Tymczasem Sąd I instancji, wskazując na szereg niekwestionowanych w postępowaniu administracyjnym dokumentów, złożonych przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], uznał, że organy administracji winny się do nich odnieść, zaś zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stanowisko Sądu I instancji jest błędne. Dokumenty złożone przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w toku postępowania administracyjnego przedstawiają stan faktyczny sprawowania władztwa nad spornymi nieruchomościami. Ten stan faktyczny nie jest w żadnej mierze kwestionowany. Natomiast kwestia, czy w oparciu o te dokumenty można mówić o istnieniu legitymacji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w postępowaniu w sprawie wszczęcia nieważności decyzji określającej opłaty za zarząd gruntem, została przez organy administracji rozstrzygnięta. Dokumenty te zdaniem organów obu instancji świadczą wyłącznie o interesie faktycznym. Wobec tego należy stwierdzić, że kwestia szczegółowego odniesienia się do wszystkich dokumentów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie istoty sprawy. W konsekwencji trzeba uznać, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko takie naruszenie przepisów postępowania uzasadnia zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji. Skoro zaś w rozpatrywanej sprawie takiego naruszenia nie było Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W istocie rzeczy bowiem Sąd I instancji uniknął rozstrzygnięcia czy Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] przysługuje legitymacja do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej [...]ej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w [...] opłaty za zarząd gruntem.
Skarga kasacyjna zarzuca wyrokowi Sadu I instancji naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nie dokonanie oceny kontrolowanej decyzji pod kątem zgodności z prawem. Jednocześnie w uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazuje, że sąd wykroczył poza granice sprawy wypowiadając się na temat prawidłowości podstawy prawnej decyzji, która miała być dopiero przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł poza granice sprawy. Granice sprawy zakreśliła bowiem decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W tej sprawie ocenie w ogóle nie podlegała zgodność z prawem decyzji z dnia 24 października 1988 r. Stąd też jakakolwiek ocena tej decyzji nie mieściła się w granicach sprawy rozpatrywanej przez Sąd I instancji. Zatem Sąd ten uchybił przepisowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podniesienie przez Sąd I instancji tej kwestii do rangi okoliczności ważnych dla prawidłowego załatwienia sprawy każe traktować to uchybienie jako takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast za chybione należało uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawę orzekania przez sąd administracyjny stanowi materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego przez organ. Zatem sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, co jest równoznaczne z tym, iż nie może wziąć pod uwagę zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, która nastąpiła po wydaniu tego aktu.
Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. mówi zaś o kontroli działalności administracji publicznej.
Wobec tego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez przyjecie, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala skontrolować jej pod względem zgodności z prawem został postawiony wadliwie. Strona skarżąca nie zarzuca bowiem, że Sąd I instancji wykroczył poza dopuszczalny zakres rozpoznania i orzekania.
Natomiast w sytuacji naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestia naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 153 i art. 170 p.p.s.a., przez niewskazanie jakie okoliczności sprawy organ powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy wobec czego nie wymaga szerszego omówienia.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło