I GSK 2063/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-09-12

Skład orzekający: Czesława Socha, Jan Grabowski, Jerzy Sulimierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy negatywny wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu i czy może stanowić podstawę do odmowy zastosowania preferencyjnej stawki celnej, nawet w przypadku przedstawienia przez importera innych dowodów pochodzenia?
Ratio decidendi
Wynik weryfikacji dowodu pochodzenia dokonanej przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu i nie może być przedmiotem dodatkowej weryfikacji i oceny. Organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu dodatkowych dokumentów poza wynikiem weryfikacji, a w przypadku negatywnego wyniku lub braku wystarczających informacji, mają obowiązek odmówić zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Dokumenty urzędowe sporządzone przez organy państwowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a organ prowadzący postępowanie nie może swobodnie oceniać ani kwestionować ich treści bez przeprowadzenia dowodu przeciwko ich prawdziwości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia kwoty długu celnego w postępowaniu wznowieniowym. Skarżący importowali samochód ciężarowy i zgłosili go z zerową stawką celną, powołując się na świadectwo EUR.1. Organy celne zakwestionowały klasyfikację taryfową, wartość celną i stawkę celną. Po wielokrotnych postępowaniach i wyrokach sądów, w tym NSA, które uchyliły wcześniejsze decyzje, postępowanie wznowiono z urzędu z powodu negatywnej weryfikacji świadectwa EUR.1 przez władze celne Szwecji. Ostatecznie organy celne określiły wyższą stawkę celną i kwotę długu celnego, co zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od skarżących na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędziowie Jan Grabowski (spr.) NSA Jerzy Sulimierski Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M.-S., B. S., R. R. – wspólników s.c. "[...]" w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 170/06 w sprawie ze skargi A. M.-S., B. S., R. R. – wspólników s.c. "[...]" w Krośnie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia 3 stycznia 2006 r. nr 400000-OR-6401-1/2005/tg w przedmiocie określenia kwoty długu celnego w postępowaniu wznowieniowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. M.-S., B. S., R. R. – wspólników s.c. "[...]" w Krośnie na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z 11 maja 2006 r., sygn. akt SA/Rz 170/06 oddalił skargę A.M., B.Sz., R.R. - wspólników spółki cywilnej "M." w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z 3 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania, z tytułu określenia kwoty długu celnego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym. W dniu 20 września 2002 r. skarżący dokonali zgłoszenia celnego samochodu ciężarowego marki Mercedes E280, importowanego ze Szwecji, o wartości fakturowej 20.000 SEK wskazując kod 8704 31 99 9 oraz zerową stawkę celną. Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z 16 października 2002 r., nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, wartości celnej oraz stawki celnej i orzekając w tym zakresie wskazał, że właściwym kodem Taryfy celnej jest kod 8703 23 90 9, ustalając wartość celną na 37.644 zł (85.341 SEK), a należne cło wg stawki 35% w kwocie 13.175,40 zł. Dyrektor Izby Celnej w P., po rozpoznaniu odwołania wspólników s.c. "M." s.c., decyzją z 24 stycznia 2003 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, uwzględniając przedłożone przez stronę w postępowaniu odwoławczym, a wystawione retrospektywnie, świadectwo EUR.1 nr [...], uzasadniające zastosowanie zerowej stawki celnej, a w pozostałej części, podzielając stanowisko organu I instancji odnośnie wartości celnej i klasyfikacji towarowej, utrzymał jego decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z 18 listopada 2004 r., sygn. akt SA/Rz 328/03 oddalił skargę na powyższą decyzję. W ocenie Sądu nie zostały naruszone przepisy Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego oraz Decyzji nr 1/96 Rady Stowarzyszenia. Sąd stwierdził, że zapis w świadectwie EUR.1 odnośnie określenia rodzaju pojazdu nie jest wiążący dla klasyfikacji pojazdu, bo świadectwo takie jest zgodnie z art. 19 § 1 Kodeksu celnego oraz art. 10 Protokołu nr 4 dowodem pochodzenia towarów i w konsekwencji podstawą zastosowania określonej stawki taryfowej, a w związku z tym tylko zapis odnośnie pochodzenia jest dla organów celnych wiążący i może być w odpowiednim trybie sprawdzony. Odnośnie przyjętej wartości celnej importowanego samochodu, Sąd podkreślił, iż organy celne zasadnie ją zakwestionowały, skoro w zgłoszeniu celnym i w deklaracji wartości celnej podana została wartość, wynikająca z faktury, tj. 8.822 zł, a w dołączonej do tego zgłoszenia ocenie technicznej nr [...] z 17 września 2002 r. wartość rynkową określono na kwotę 47.100 zł jako wartość bazową. Zdaniem Sądu słusznym działaniem ze strony organów było ustalenie wartości celnej zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 Kodeksu celnego przy zastosowaniu jednej z metod określonych w art. 25-28 ze względu na znaczną rozbieżność odnośnie wartości pojazdu. W ocenie Sądu nie budziło zastrzeżeń zastosowanie metody "ostatniej szansy" z uwagi na specyfikę przedmiotu importu. Sąd uznał za uzasadnione stanowisko organów, w kwestii przyjęcia za punkt wyjścia dla ustalenia wartości celnej oceny technicznej z dnia 17 września 2002 r. i zawartą w niej wartość rynkową pojazdu, a przedłożoną przez importera z uwagi na brak notowań pojazdów tego typu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 czerwca 2005 r. uwzględnił skargę kasacyjną od powyższego wyroku i uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z 24 stycznia 2003 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 16 października 2002 r. co do ustalenia wartości celnej, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można było jednak odmówić racji skarżącym, iż doszło do naruszenia przepisów art. 29 i 85 § 1 Kodeksu celnego. Zarzuty te sprowadzały się w istocie do naruszenia przepisu określającego ustalenie wartości celnej towaru tzw. metodą ostatniej szansy, co czyniło bezprzedmiotowym odnoszenie się do zastosowania tej metody, a pominięcie innych metod, których możliwość zastosowania wyłącza metodę ostatniej szansy. Jako metodę ostatniej szansy nazywa się sposób ustalania wartości celnej towaru określony w art. 29 Kodeksu celnego. NSA powołał się na wyrok z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA Łd 407/00, w którym Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, że określona w art. 29 Kodeksu celnego metoda ostatniej szansy nie polega na dowolnym ustaleniu wartości celnej, ponieważ wartość celna ustalona powyższą metodą w możliwie największym stopniu powinna być oparta na pozostałych metodach ustalania wartości celnej, którą stosuje się z rozsądną elastycznością. NSA stwierdził, że inne rozumienie tego przepisu prowadzi do naruszenia przepisu art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Nie można bowiem, stosując metodę ostatniej szansy, naruszyć zasady, że podstawą w postępowaniu celnym w zakresie ustalania wartości celnej jest stan towaru i jego wartość w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Zdaniem NSA dodatkowo powinien być uwzględniony wysoki rozmiar zużycia pojazdu. Średnie wartości katalogowe nie wyłączają konieczności dokonania oceny konkretnego pojazdu, gdyż przedmiotem odprawy celnej jest konkretny towar, a nie abstrakcyjny przedmiot według wartości katalogowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 18 lipca 2004 r. w którym podzielił on stanowisko organu co do wykładni art. 29 Kodeksu celnego jest błędny. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. powinien był uwzględnić skargę w zakresie dotyczącym ustalenia wartości celnej towaru, a więc uchylić zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu wartości celnej przedmiotowego samochodu. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej w P., decyzją z dnia 12 września 2005 r., Nr [...] obniżył wartość celną sprowadzonego samochodu i ustalił ją na kwotę 13 970,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z 4 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Rz 480/05, oddalił skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 września 2005 r. Postanowieniem z 23 sierpnia 2005 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1, art. 243 § 1 i § 2, art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262, art. 2622 § 1 Kodeksu celnego i art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. "Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne" wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stawki celnej od sprowadzonego samochodu, zakończone decyzją ostateczną z 24 stycznia 2003 r., Nr [...]. Organ stwierdził, w uzasadnieniu postanowienia, że weryfikacja dowodu pochodzenia przeprowadzona przez władze celne Szwecji (pismo szwedzkich władz celnych z 13 października 2003 r.) ujawniła, iż przedmiotowy towar objęty świadectwem EUR.1 nr [...] nie może być uważany za pochodzący i korzystać z preferencji wynikających z Układu Europejskiego. W związku z tym, że w decyzji Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z 24 stycznia 2003 r. do określenia kwoty długu celnego zastosowano obniżona stawkę celną na podstawie świadectwa EUR.1, to okoliczność negatywnej weryfikacji świadectwa ma istotne znaczenie dla podjętego wcześniej rozstrzygnięcia i stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Decyzją z 18 października 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił swoją decyzję ostateczną z 24 stycznia 2003 r. w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekł następująco: - określił stawkę celną w wysokości 35%, minimum 2500 EUR/szt. - określił kwotę długu celnego w wysokości 10142,80 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 Protokołu Nr 4 UE produkty sprowadzone korzystają z postanowień Układu Europejskiego pod warunkiem przedłożenia dowodu pochodzenia – m.in. świadectwa przewozowego EUR.1. Art. 13 tego Protokołu uzależnia przyznanie preferencji celnych od udokumentowania bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Wspólnoty. Spełnienie wiec jednocześnie trzech warunków (określenie stawek obniżonych, prawidłowe udokumentowanie pochodzenia, bezpośredni przywóz) jest konieczne aby zastosować obniżoną stawkę celną. Organ podkreślił, że weryfikacja dowodu pochodzenia przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego dała wynik negatywny i tym samym towar sprowadzony nie może zostać uznany za towar pochodzący i nie mogą być wobec niego zastosowane preferencje wynikające z Układu Europejskiego. W świetle polskiego prawa uzyskany negatywny wynik weryfikacji od władz celnych kraju eksportera ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Na skarżącej ciążył obowiązek przedstawienia przeciwdowodu, co do twierdzeń szwedzkich władz celnych, czego nie uczyniła, dlatego zastosowano stawkę celną w wysokości 35%. Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 3 stycznia 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 18 października 2005 r. uznając, że słusznie została zastosowana stawka celna autonomiczna podwyższona, gdyż świadectwo EUR.1 jak i deklaracja na fakturze potwierdzają nieprawdę o preferencyjnym pochodzeniu towaru. Odnosząc się do argumentacji skarżącej odnośnie braku konieczności włączania do materiału dowodowego wyników weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 organ stwierdził, że jest zobligowany na podstawie wszystkich dowodów ustalić stan faktyczny sprawy. Organ podkreślił, że przepisy Protokołu 4 nie stwarzają możliwości kwestionowania przez organy celne kraju importera uzyskanych tą drogą wyników sprawdzenia dowodów pochodzenia i są one zobligowane do odmowy preferencyjnego traktowania produktów w przypadku, gdy brak jest ze strony władz celnych kraju eksportu potwierdzenia statutu pochodzenia preferencyjnego produktu, zarówno w przypadku braku odpowiedzi, jak i zakwestionowania takiego pochodzenia. Bez znaczenia dla zastosowania preferencyjnej stawki obniżonej w Polsce ma wniosek strony o ponowną weryfikację, gdyż to importer bierze na siebie ryzyko negatywnej weryfikacji i może dowodzić swych twierdzeń za pośrednictwem eksportera, który wystawił nieprawidłowy dowód pochodzenia. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił również, że bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki celnej obniżonej jest dołączone zaświadczenie producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania, ustalone na podstawie kodu VIN. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. oddalając skargę A.M., B.Sz., R.R. – wspólników spółki cywilnej "M." w K. na powyższą decyzję stwierdził na wstępie, iż organ miał podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Sąd stwierdził, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów pochodzących, co do których obowiązuje obniżona stawka celna, reguluje Protokół 4 Układu Europejskiego. Zgodnie z art. 16 tego Protokołu pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby; za pomocą świadectwa przewozowego EUR.1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, bądź za pomocą deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym opisującym produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Weryfikacja wyżej wskazanych dokumentów przeprowadzana jest przez władze kraju eksportera, władze celne importera nie są uprawnione do żądania od władz eksportera żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten jest niewystarczający to władze celne mają obowiązek odmówić udzielenia preferencji. Sąd odnosząc się do wywodów skarżącej odnośnie braku konieczności przedstawienia świadectwa przewozowego EUR.1 dla towarów sprowadzanych o wartości poniżej 6000 EURO, wskazał, że w § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) została określona w załączniku grupa towarów, które musiały być dokumentowane w zakresie pochodzenia tylko i wyłącznie świadectwem. Sformułowanie § 11 ust. 2 tego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w § 11 ust. 1, może być również świadectwo pochodzenia, poza innymi dokumentami takimi jak: faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile jest w nim zamieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki celnej obniżonej jest dołączone zaświadczenie producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania ustalone na podstawie kodu VIN pojazdu. Na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. A.M., B.Sz., R.R. – wspólnicy spółki cywilnej "M." w K. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzucili, że został on wydany z: - naruszeniem prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 13 § 4 Kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.); - naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, art. 21 ust. 1 oraz art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego; - naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zgodnie z którym organy celne nie mogły wystąpić o ponowną weryfikację świadectwa przewozowego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przepisów postępowania celnego, jakiego w toku postępowania celnego dopuściły się organy celne, tj. art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na odrzuceniu środków dowodowych przedstawianych przez skarżącą, wskazujących na pochodzenie importowanego towaru i prawo do zastosowania obniżonej stawki celnej. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rz. na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organów celnych na podstawie art. 188 p.p.s.a., 2) zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący w uzasadnieniu podnieśli, że skoro wartość celna pojazdu została ustalona poniżej 6000 EURO, to wystarczająca aby uzyskać preferencję w wymiarze cła jest deklaracja na fakturze, nie jest konieczne przedstawienie świadectwa przewozowego EUR.1. Świadectwo takie nie powinno więc stanowić w rozpoznawanej sprawie środka dowodowego. W związku z tak ustaloną wartością celną pojazdu, powinien zostać zastosowany przepis art. 13 § 4 Kodeksu celnego, gdyż sprowadzony towar spełniał wymogi co do preferencyjnego pochodzenia. Brak zastosowania tego przepisu skutkuje także naruszeniem § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej. Wykaz towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, stanowiący załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., na który powołuje się Sąd I instancji, nie zawiera samochodów osobowych, w związku z tym nie jest konieczne udokumentowanie pochodzenia takiego pojazdu za pomocą świadectwa pochodzenia. Nieprzyjęcie za wystarczający dowód pochodzenia pojazdu deklaracji na fakturze stanowi zdaniem skarżących również naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Skarżący stwierdzili, że Sąd zgadzając się ze stanowiskiem organu, że w wypadku negatywnej weryfikacji świadectwa pochodzenia, to strona musi przedstawić jakiś dowód, nie wziął pod uwagę, iż organ odrzucił powoływane przez stronę pisma, w tym pismo oficjalnego przedstawiciela firmy DaimlerChrysler w Polsce, DaimlerChrysler Automotive Polska Sp. z o.o. z 9 lutego 2004 r. wskazujące, że sprowadzony samochód został wyprodukowany w roku 1995 r. w Bremie, w Niemczech, czy też pominął dowód jakim jest numer VIN pojazdu. Naruszony został więc przez Sąd I instancji art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej nakazujący dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zdaniem skarżących nie można uznać za wystarczające uzasadnienie szwedzkich władz celnych, odmawiających uznania świadectwa przewozowego EUR.1 jako dokumentu potwierdzającego preferencyjne pochodzenie towaru. Władze te powinny dokładnie wyjaśnić, co było podstawą nieuznania świadectwa. Konkludując skarżący wskazali, że podstawą zaskarżonego wyroku była wyłącznie negatywna weryfikacja świadectwa przewozowego EUR.1, która nie powinna być w ocenie skarżącej uznana za dowód, co potwierdził jej zdaniem Naczelny Sad Administracyjny w swoim wyroku z 1 czerwca 2006 r., sygn. akt I GSK 240/05. Powinny być wzięte pod uwagę wszelkie inne dowody zgromadzone w sprawie, wskazujące na pochodzenie importowanego towaru z Niemiec. Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ zgadzając się z argumentacją Sądu I instancji posłużył się argumentacją zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym -zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przepisów postępowania celnego, jakiego w toku postępowania celnego dopuściły się organy celne, tj. art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na odrzuceniu środków dowodowych przedstawianych przez skarżącą, wskazujących na pochodzenie importowanego towaru i prawo do zastosowania obniżonej stawki celnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w sprawie były wątpliwości co do prawdziwości przedstawionego świadectwa przewozowego EUR.1. Skarżący zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Organy celne prowadząc postępowanie działały na podstawie przepisów Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Z Protokołu wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu. Wynik weryfikacji dokonanej przez władze kraju eksportu jest wiążący i nie może być przedmiotem dodatkowej weryfikacji i oceny organów celnych kraju importu. Podobnie przepis art. 270 § 1 Kodeksu celnego upoważnia organ celny do przyjęcia jako dowodów w postępowaniu dokumentów sporządzonych przez organy celne państwa obcego lub inne upoważnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich kompetencji stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ celny, będąc związany dokumentem urzędowym, zobowiązany jest zatem uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartym w nim informacjom. W piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, że nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowi naruszenie prawa procesowego (B. Adamiak, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wrocław 2004, str. 665, teza 4.). W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił stanowisko organów celnych, że bez znaczenia dla zastosowania preferencji w postaci stawki celnej obniżonej jest załączone świadectwo producenta pojazdu o miejscu jego wyprodukowania. Dlatego też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej należy uznać za nieuzasadniony. Skarżący podniósł również, że Sąd I instancji naruszył przepisy § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), jak również przepisy art. 21 ust. 1 oraz art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. nie ma zastosowania w sprawie. Przepisy tego rozporządzenia dotyczą niepreferencyjnego pochodzenia towaru, natomiast wniosek strony obejmował preferencyjne pochodzenie towarów. Stawki celne obniżone regulowane są przez umowy międzynarodowe w sprawie tworzenia stref wolnego handlu. Regulację co do stosowania stawki celnej obniżonej zawiera Układ Europejski. Układ Europejski, jest umową ratyfikowaną, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał także Protokół Nr 4 w brzmieniu, znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662). W związku z tym Protokół ten jest aktem prawnym obowiązującym w Polsce i ma również konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawami krajowymi, co wynika z art. 91 Konstytucji. W sprawie importer zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określone są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy ustalenia preferencyjnego pochodzenia. Protokół nr 4 dotyczy definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR.l, bądź w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Protokół nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu do żądania stosownych dowodów (art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22). Ponadto, władze celne kraju eksportu są uprawnione na mocy art. 32 Protokołu do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu. Rola władz celnych kraju importu w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika z postanowień art. 32 Protokołu nr 4. W razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się do władz celnych kraju eksportu o weryfikację, a te następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki muszą dawać dostateczną podstawę do ustalenia, że dokumenty są autentyczne i że sprowadzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski, albo z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i że spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust. 1, 3, 5). Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia towaru, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu. Jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku albo jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczającej do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia towarów, to władze wnioskujące weryfikację odmawiają preferencji. Wynika to z tego, że organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów poza wynikiem weryfikacji, a jeżeli wynik ten okazał się niewystarczający, to odmawiają preferencji. Słusznie więc Sąd I instancji przyjął, że nie zostały naruszone powołane przez skarżącą przepisy Protokołu nr 4. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestiach podniesionych w niniejszej sprawie, a skład orzekający podziela stanowisko wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach [por. wyrok z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 56/04 (publ. Wokanda 2004/10/34), wyrok z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt I GSK 636/05, niepubl.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. gdyż zaskarżony wyrok zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło