I SA/Po 1836/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan (spr.) Sędziowie Asesor sądowy Karol Pawlicki Asesor sądowy Maciej Jaśniewicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie skargi Towarzystwa "A-- w Z. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu z dnia 26 listopada 2002r. sygn. akt I SA/Po 238/01 w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...] 1995r w sprawie ze skargi na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. Nr [...] postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/M.Jaśniewicz I SA/Po 1836/04 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] 2001r. Towarzystwo "A" z siedzibą w Z. (do [...] 2000r. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. nr [...] wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1995r., utrzymującą w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2000r. określającą prawidłową kwotę zwrotu różnicy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za ten miesiąc, kwotę zawyżenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i zaległości podatkowej wraz z odsetkami zwłoki, wysokość zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej powstałej na podstawie art.33 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) oraz odsetki od tej zaległości podatkowej, a nadto ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe. W piśmie procesowym z dnia [...] 2002r. (k.112 akt I SA/Po 1835/04), które wpłynęło do Sądu dnia [...] 2002r. Izba Skarbowa zawiadomiła Sąd o tym, że Minister Finansów decyzją z dnia [...] 2002r. nr [...] uchylił swoje wcześniejsze decyzje z dnia [...] 2001r. oraz stwierdził nieważność decyzji ostatecznych Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. wydanych w przedmiocie podatku od towarów i usług Towarzystwa "A" w za miesiące od [...] do [...] 1995r., na które wniesiono skargi do Sądu, a w piśmie procesowym z dnia [...] 2002r., które wpłynęło do Sądu dnia [...] 2002r. (k.122-124 akt I SA/Po 1835/04) o tym, iż postępowanie przed Ministrem Finansów w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. zostało wszczęte pismem skarżącego Towarzystwa z dnia [...] 2001r. złożonym w Izbie Skarbowej, któremu nadano żądany przez stronę bieg oraz jaki był przebieg tego postępowania. Pismem z dnia [...] 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu zwrócił się do pełnomocnika skarżącego Towarzystwa o podanie w terminie 7 dni, czy w związku z wydaniem decyzji przez Ministra Finansów stwierdzającej nieważność zaskarżonej skargą decyzji Izby Skarbowej cofa skargę z dnia [...] 2001r., zaznaczając, iż cofnięcie skargi spowoduje umorzenie postępowania sądowego i zwrot uiszczonego wpisu (k.115 akt). W odpowiedzi na powyższe pismo skarżące Towarzystwo w piśmie złożonym Sądowi dnia [...] 2002r. złożyło oświadczenie, że cofa skargę "w zakresie dotyczącym decyzji" i wnosi o zwrot uiszczonego wpisu oraz kosztów zastępstwa procesowego (k.117 akt). Dodać należy, że Izba Skarbowa przed złożeniem przez skarżącego powyższego pisma wydała decyzje z dnia [...] 2002r., [...] 2002r. i [...] 2002r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług skarżącego Towarzystwa za miesiące od [...] do [...] 1995r. w związku z ostateczną decyzją Ministra Finansów z dnia [...] 2002r. stwierdzającą nieważność uprzedniej decyzji tej Izby z dnia [...] 2000r. dotyczącej tego samego przedmiotu, o czym zawiadomiła Sąd pismem, które wpłynęło dnia [...] 2002r. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2002r. sygn. akt I SA/Po 238/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu umorzył postępowanie przed Sądem, zwrócił skarżącej spółce uiszczony wpis od skargi i oddalił wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu postanowienia powołano przepis art.46 oraz art.59 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.) w zw. z art.355 kpc oraz fakt cofnięcia skargi przez skarżące Towarzystwo. W chwili umorzenia postępowania przedmiot skargi był usunięty z obrotu prawnego decyzją ostateczną Ministra Finansów. W dniu [...] 2004r. nadano w urzędzie pocztowym skargę Towarzystwa "A" w Z. o wznowienie postępowania w sprawach o sygnaturach I SA/Po 237-242/01 zakończonych postanowieniami z dnia 26 listopada 2001r. o umorzeniu postępowania, powołując jako podstawę przepis art.273 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) i oświadczając, iż skarżąca spółka otrzymała dnia [...] 2004r. decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004r. uchylające decyzje tego samego organu z [...] i [...] 2002r. wydane po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] 2000r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 1995r. oraz dnia [...] 2004r. otrzymała zaświadczenie Pierwszego Urzędu Skarbowego, stwierdzające istnienie zaległości Towarzystwa z tytułu podatku od towarów i usług za 1995r. wynikających z decyzji z dnia [...] 2000r. Izby Skarbowej. W uzupełnieniu skargi w pismie z dnia [...] 2004r. skarżąca spółka uchyliła się od skutków prawnych swoich oświadczeń woli złożonych w dniu [...] 2002r. o cofnięciu skargi z powodu błędu polegającego na tym, że była w przeświadczeniu, jakoby na mocy decyzji Ministra Finansów z dnia [...] 2002r. zostały usunięte z obrotu prawnego decyzje z dnia [...] 2000r. Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 1995r. (k.131 akt). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skarżąca spółka nie wskazała, by wystąpiła jakakolwiek przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że skarżące Towarzystwo nie wskazało na okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze organ podatkowy wniósł o odrzucenie skargi. Następnie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł do Sądu pismo procesowe z dnia [...] 2006r., w którym podtrzymał wnioski skargi o wznowienie postępowania i dodatkowo podniósł, że zasadniczą przesłanką skargi o wznowienie postępowania jest ponowne pojawienie się w obrocie prawnym decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] 2000r. jako decyzji prawomocnej. Podatnik wykrył natomiast istnienie tej decyzji w dniu [...] 2004r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik skarżącej spółki otrzymał decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004r. W ocenie pełnomocnika skarżącej spółki nie można się zgodzić również ze stanowiskiem organu podatkowego, co do twierdzenia, że skargi o wznowienie postępowania zostały złożone po terminie, gdyż trzymiesięczny termin należy liczyć od dnia [...] 2004r., a skargi nadano w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2004r., a więc z zachowaniem wskazanego w ustawie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę _ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - dalej określanej ustawą Ppsa. Z kolei w myśl art.275 ostatnio wymienionej ustawy do wznowienia postępowania na innej podstawie, niż z przyczyn nieważności, właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Zaskarżone skargą o wznowienie postępowania postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu dnia 26 listopada 2001r., było prawomocne, co wynika z art.57 ust.1 ustawy z dnia 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.), wobec czego ze względu na przedmiot zaskarżenia, skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna (art.270 Ppsa), a właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Skarga o wznowienie postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest środkiem odwoławczym od orzeczeń sądowych wnoszonym w toku instancji. Jest to środek wyjątkowy, o cechach odrębnych, pozostawiony w pełnej dyspozycji stron, dopuszczalny od prawomocnych orzeczeń sądowych, nie tylko od orzeczeń merytorycznych, ale również formalnie kończących postępowanie. Ustawa Ppsa nie określa w sposób odmienny przesłanek warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego w sprawach zakończonych orzeczeniem merytorycznym oraz w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem formalnym. W art.273 ustawy Ppsa przewidziane są jednakowe podstawy restytucyjne w odniesieniu do każdego rodzaju prawomocnego orzeczenia sądowoadministracyjnego. W powołanym wyżej przepisie art. 270 Ppsa określono, że można żądać wznowienia postępowania w przypadkach przewidzianych w "dziale niniejszym" - chodzi o dział VII i przepis art.271-285 Ppsa. Oznacza to, że sąd właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania bada w pierwszej fazie dopuszczalność wznowienia postępowania, mianowicie czy skarga opiera się na wyczerpująco określonych w ustawie podstawach wznowienia i została wniesiona w terminie. Brak któregokolwiek z tych warunków skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania (art.280-281 Ppsa). W rozpatrywanej skardze powołano jako jej podstawę przepis art.273 § 2 i § 3 Ppsa, przy czym na rozprawie pełnomocnik skarżącej spółki ograniczył tę podstawę do § 2 art.273, nie znajdując okoliczności faktycznych uzasadniających przytoczenie także § 3 tego przepisu. Nie zostało bowiem wykryte wydanie w sprawie ze skargi na decyzję określoną w petitum postanowienia innego prawomocnego orzeczenia sądowego, dotyczącego tej samej sprawy. Zgodnie z art.273 § 2 Ppsa można żądać wznowienia postępowania w sprawie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przez użyte w powyższym przepisie "późniejsze wykrycie" okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w połączeniu z niemożnością skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu należy rozumieć jedynie odkrycie istniejących przed wydaniem prawomocnego orzeczenia zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których z powodu ich nieznajomości strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu sądowym, a które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie mogą to być dowody lub okoliczności faktyczne, które nie istniały przed prawomocnym zakończeniem poprzedniego postępowania, a dopiero powstały lub nastąpiły po jego zakończeniu, a które tylko nie były znane stronie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wskazanie przez skarżącą spółkę dla uzasadnienia powyższej podstawy wznowienia postępowania prawomocnie umorzonego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004r. wydanej w postępowaniu wznowionym o uchyleniu swej poprzedniej decyzji z dnia [...] i [...] 2002r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 1995r. nie stanowi okoliczności faktycznej lub środka dowodowego (dokumentu), które istniały przed wydaniem zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania postanowienia sądowego o umorzeniu postępowania, a jedynie nie mogły być przez stronę w tym postępowaniu powołane, gdyż nie były przez nią wykryte. Wydanie tej decyzji, wobec jednoczesnego umorzenia postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania odwołania skarżącej spółki od decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 1995r. choć spowodowało - na co zwraca uwagę skarżący - niejako pozostanie w obrocie prawnym jako jedynej tej ostatniej decyzji ostatecznej z dnia [...] 2000r., jednak było zdarzeniem prawnym późniejszym, powstałym po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego postanowieniem, którego skarga o wznowienie postępowania dotyczy. Dodać należy, co jest bezsporne w sprawie, że w chwili wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zaskarżona decyzja Izby Skarbowej z dnia [...] 2000r. była usunięta z obrotu prawnego ostateczną decyzją Ministra Finansów z dnia [...] 2002r. o stwierdzeniu jej nieważności wydaną w postępowaniu wszczętym z inicjatywy skarżącej spółki, o którym to postępowaniu skarżąca spółka nie zawiadomiła sądu, którego kontroli poddała przez wniesienie skargi tę samą decyzję. Nie ma mowy więc o wadliwości ustaleń faktycznych, na których oparto orzeczenie o umorzeniu postępowania sądowego, ani też o złożeniu oświadczenia o cofnięciu skargi przez skarżącą spółkę pod wpływem błędu, na co niezasadnie powołuje się skarżąca, skoro w chwili jego złożenia żaden błąd nie istniał. Wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia, określone w art.273 § 2 i 3 w/w ustawy, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną, względnie w innych postępowaniach administracyjnych, zakończonych decyzjami tworzącymi nowy stan rzeczy po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Uznając z powyżej przedstawionych powodów, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienia postępowania, zaś wymogu tego nie spełnia samo przytoczenie określającego podstawę wznowienia przepisu ustawy, bacząc na treść i podstawy wydanego prawomocnego orzeczenia sądowego z dnia 26 listopada 2002r., przeciwko któremu skargę wniesiono, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia w oparciu o przepis art.281 Ppsa. /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/M.Jaśniewicz L.Sz.