II OZ 522/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 203/05 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 16 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę G. C. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 16 grudnia 2004 r. W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2005 r. odmówiono G. C. przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 21 czerwca 2005 r. Od postanowienia tego skarżąca nie złożyła sprzeciwu. W dniu 8 sierpnia 2005 r. G. C. skierowała do Sądu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy pismem z dnia 17 sierpnia 2005 r. wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia, czy i w jakim zakresie uległa zmianie jej sytuacja finansowa od dnia 16 czerwca 2005 r. do dnia złożenia kolejnego wniosku oraz do przedłożenia dowodów na okoliczność ewentualnej zmiany sytuacji finansowej. Jednocześnie Sąd zobowiązał skarżącą do przedłożenia kopii ostatniej deklaracji podatkowej. W wyznaczonym terminie skarżąca nie nadesłała deklaracji podatkowej, w piśmie z dnia 29 sierpnia 2005 r. stwierdziła natomiast, że uzyskanie kopii deklaracji z Urzędu Skarbowego wiąże się z opłatą i w przypadku, gdy deklaracja ta jest niezbędna, Sąd powinien sam ją uzyskać. Z uwagi na niewypełnienie wezwania Sądu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2006 r. pozostawiono wniosek skarżącej bez rozpoznania. W dniu 3 lutego G. C. wniosła sprzeciw, w którym podniosła, że nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów z uwagi na chorobę nowotworową i wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów narusza jej prawo do wniesienia środka odwoławczego. Postanowieniem z dnia 2 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Sąd stwierdził, że w złożonym wniosku skarżąca nie przedstawiła rzetelnie sytuacji majątkowej i osobistej, wobec czego na podstawie zgromadzonych dokumentów nie można było ocenić, czy skarżąca rzeczywiście nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania. Sąd podkreślił, że nie można przyznać prawa pomocy w przypadku, gdy strona nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W sprawie tej zaś skarżąca we wniosku PPF podała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty wysokości 769 zł. brutto; którą w całości przeznacza na koszty utrzymania. Jednakże na wezwanie Sądu nie Sygn. akt II OZ 522/06 przedstawiła dokumentów potwierdzających swoją sytuację, natomiast analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, że złożone oświadczenia nie są rzetelne. Na powyższe postanowienie skarżąca G. C. wniosła zażalenie, domagając się ustanowienia adwokata w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane stronie w wypadku wykazania braku środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie takich okoliczności należy do strony wnioskującej, która powinna we wniosku PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów (por. niepubl. post. NSA z dn.09.09. 2004, FZ 360/04). O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje Sąd, który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może w oparciu o art. 255 powoływanej ustawy wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, która uniemożliwiła Sądowi I instancji przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o wniosek skarżącej. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca w sprawie tej ubiegała się o przyznanie prawa pomocy wnioskiem z dnia 18 maja 2005 r., a postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2005 r. odmawiające przyznania prawa pomocy nie zostało przez G. C. zaskarżone. Dlatego Sąd I instancji zasadnie zwrócił się do skarżącej o przedstawienie kopii zeznania podatkowego oraz wskazanie okoliczności wskazujących na pogorszenie jej sytuacji materialnej. Trafnie również Sąd I instancji przyjął, że skoro skarżąca nie przedstawiła wymaganych oświadczeń i dokumentów, to nie było możliwości uwzględnienia jej wniosku. Orzeczenie Sądu w zakresie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki określone w art. 246 § 1 ustawy. Tym samym skoro skarżąca nie wykazała, że pomiędzy pierwszym a kolejnym wnioskiem zaszła zmiana sytuacji materialnej uzasadniająca zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, a przede wszystkim nie nadesłała odpisu deklaracji podatkowej, to postanowieniu Sądu z dnia 2 marca 2006 r. nie można zarzucić błędu. Sygn. akt II OZ 522/06 Po myśli art. 259 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli nie wniesiono sprzeciwu - postanowienia i zarządzenia referendarza sądowego mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zatem wydane w sprawie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy z dnia 16 czerwca 2005 r. mogłoby zostać zmienione lub uchylone jedynie na skutek zmiany okoliczności sprawy (art. 165 powoływanej ustawy). Zmiana okoliczności nie została przez skarżącą wykazana. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się także z dokonaną przez Sąd I instancji oceną treści samego wniosku PPF. Skarżąca podała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jednakże z akt sprawy wynika, że wraz ze skarżącą zamieszkuje jej pełnoletni syn (którego wysokości dochodów nie wskazano) oraz J. L. (współwłaściciel mieszkania). Należy wprawdzie zaznaczyć, że wypisując we wniosku niezbędne koszty utrzymania skarżąca wpisała koszty utrzymania połowy mieszkania. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika jednak, że współwłaściciel mieszkania nie jest dla skarżącej osobą obcą. Zatem wniosek skarżącej może budzić uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności zawartych w nim oświadczeń. Nadto należy zauważyć, że w pierwszym formularzu wniosku PPF skarżąca podała, że posiada wpłatę w wysokości 54 tys. zł. na mieszkanie w Ciechocińskim Towarzystwie Budownictwa Społecznego, której nie może wyegzekwować, natomiast w kolejnym formularzu wniosku PPF kwoty tej skarżąca już nie wykazała. Takie okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.