II SA/Rz 110/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego -skargę oddala- do wyroku z dnia 18 maja 2006 r. Decyzją z [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 17 ust. 1-4 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255) po rozpoznaniu odwołania K.Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy L. przyznającej zasiłek rodzinny na dziecko W. S. Z., ur. 9.07.2004 r, na okres od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. w wysokości 43,00 zł miesięcznie i odmawiającej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że organ I instancji orzekł w sposób wskazany w poprzednim akapicie. Organ ten podał, iż przyczyną odmowy przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego był fakt, iż K.Z. zatrudniony jest u swojego pracodawcy na podstawie umowy zlecenia, w związku z czym nie przysługuje mu urlop wychowawczy zgodnie z przepisami prawa pracy, zatem przyznanie dodatku nie było możliwe. Odwołanie od tej decyzji złożył K.Z. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu odwołania, podał iż niezrozumiałe jest dla niego stanowisko organu, gdyż jest on zatrudniony na umowę zlecenia na czas nieokreślony. Umowa ta jest zgodnie z art. 22 § l1 i l2 kodeksu pracy jest umową o pracę niezależnie od nazwy. Podkreślił, iż spełnia warunki do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych) ma charakter zależny i przysługuje tylko osobom uprawnionym do otrzymywania zasiłku rodzinnego (art. 4 ust. 2 ustawy). Przesłanką nabycia prawa do tego dodatku jest uprawnienie do korzystania z urlopu wychowawczego, a więc posiadanie co najmniej 6-miesięcznego okresu pozostawania w zatrudnieniu, bezpośrednio przed nabyciem uprawnienia do urlopu, i udzielenie takiego urlopu przez pracodawcę na dany okres (okoliczności te dokumentuje się zaświadczeniem pracodawcy) oraz pozostawanie w ubezpieczeniu społecznym, potwierdzone zaświadczeniem organu emerytalno-rentowego (§ 3 rozp. Ministra Polityki Społecznej z 2.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne - Dz. U. Nr 105 poz. 881). Z akt sprawy wynika, że odwołującego z pracodawcą łączy umowa zlecenia a nie umowa o pracę. Różnice między umową zlecenia (umową o świadczenie usług - art. 750 k.c.) i umową o pracę są znaczące, mimo iż obie umowy są umowami starannego działania. I tak umowa zlecenia nie musi być odpłatna, podczas gdy umowa o pracę ma zawsze taki charakter. Umowa zlecenia może zezwalać na przekazanie zobowiązań osobie trzeciej. Inaczej niż przy umowie o pracę nie jest tu zatem bezwzględnie wymagane osobiste świadczenie pracy. Odpowiedzialność wspólnie pracujących w ramach zlecenia jest solidarna, co w prawie pracy jest zasadniczo wyłączone. Na taki reżim odpowiedzialności nie zezwala nawet przyjęcie wspólnej odpowiedzialności materialnej przez pracowników. Przede wszystkim jednak odpłatne zlecenie (świadczenie usług), co jest regułą, od umowy o pracę różni się tym, że nie stwarza ani stosunku podporządkowania, ani stałego związania. Oświadczenie woli pracownika wyrażone przez zawarcie umowy o określonej treści, która to treść nie świadczy o zamiarze zawarcia umowy o pracę, choćby ze względu na nadaną jej nazwę, eliminuje w zasadzie umowę z kręgu umów o pracę, jeżeli nic innego nie wynika ze sposobu świadczenia pracy przez pracownika. Nazwa nie przesądza wprawdzie o charakterze łączącego strony stosunku prawnego, ale nie można zakładać, że strony mające pełną zdolność do czynności prawnych miały zamiar zawrzeć umowę o innej treści (umowę o pracę) niż ta, którą zawarły. Skoro odwołujący się kwestionuje stanowisko organu I instancji, odnośnie tego że umowa jaka łączy go z pracodawcą jest umową o pracę a nie umową zlecenia, to może zwrócić się do Sądu Pracy z powództwem o ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa tzn. czy z pracodawcą łączy go umowa o pracę czy umowa zlecenia, na podstawie art. 189 kpc w zw. z art. 300 kp. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył K.Z. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi podał, że do wniosku o przyznanie zasiłku wraz z dodatkiem dołączył wszystkie dokumenty określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych i rozp. Ministra Polityki Społecznej z 27.09.2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Decyzją z dnia [...] r. GOPS w O. przyznał mu te świadczenia na okres od 1.04.2005 r. do 31.08.2005 r. W związku ze zmianą miejsca zamieszkania w dniu 31.08.2005 r. złożył w GOPS w L. wniosek o przedłużenie wypłacania mu świadczeń na kolejny okres. Decyzją z dnia [...] r. GOPS w L. odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organy nie podały podstaw prawnych uzasadniających ich działanie. Skarżący do wniosku dołączył zaświadczenie od pracodawcy potwierdzające co najmniej 6-cio miesięczny okres pozostawania w zatrudnieniu przed nabyciem uprawnienia do urlopu wychowawczego wraz z udzieleniem mu tęgo urlopu na okres od 1.04.2005 r. do 31.03.2007 r., zaświadczenie organu emerytalno-rentowego o pozostawaniu w ubezpieczeniu społecznym. Wiarygodność i kompletność złożonych dokumentów nie budzi wątpliwości organów podobnie, jak dane podane we wniosku, co jest podstawą do przyznania świadczeń. W myśl art. 6 KC ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary (art. 7 KC). Ww. artykuły zostały naruszone, bowiem udowodnił swoje prawa do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urlopu wychowawczego. Według uzasadnienia organów ponosi odpowiedzialność za rzekomo nieprawidłowo udzielony urlop wychowawczy, co jest niezgodne z Konstytucją RP i ustawą o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje prawa nie naruszają. K.Z. domagał się przyznania mu zasiłku rodzinnego na dziecko W.S.Z. oraz przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organy obu instancji odmówiły wnioskodawcy przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego uznając, że jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, w związku z tym nie przysługuje mu uprawnienie do uzyskania urlopu wychowawczego. Skarżący kwestionuje takie stanowisko organów wskazując, że uzyskał urlop wychowawczy, przed nabyciem urlopu pozostawał w zatrudnieniu co najmniej 6 miesięcy i uzyskał zaświadczenie organu emerytalno-rentowego o pozostawaniu w ubezpieczeniu społecznym. Wiarygodność złożonych przez niego dokumentów nie budzi wątpliwości. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle brzmienia przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje między innymi ojcu, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką i jest on uprawniony do urlopu wychowawczego. Nie budzi żadnych wątpliwości, że w aktach sprawy znajduje się pismo "A." Centrum Ubezpieczeniowo-Usługowe Sp. z o.o. w G. z dnia [...] r. skierowane do K.Z., gdzie poinformowano go, że udzielono urlopu wychowawczego na okres od 1.04.2005 r. do 31.03.2007 r. W piśmie tym potwierdzono "fakt zatrudnienia" skarżącego na czas nieokreślony od 24.06.2004 r. Istnienie takiego pisma nie pozbawiło jednak organów obu instancji możliwości prowadzenia postępowania dowodowego w kierunku wyjaśnienia, czy K.Z. rzeczywiście spełnia przesłanki do uzyskania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego. Uprawnienie takie, a nawet obowiązek organu wynika z przepisów art. 7 i 77 § 1 KPA w związku z art. 32 ust. 2 ustawy. Fakt udzielenia urlopu wychowawczego w sposób sprzeczny z przepisami prawa nie może rodzić skutków prawnych w postaci uzyskania uprawnienia do otrzymania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego. Zauważyć należy, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy mówi o osobie "uprawnionej do urlopu wychowawczego". Nie chodzi tutaj więc o osobę, która uzyskała urlop wychowawczy w sposób wadliwy, lecz o osobę, której z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa uprawnienie do urlopu wychowawczego przysługuje. Dokonując badania uprawnienia skarżącego do uzyskania urlopu wychowawczego stwierdzić należy, że ocena dokonana przez organy obu instancji zasługuje na akceptację. Uprawnienie do uzyskania urlopu wychowawczego wynika z przepisu art. 186 § 1 Kodeksu pracy. Przepis ten przewiduje taki przywilej dla pracownika, który był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy. Definiując osobę pracownika Kodeks pracy w art. 2 stanowi, że jest nim osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Nie budzi w sprawie żadnych wątpliwością że K.Z. na podstawie żadnej ze wskazanych wyżej umów nie był zatrudniony. Osoby wykonujące pracę w ramach innego niż stosunek pracy (na przykład na podstawie umowy zlecenia) nie są pracownikami. Umowa zlecenia przedstawiona przez skarżącego organom nie wykazuje cech sto-sunku pracy. W świetle brzmienia przepisu art. 22 § 1 KP przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Tymczasem w świetle łączącej strony umowy K.Z. zwany w niej "współpracownikiem" działalność swoją prowadził na całym terytorium RP ustalając w sposób dowolny zakres, miejsce i czas działalności. Z takiej konstrukcji umowy widać w sposób jednoznaczny brak zależności i podporządkowania oraz brak oznaczenia miejsca i czasu wykonywania umowy charakterystycznych dla stosunku pracy. W tym zakresie stanowiska organów obu instancji są w pełni uzasadnione. Mając na uwadze taki stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że K.Z. nie będąc pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy nie był uprawniony do uzyskania urlopu wychowawczego. Skoro nie mógł uzyskać urlopu wychowawczego, nie można było mu przyznać dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wobec braku przesłanek ustawowych z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.