I OSK 1337/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 6 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Kazimierskiego w Kazimierzy Wielkiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt II SAB/Ke 17/05 w sprawie ze skargi G. M. na bezczynność Starosty Kazimierskiego w Kazimierzy Wielkiej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt II SAB/Ke 17/05, zobowiązał Starostę Kazimierskiego w Kazimierzy Wielkiej do wydania w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku decyzji administracyjnej w sprawie z wniosku G. M. z dnia 15 października 2004 r. o odszkodowanie. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. G. M. w dniu 16 listopada 2005 r. złożyła skargę na bezczynność Starosty Kazimierskiego w przedmiocie wydania decyzji w sprawie jej wniosku z dnia 15 października 2004 r. o odszkodowanie za wywłaszczony grunt, stanowiący własność jej ojca S. W. Pismem z dnia 27 października 2004 r. organ wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku poprzez złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po S. W. w celu ustalenia osób uprawnionych do wypłaty odszkodowania. Pismem z dnia 15 listopada 2004 r., złożonym w Starostwie w dniu 18 listopada 2004 r. wnioskodawczyni uzupełniła wniosek. Organ kilkakrotnie jeszcze wzywał skarżącą do uzupełnienia wniosku i złożenia wyjaśnień, a następnie w dniu 18 stycznia 2005 r. przesłał do wnioskodawczyni pismo zawierające informację, że wniosek o odszkodowanie nie może być rozpatrywany przez Starostę Kazimierskiego. G. M. złożyła kolejne pisma do Starostwa, domagała się wydania decyzji w sprawie, a następnie złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach zażalenie na bezczynność organu. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że brak jest podstaw do wyznaczenia Staroście Powiatowemu w Kazimierzy Wielkiej dodatkowego terminu załatwienia sprawy, albowiem roszczenie skarżącej ma charakter cywilnoprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględniając skargę G. M. na bezczynność Starosty stwierdził, iż w jego ocenie, pozostawiając bez rozpoznania wniosek skarżącej o wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, organ naruszył przepis art. 104 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, a nie korespondencji. Natomiast zgodnie z § 2 cytowanego przepisu organy decyzją rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub części albo inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Organ kilkakrotnie wzywał G. M. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, nie stosując przy tym żadnego trybu ani sankcji niewykonania zobowiązania, co mogło budzić przekonanie w skarżącej, że organ rozstrzygnie jej sprawę. Jeżeli organ doszedł do wniosku, iż postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny jest bezprzedmiotowe winien zastosować instytucję przewidzianą w art. 105 § 1 k.p.a., kiedy to organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, winien też przy rozpoznawaniu wniosku pamiętać o dyspozycji art. 35 § 1, § 2, § 3 k.p.a., to jest o rozpoznawaniu sprawy bez zbędnej zwłoki. Brak właściwego rozpoznania wniosku skarżącej powoduje u skarżącej poczucie dyskryminacji i brak zaufania do organów administracji publicznej. Uznając skargę na bezczynność za uzasadnioną Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 149 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2006 r. wniósł Starosta Kazimierski. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 222 i art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, iż roszczenie właściciela rzeczy pozbawionego faktycznego władztwa nad nią doznaje ochrony w postępowaniu administracyjnym, a nie w drodze postępowania przed sądem oraz 2) naruszenie przepisów o postępowaniu, które mają wpływ na wynik sprawy – art.104 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ochrona własności właściciela rzeczy i orzekanie o odszkodowaniu ma mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym, nawet wówczas gdy nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia nieruchomości i wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jak zarzucono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach stanowi naruszenie prawa materialnego i przepisów o postępowaniu, a okoliczności te opisane zostały w treści postanowienia z dnia 23 września 2005 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Kolegium rozpoznając sprawę na skutek zażalenia G. M. na niezałatwienie przez Starostę Kazimierskiego sprawy dotyczącej wypłaty odszkodowania za wywłaszczone mienie jednoznacznie przyjęło iż, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych do wyznaczenia organowi administracji publicznej terminu do wydania decyzji administracyjnej o odszkodowaniu za nieruchomość, która nie została formalnie wywłaszczona, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zasadnie przyjęło, iż wobec braku postępowania administracyjnego w tej sprawie ochrona prawa własności G. M. może mieć miejsce w trybie powództwa przed sądem, a nie na drodze postępowania administracyjnego. G. M. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zobowiązując Starostę na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do wydania w określonym w zaskarżonym wyroku terminie decyzji administracyjnej w sprawie niniejszej nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Oczywistym jest, że nie każde żądanie zgłoszone do organu powoduje wszczęcie postępowania. Po otrzymaniu wniosku organ winien ocenić czy żądanie dotyczy sprawy indywidualnej i czy dopuszczalne jest jej rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej. Nie budzi wątpliwości, że żądanie o charakterze cywilnoprawnym skierowane do organu administracji rządowej lub samorządowej nie wszczyna postępowania na podstawie art. 61 § 3 k.p.a., jednakże gdy w wyniku wadliwej oceny przepisów o właściwości organ wszczął postępowanie musi je zakończyć w sposób przewidziany w Kodeksie postępowania administracyjnego, a więc wydając decyzję (art. 104 § 1 k.p.a.), w takim przypadku o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). Wniosek G. M. z dnia 15 października 2004 r. "w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w Opatowcu" wpłynął do Starostwa Powiatowego w Kazimierzy Wielkiej w dniu 18 października 2004 r. Jak słusznie podniósł Sąd I instancji organ kilkakrotnie wzywał G. M. do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, m.in. dotyczących osób uprawnionych do wypłaty odszkodowania, przeprowadzono też rozprawę administracyjną. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ uznał, że wniosek nie dotyczy indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej winien zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. W świetle powyższego zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przepisów postępowania uznać należało za nieuzasadniony. Sąd I instancji nie naruszył też przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 222 i 231 § 2 Kodeksu cywilnego. W zaskarżonym wyroku Sąd nie dokonywał wykładni tych przepisów, nie miały one w sprawie zastosowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę kasacyjną.