II OSK 286/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 417/05 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności związanej z pobytem w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym postanawia 1. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2. przyznać ze środków budżetowych - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na rzecz radcy prawnego J. P. z Kancelarii z siedzibą w S. przy ul. [...] kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 260,14 (słownie: dwieście sześćdziesiąt złotych czternaście groszy) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/GL 417/05, oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie ustalenia odpłatności związanej z pobytem w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Marszałek Województwa Ś. decyzją z dnia [...], Nr [...] skierował małoletniego P. P. do Zakładu Pielęgnacyjno - Opiekuńczego Psychiatrycznego dla Dzieci w K. na czas określony trzech miesięcy. Jednocześnie zobowiązał dyrektora zakładu do naliczenia opłat za pobyt w zakładzie. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Ośrodka Leczniczo - Rehabilitacyjnego dla Dzieci w K., działając z upoważnienia Marszałka Województwa Ś. na podstawie art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) w związku z § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 grudnia 1998r. w sprawie sposobu i trybu kierowania osób do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania odpłatności za pobyt w tych zakładach (Dz. U. Nr 166, poz. 1265) ustalił miesięczną wysokość odpłatności za zakwaterowanie i wyżywienie dziecka P. P. związaną z pobytem w Zakładzie, poczynając od miesiąca września 2004 r. w kwocie [...] zł. Natomiast za miesiąc sierpień odpłatność została obliczona w kwocie [...] zł, tj. od dnia przyjazdu [...] sierpnia do [...] sierpnia 2004 r. Do uiszczenia ustalonej opłaty zobowiązana została M. P. - ustawowy przedstawiciel dziecka. W terminie do złożenia odwołania M. P. wniosła o umorzenie kosztów zakwaterowania i wyżywienia związanych z pobytem jej syna w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym wskazując, że z uwagi na trudną sytuację materialną oraz jej chorobę nie jest w stanie ponieść tych kosztów . Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję . W motywach tej decyzji organ odwoławczy, powołując się na art. 34a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej wskazał, że osoba przebywająca w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym zobowiązana jest do poniesienia kosztów wyżywienia i zakwaterowania zaś organ pierwszej instancji jak uznano prawidłowo ustalił te koszty . W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, podniosła, że z uwagi na trudną sytuację materialną oraz jej stan zdrowia nie jest w stanie ponieść ustalonych kosztów wyżywienia i zakwaterowania dziecka. W jej ocenie organ odwoławczy ograniczył się jedynie do weryfikacji dochodu, pomijając jej trudną sytuację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi uznał ją za niezasadną wyjaśniając, że stosownie do art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) "osoba przebywająca w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym ponosi koszty wyżywienia i zakwaterowania. Miesięczną opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej 250% najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70% miesięcznego dochodu, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, osoby przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym". Natomiast z ust. 2 wynika, że "miesięczną opłatę za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka przebywającego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym ustala się w wysokości odpowiadającej 200% najniższej emerytury, z tym że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70% miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej". Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, wykonując delegację wynikającą z art. 34a ust. 3 powołanej ustawy wydał rozporządzenie w dniu 30 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu i trybu kierowania osób do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania odpłatności za pobyt w tych zakładach (Dz. U. Nr 166, poz.1265). Przepis § 6 ust. 1 tego rozporządzenia w kwestii ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt w zakładzie osoby skierowanej do zakładu odsyła do wyżej przytoczonego przepisu art. 34a ust. 1 i 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. W rozpoznawanej sprawie jak podkreślono opłata za pobyt małoletniego P. P. w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym Psychiatrycznym dla Dzieci w K., ustalona została zgodnie z wyżej przedstawionymi przepisami, czego skarżąca nie kwestionuje. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że trafne jest stanowisko organu odwoławczego, iż przepisy regulujące odpłatność za wyżywienie i zakwaterowanie w zakładach opiekuńczo-rehabilitacyjnych oraz pielęgnacyjno-opiekuńczych nie przewidują możliwości obniżenia odpłatności lub umorzenia ze względu na szczególne okoliczności sprawy - trudną sytuację materialną skarżącej oraz jej chorobę. To zaś oznacza jak konkludowano, że żądanie skarżącej umorzenia przedmiotowych kosztów nie mogło być uwzględnione. Pełnomocnik M. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 68 ust. 2 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jak też naruszenie zasad współżycia społecznego oraz zasad solidaryzmu społecznego. Wskazano również na niewłaściwe zastosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie sposobu i trybu kierowania osób do zakładów opiekuńczych oraz przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powołując się na powyższe naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. bądź stwierdzenie nieważności tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, gdyż zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa i w dniu ich wydania były niewykonalne a niewykonalność ta ma charakter trwały (art.156 § 2 pkt 5 kpa w związku z art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wniesiono też o zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej wg norm przepisanych oraz zwrot wydatków niezbędnych wg załączonego spisu. W piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżącej powiadomił Naczelny Sąd Administracyjny, iż skarżąca zmarła [...] grudnia 2007 r. nadsyłając jednocześnie skrócony odpis aktu zgonu wystawiony dnia [...] lutego 2008 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w M. Nr [...]. Dodatkowo w piśmie tym wskazano, że syn zmarłej P. w związku z którego pobytem w Zakładzie Opiekuńczym w K. - Z. wydano decyzję, został umieszczony w rodzinie zastępczej a w konsekwencji zgłoszono żądanie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] i umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 130 i 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania polega na jego przerwaniu, uchyleniu wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu . Postanowienie o umorzeniu postępowania jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowoadministracyjne, choć nie rozstrzygającym o istocie sprawy. W rozpoznawanej sprawie co jest niesporne już po wyroku Sądu pierwszej instancji skarżąca zmarła. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu skarżąca zmarła jako osoba samotna. Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania dotyczący ustalenia odpłatności związanej z pobytem dziecka w zakładzie pielęgnacyjno - opiekuńczym, który to obowiązek nałożony został na skarżącą podnieść należy, że określone tym rozstrzygnięciem prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej nie dotykają sfery prawnej innego podmiotu tym bardziej, iż jak wyżej podniesiono skarżąca pozostawała osoba samotną. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego innych osób. Tym samym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie będzie miał przepis art. 161 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 130 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak tego domagał się pełnomocnik skarżącej, gdyż niniejsze postępowanie nie pozostawało zawieszone a powołany wyżej przepis odnosi się wyłącznie do umorzenia postępowania, które wcześniej zawieszono na zgodny wniosek stron. Jednocześnie skoro nie istniały podstawy do umorzenia postępowanie przed sądem pierwszej instancji to niewątpliwie również i przepis art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mógł znaleźć zastosowania w tym postępowaniu . Dlatego też w okolicznościach przedmiotowej sprawy orzeczono o umorzeniu przedmiotowego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt. 2 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec śmierci skarżącej . Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 , poz. 1349 ze zm.) .