II SA/Po 680/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-06-06
Skład orzekający: Stanisław Małek, Edyta Podrazik, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy (pralnia), wybudowany na działce przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, może być uznany za obiekt wybudowany niezgodnie z przepisami, uzasadniający nakaz rozbiórki?Ratio decidendi
Budowa budynku gospodarczego służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkańców budynku mieszkalnego nie jest sprzeczna z ustaleniami planu miejscowego przewidującego na danym terenie zabudowę mieszkaniową. Organy nadzoru budowlanego powinny dokonać precyzyjnych ustaleń co do przeznaczenia działki w planie miejscowym, opierając się na jego części tekstowej i graficznej, a nie tylko na zaświadczeniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, który został samowolnie wybudowany (lub odbudowany) w 1977 r. jako pralnia, a następnie od 1990 r. użytkowany jako warsztat tapicerski. Organy nadzoru budowlanego uznały, że budowa była niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego z 1977 r., który przeznaczał teren pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Skarżący kwestionowali tę interpretację, wskazując, że plan nie zakazywał budowy budynków gospodarczych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek ./spr/ Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant st.sekr. sąd. Henryka Pawlak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006r. sprawy ze skargi Z.S. i Z.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]r. nr [...] II. przyznaję od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu) adwokat K.C. kwotę 240,-zł. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i kwotę 21,- zł. tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, III określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykona /-/ M. Górecka /-/ St. Małek /-/ E. Podrazik
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. decyzją z [...]r. na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 Nr 106 poz. 1126) nakazał Z.S.:
a) przedłożenie dokumentacji inwentaryzacyjno – sprawdzającej warsztatu tapicerskiego przy ul. [...] w P. z naniesionymi zmianami, doprowadzającymi obiekt do stanu zgodnego z prawem,
b) wykonanie w oparciu o sporządzoną dokumentację stosownych robót budowlanych jeżeli konieczność ich wykonania będzie wynikała z opracowanej dokumentacji,
c) zawiadomić o wykonaniu robót i wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie obiektu.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Ustalono, iż obiekt został samowolnie zrealizowany w [...]r. jako budynek gospodarczy, który od [...]r. jest użytkowany jako warsztat tapicerski. W sprawie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Obiekt może więc być zalegalizowany po doprowadzeniu go do stanu zgodnego z wymaganiami prawa budowlanego i warunków technicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 maja 2004r. w sprawie II SA/Po 460/02 na skutek skargi wniesionej przez J.L. uchylił obie decyzje organów nadzoru budowlanego.
Stwierdzono, iż wobec wybudowania w [...]r. spornego obiektu bez wymaganego pozwolenia organ nadzoru budowlanego winien wszcząć postępowanie w przedmiocie przymusowej rozbiórki (art. 37 ustawy Prawo budowlane Dz. U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 z zm. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane Dz. U. z 2000 Nr 106 poz. 1126 z zm.). W ramach tego postępowania należy w szczególności sprawdzić czy budynek znajduje się na terenie, który zgodnie z obowiązującym w [...]r. planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony został pod tego rodzaju zabudowę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowane z 24 października 1974r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 07 lipca 1974r. nakazał wieczystym użytkownikom nieruchomości przy ul. [...] w P.: Z.i S., Z. S. i J. L. rozbiórkę budynku gospodarczego użytkowanego jako warsztat tapicerski – w terminie do [...]r.
Ustalono, że budynek został wybudowany w [...]r. bez pozwolenia jako gospodarczy a od [...]r. użytkowany jest jako warsztat tapicerski.
Urząd Miasta i Gminy pismem z [...]r. podał, iż przedmiotowa działka (nr ewid. [...]) w [...]r. przeznaczona była zgodnie z ustaleniami miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miasta i Gminy z 29 listopada 1977r. Nr XVIII/50/77 Dz. Urz. Nr 5 poz. 12 z 1978r.) – pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną .
Powiatowy Inspektor uznał, iż w świetle powołanego planu warsztat tapicerski znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Nakaz rozbiórki skierowany został do wymienionych w decyzji stron, które są wieczystymi użytkownikami działki, co wynika z rejestru gruntów z [...]r.
Odwołanie wnieśli Z. S. i Z. S. Podkreślili, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego do 1977r. (uchwała Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 47/614/61 z 15 grudnia 1961r.) działka nr [...] była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną – gospodarczą. Obiekt został zatem wybudowany – zdaniem odwołujących – w okresie obowiązywania planu, który na tym terenie przewidywał zabudowę gospodarczą.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminu rozbiórki i w tym zakresie umorzył postępowanie przed tym organem, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.
Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Według bowiem pisma Burmistrza z [...]r. plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Prezydium WRN nr 47/614/61 z 15 grudnia 1961r.) stanowił, iż działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Budowa zatem na tym terenie innych obiektów aniżeli mieszkalne naruszała plan zagospodarowania przestrzennego. Nakazanie rozbiórki – zdaniem organu odwoławczego – znajduje uzasadnione w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Obiekt znajduje się bowiem na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Z. S. i Z. S. wnieśli skargę, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji.
Wskazali skarżący, iż z pisma Burmistrza z [...]r. i [...]r. wynika jedynie to, że działka nr [...] w latach [...]-[...] w planach zagospodarowania przestrzennego była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, co nie oznacza "by równocześnie zakazano na tych terenach budowy lub odbudowy istniejących już budynków gospodarczych". Taki właśnie charakter miał przedmiotowy obiekt, który został w [...]r. odbudowany bez wymaganego pozwolenia. Zdaniem skarżących skoro w obowiązującym wówczas planie brak było zakazu wznoszenia budynków gospodarczych, to nie zachodziła przesłanka, o której mowa w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Podkreślili skarżący, iż przedstawioną argumentację potwierdza późniejszy plan zagospodarowania przestrzennego z 05 października 1990r., w którym przeznaczono ten teren pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ale jednocześnie wyraźnie zakazano lokalizacji "uciążliwych warsztatów rzemieślniczych i innych obiektów uciążliwych.
Skarżący stwierdzili także, iż według opinii Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska z [...]r. działalność warsztatu tapicerskiego nie prowadzi do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. (dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 20L6).
Obiekt budowlany, zgodnie z powołanym przepisem, wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, podlega rozbiórce, jeżeli znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
Organy nadzoru budowlanego rozpoznające niniejszą sprawę przyjęły, iż zgodnie z obowiązującym w dacie budowy planem zagospodarowania przestrzennego teren działki przeznaczony był pod budownictwo jednorodzinne, co oznacza, iż nie można było na niej wybudować budynku gospodarczego.
Powyższy pogląd nie jest trafny.
Bezsporne jest, że przedmiotowy obiekt był wybudowany lub odbudowany w [...]r. jako budynek gospodarczy (pralnia) a od [...]r. jest użytkowany jako warsztat tapicerski.
Według zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy z [...]r. teren działki w dacie budowy był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.
Skarżący słusznie podnoszą, iż powyższe ustalenie planu nie oznacza, iż działka nie była przeznaczona pod budowę budynku gospodarczego służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkańców budynku mieszkalnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęty jest pogląd, iż zamierzenie inwestycyjne polegające na budowie infrastruktury, nie jest sprzeczne z ustaleniami planu miejscowego, w którym dla danego terenu przewidziano realizację zabudowy mieszkaniowej (por. wyrok NSA z 04 września 1998r. "Wspólnota" 1998r. Nr 50 poz. 26). Nie sposób zatem uznać, iż budowa (odbudowa) pralni służąca potrzebom osób zamieszkałych w budynku mieszalnym miałaby być sprzeczna z ustaleniami planu, który przewiduje na tym terenie budownictwo mieszkaniowe.
Organy nadzoru budowlanego, ustalając przeznaczenie działki nr [...] w planie miejscowym, ograniczyły się jedynie do treści powołanego zaświadczenia. Dokument ten nie uwzględnia jednak ewentualnych szczegółowych ustaleń dotyczących przeznaczenia terenu i zgodności z planem budowy budynku gospodarczego. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż organ odwoławczy, udzielając odpowiedzi na skargę w sprawie II SA/Po 460/02 stwierdził, że w obowiązującym do [...]r. planie miejscowym działka nr [...] była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (gospodarczą). Wskazywałoby to, iż obowiązujący wówczas plan nie tylko zakazywał budowy tego rodzaju obiektów ale wyraźnie dopuszczał ich budowę.
Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru budowlanego winien zatem dokonać precyzyjnych ustaleń co do przeznaczenia działki w planie miejscowym i to w oparciu nie tylko o zaświadczenie Burmistrza ale również na podstawie części tekstowej i graficznej planu, który znajduje się w aktach sprawy.
Odnosząc się do podnoszonych przez uczestnika postępowania J.L. okoliczności należy stwierdzić, iż niniejsza sprawa dotyczy jedynie oceny legalności budowy budynku gospodarczego (pralni). W związku z tym nie ma znaczenia późniejsze przeznaczenie tego budynku (od [...]r.) na warsztat tapicerski. W rozpatrywanej sprawie, jak to już wyżej wskazano, istotne znaczenie ma jedynie plan miejscowy z okresu budowy tego obiektu.
Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 153, art. 152, art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ M. Górecka /-/ St. Małek E. Podrazik
Brak podpisu sędziego
spowodowany jest jego
nieobecnością
/-/ St. Małek
jw
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło