I FSK 1150/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jan Zając (spr.) Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Protokolant Joanna Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 19 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Bk 150/06 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 13 lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku; 2) zasądza od J. H. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Bk 150/06, mocą którego po rozpoznaniu skargi J. H. uchylono decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 13 lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. oraz stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. W motywach wyroku Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy. Ustalono, że wnioskiem z dnia 22 września 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia 4 października 2005 r., skarżący zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z prośbą o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. w wysokości 17.358,00 zł w ramach pomocy de minimis. We wniosku przedstawiono okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości, a ponadto wskazano na fakty, które w ocenie podatnika świadczyły o istnieniu przesłanek pozwalających na rozłożenie zaległych zobowiązań na raty. Organ nie uwzględnił wniosku i odmówił przyznania ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy stwierdzając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o rzetelnie przeprowadzoną analizę kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa oraz sytuację materialną, w jakiej znajdował się skarżący wraz z rodziną w chwili jej wydania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku podatnik nie sformułował żadnych merytorycznych zarzutów wobec skarżonej decyzji, ani nie wskazał jakiegokolwiek uchybienia proceduralnego odnoszącego się do rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Skarżący ponownie przedstawił okoliczności, które przyczyniły się do obecnych trudności finansowych i świadczą o istnieniu przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia złożonego żądania. Po zbadaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ustalenie istnienia lub braku szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi, w tym rozłożenia zaległości na raty, zależy od uznania organu podatkowego. Jednakże ocena występowania powyższych przesłanek może być dokonana tylko po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżona decyzja zawiera uzasadnienie interesu społecznego na potrzeby podjętego rozstrzygnięcia, natomiast w stopniu niedostatecznym rozważa indywidualny interes skarżącego w rozłożeniu na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług, która to ocena winna być poprzedzona dokładną analizą sytuacji finansowej wnioskodawcy. Sąd pierwszej instancji uznał, że rozpoznając ponownie sprawę organy stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej powinny uzupełnić materiał dowodowy tak, by możliwe było dokonanie pełnej analizy sytuacja finansowej skarżącego i jego rodziny, a następnie, uwzględniając dokonaną wykładnię, przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego w przyznaniu ulgi polegającej na rozłożeniu zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec 2005 r. na raty. Od powyższego wyroku pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniósł skargę kasacyjną. Rozstrzygnięcie zaskarżono w całości i stosownie do art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a., zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji na tej podstawie i przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 122 Ordynacji podatkowej), które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. niedokładne przeprowadzenie przez organy podatkowe postępowania podatkowego bez dokonania pełnej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, podczas gdy zdaniem organów powyższe uchybienia w niniejszej sprawie nie miały miejsca; - art. 141 § 4 u.p.p.s.a. poprzez zawarcie wskazania, że organy podatkowe winny uzupełnić materiał dowodowy tak, by mogły dokonać pełnej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny (wysokość wpływów i wydatków w tym kosztów niezbędnych utrzymania), a następnie winny rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego w przyznaniu ulgi polegającej na rozłożeniu zaległości na raty, podczas gdy organy podatkowe dokonały pełnej analizy sytuacji podatnika i rozważyły wystąpienie przesłanek z art. 67a Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w ocenie organu akta sprawy nie wymagają uzupełnienia materiału dowodowego, gdyż zebrany w sprawie materiał pozwalał organom na przeanalizowanie wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że z decyzji organu odwoławczego, wbrew temu co zarzuca wyrok Sądu pierwszej instancji, wyraźnie wynika, że dokonano oceny ważnego interesu strony poprzez podanie definicji jak należy rozumieć to pojęcie oraz rozważenie, czy taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia decyzji wynika, jakie przesłanki były przedmiotem analizy organów i czy wszystkie argumenty podniesione przez stronę zostały poddane analizie. Tym samym brak jest uchybień procesowych w zakresie orzekania o odmowie uwzględnienia rozłożenia zaległości podatkowej na raty. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w B. niezasadne było rozważanie możliwości płatniczych skarżącego i gromadzenie dodatkowych informacji w zakresie wydatków, w tym kosztów niezbędnych utrzymania, w sytuacji nieprzyznania podatnikowi ulgi o rozłożeniu na raty. Zdaniem organu dokładne wyliczenie kwoty jaką podatnik dysponuje miesięcznie jest niezbędne dopiero w przypadku przyznania rat i konieczności obliczenia ich wysokości i okresu, przez jaki mają być regulowane. Ponadto zaznaczono, że dodatkowe informacje w zakresie wydatków na utrzymanie nie są konieczne do zbadania ważnego interesu strony, która nie wskazywała na utrudnienie w uiszczaniu należności z powodu zbyt wysokich kosztów utrzymania siebie i rodziny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną podatnik nie zgodził się z wnioskami wyciągniętymi przez organ odwoławczy oraz przedstawił dodatkowe informacje dotyczące sytuacji materialnej i podkreślił, że nie pozwala ona na jednorazowe uregulowanie zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Sądu I Instancji zaskarżona decyzja w stopniu niedostatecznym rozważa indywidualny interes skarżącego. Konkretyzując ten zarzut Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie wystarczy oprzeć się tylko na ustaleniach dotyczących stanu majątkowego, lecz trzeba ustalić oprócz dochodów także wielkość stałych obciążeń i zobowiązań podatnika, a tych ostatnich organy podatkowe nie ustaliły, czym naruszyły art. 122 Ordynacji podatkowej. Jakkolwiek twierdzenie to z pozoru może wydawać się słuszne, to jednak nie w pełni odpowiada prawdzie. Pomija bowiem istotny element jakim jest potencjalna możliwość wywiązania się z uiszczenia podatku. Nie do przyjęcia jest bowiem – a do tego sprowadza się rozumowanie Sądu I instancji – koncepcja, w myśl której podatnik uiszcza podatek tylko wtedy, gdy aktualnie ma "zbędne" pieniądze. W szczególności nie do przyjęcia jest koncepcja biernego stosunku podatnika do obowiązku uiszczenia podatku w sytuacji posiadania majątku. Ważny interes podatnika nie może być rozumiany w ten sposób, że posiadając majątek podatnik będzie uiszczał podatek tylko z bieżącej różnicy między przychodami a wydatkami. Rzeczą podatnika jest podjąć wszelkie działania w kierunku wywiązania się z obowiązku uiszczenia podatku, wykorzystując w tym celu posiadany majątek. W szczególności nie ma żadnego powodu by, ważąc między interesem publicznym a słusznym interesem podatnika, wymagać od organu podatkowego preferowania udzielania przez Skarb Państwa swoistego kredytu (jakim jest rozłożenie zaległości podatkowej na raty), w sytuacji, gdy podatnik może taki kredyt uzyskać w oparciu np. o posiadany majątek. Dlatego, w sytuacji gdy organy podatkowe ustaliły stan majątkowy podatnika wystarczający do zapłaty podatku, za błędny należy uznać zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, i wymaganie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Opierając więc wyrok na zarzucie naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy w rozumieniu art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.